#DígochoEu: Non digas *galpón

*Galpón é un castelanismo que non está admitido! Desprazámonos a unha granxa de Touro 🐄 para contarche as alternativas que tes!

#DígochoEu 

RACHEL LOUISE CARSON: A SEMENTE DA CONCIENCIA AMBIENTAL MODERNA

Rachel Carson e o seu libro e o seu libro Primavera silenciosa (Silent Spring)

Ás veces basta unha soa voz para iniciar unha revolución silenciosa. En 1962, cando a científica e escritora estadounidense Rachel Carson publicou Primavera silenciosa, poucos imaxinaban que aquel libro marcaría un antes e un despois na relación entre a humanidade e a natureza. Cunha prosa tan bela como implacable, Carson non só denunciou os estragos do DDT e os pesticidas sintéticos nos ecosistemas, senón que sementou a semente do que hoxe coñecemos como conciencia ambiental moderna.

Más de seis décadas despois, o seu legado segue ecoando con forza, especialmente nun momento no que os contaminantes emerxentes (microplásticos, ftalatos, PFAS, disruptores endócrinos) convertéronse en protagonistas invisibles da nosa vida cotiá. O que Carson anticipou coas primeiros pesticidas, hoxe esténdese a unha rede moito máis complexa de substancias químicas que usamos, respiramos e refugamos sen apenas cuestionalas.

Rachel Carson foi, en moitos sentidos, unha pioneira en mirar cara a dentro: en observar non só o dano que causamos á contorna, senón o que tamén nos infliximos a nós mesmos ao vivir desconectados dos ritmos naturais. A súa obra transcendeu a ciencia e converteuse nun manifesto ético, un recordatorio de que toda acción humana ten consecuencias. E que moitas delas infíltranse no noso corpo sen que o saibamos.

En pleno século XXI, recuperar o seu pensamento non é un exercicio nostálxico, senón unha necesidade urxente. Porque os novos contaminantes xa non están no campo, senón dentro das nosas casas, nos obxectos cotiáns e no aire que respiramos. E como Carson advertiu con firmeza, o coñecemento non basta se non vai acompañado de responsabilidade.

Rachel Louise Carson, naceu en Springdale (Pensilvania) o 27 de maio de 1907 e finada o 14 de abril de 1964, dun cancro de mama, foi unha bióloga e escritora estadounidense.

FONTE: Chistrian Pérez/muyinteresante.com e gl.wikipedia.org    Imaxes: es.wikipedia.org

CANTO SABES DE ANDALUCÍA XVI (FIN)

Remato coa serie adicada á comunidade autónoma de Andalucía, a segunda máis extensa de España, só por detrás de Castela e León.

A contestación correcta á pregunta de onte, e última da serie é 3. Alejandro Valverde Belmonte (Las Lumbreras, Murcia, 25 de abril de 1980) exciclista de ruta e seleccionador da selección española de ciclismo.

Alejandro Valverde, medalla de oro en Innsbruck 2018 / eurosport.es/Getty Images

O resto son todos andaluces: Pablo Picasso (Málaga, 25 de outubro de 1881-Mougins, Francia, 8 de abril de 1973),  Lola Flores (Xerez da Fronteira, Cádiz, 21 de xaneiro de 1923-Alcobendas, Madrid, 16 de maio de 1995), Antonio Banderas ( Málaga, 10 de agosto de 1960), Victorio & Lucchino (Palma del Río, 2 de abril de 1950) e (Sevilla, 21 de xaneiro de 19549) e Carolina Marín (Huelva, 15 de xuño de 1993).

Espero que esta serie servise para coñecer algo mellor esta comunidade autónoma!

Ata a próxima serie!

FONTE: es.wikipedia.org 

O SWAN e o Lemmon achegaranse á Terra case ao mesmo tempo e ofrecerán unha oportunidade para identificar a química primitiva do Sistema Solar

O cometa C/2025 A6 (Lemmon) o sábado 4 de outubro de 2025 en Virxinia, Estados Unidos  / Brennan Gilmore (AP/LaPresse)

Por primeira vez en varias décadas, dous cometas brillantes serán visibles case ao mesmo tempo: o C/2025 R2 (SWAN) e o C/2025 A6 (Lemmon). Trátase dun acontecemento moi pouco común, razón pola cal os astrónomos o consideran un dos eventos máis importantes do ano.

A orixe dos remóntase a hai 4.500 millóns de anos, durante a formación do Sistema Solar. «Cometas e asteroides probablemente transportaron parte da auga e outros ingredientes que permitiron que a complexa química da vida comezase na Terra. O aminoácido glicina foi descuberto no po do cometa traído á Terra pola misión Stardust da NASA. A glicina é utilizada polos organismos vivos para producir proteínas. Este descubrimento apoia a teoría de que algúns dos ingredientes da vida formáronse no espazo e foron traídos á Terra hai moito tempo polo impacto de meteoritos e cometas», detalla a NASA.

O primeiro protagonista desta historia foi descuberto o 12 de setembro de 2025 nas imaxes do detector SWAN (Solar Wind Anisotropies), instalado no Observatorio de Dinámica Solar da NASA. Foi o astrónomo afeccionado ucraíno Vladimir Bezugly quen identificou nesas imaxes unha mancha en movemento: un novo cometa. Pouco despois, a Unión Astronómica Internacional (UAI) confirmou a súa existencia e catalogouno oficialmente como C/2025 R2 (SWAN).

«O cometa C/2025 R2 (SWAN) provén da Nube de Oort, un vasto reservorio de corpos xeados nos límites externos do Sistema Solar. A Nube de Oort é o fogar de cometas de período longo. É enorme, situada entre 2,000 e 200,000 UA do Sol. Con todo, a Nube de Oort forma parte do Sistema Solar, o que significa que C/2025 R2 (SWAN) non é un obxecto interestelar, a diferenza doutro cometa que pronto aparecerá nos nosos ceos: 3I/ATLAS», sinala Starwalk.

Este cometa ten unha órbita de aproximadamente 22.554 anos. O 21 de outubro, C/2025 R2 achegarase á Terra a 0,27 unidades astronómicas, uns 40 millóns de quilómetros. O seu brillo podería alcanzar a magnitude 4, o que o faría visible sen telescopio desde un ceo escuro. Ademais, existe a posibilidade de que o noso planeta cruce parte da nube de po que o cometa arrastra no seu camiño. Se isto ocorre, poderiamos presenciar unha choiva de meteoros inédita.

O segundo actor neste escenario é o cometa C/2025 A6 (Lemmon), descuberto en xaneiro desde o Observatorio do Monte Lemmon en Arizona (Estados Unidos. Alcanzará a súa maior proximidade á Terra en torno ao 21 de outubro. Do mesmo xeito que SWAN, estímase que brillará ao redor da magnitude 4, facéndoo perfectamente visible desde zonas sen contaminación lumínica.

Que dous cometas sexan visibles ao mesmo tempo a primeira ollada é un fenómeno extremadamente raro. Os rexistros modernos apenas contan cuns poucos exemplos de tal coincidencia. A última gran oportunidade de ver un cometa brillante foi en 2020, co famoso NEOWISE, pero nese caso só se trataba dun único visitante.

O calendario parece aliñarse á perfección. Entre o 20 e o 23 de outubro de 2025, confluirán tres factores que permitirán observar este fenómeno en todo o seu esplendor: haberá Luna Nova, a choiva de estrelas das Oriónidas,  orixinada polos restos do cometa Halley, alcanzará o seu punto álxido xusto  e  tanto SWAN como Lemmon estarán nas súas posicións máis favorables para ser observados.

Sorte para poder velos!

FONTE: Janire Manzanas/okdiario.com/ciencia

HUMOR CURRICULAR

Viñeta do Faro de Vigo onde o xenial Davila (Luis Davila, Bueu-Pontevedra, 1972) caricaturiza o que poñemos ou deixamos de poner no noso currículum.

CANTO SABES DE ANDALUCÍA XV

Continúo coa serie adicada á comunidade autónoma de Andalucía, a segunda máis extensa de España, só por detrás de Castela e León.

A contestación correcta á pregunta do día anterior é 3. Juan Manuel Moreno Bonilla (Barcelona, 1 de maIo de 1970) é o actual presidente de la Xunta de Andalucía desde 2019. A imaxe número 1 corresponde co actual Presidente do Parlamento Andaluz Jesús Aguirre e a número 2 corresponde a predecesora na Presidencia da Xunta de Andalucía Susana Díaz.

E imos coa pregunta de hoxe e última da serie!

15. Na seguinte serie hai un persoeiro que non é andaluz. Sabes cal?

1 Pablo Picasso

2 Lola Flores

3 Alejandro Valverde

4 Antonio Banderas

5 Victorio & Lucchino

6 Carolina Marín

Mañá a solución e fin da serie!

FONTE: es.wikipedia.org       Imaxes: es.wikipedia.org, diesminutos.es e elmundo.es

Como se constrúe o final dunha historia?

Nicolás Buenaventura é un narrador, escritor e cineasta colombiano, un dos grandes referentes da arte de contar historias en Iberoamérica. Pero el mesmo defínese como un contacontos. A súa traxectoria transita entre a literatura, o cinema e a narración oral, cun estilo no que conflúen a tradición popular e a reflexión contemporánea sobre a palabra.

Levou os seus relatos a teatros, festivais e universidades de todo o mundo, convencido de que as historias son un territorio común onde se atopan a memoria, a emoción e a imaxinación.

Para Buenaventura, contar historias non é un luxo, senón unha necesidade humana: un modo de compartir experiencias, transmitir valores e tender pontes entre culturas e xeracións.

CANTO SABES DE ANDALUCÍA XIV

Continúo coa serie adicada á comunidade autónoma de Andalucía, a segunda máis extensa de España, só por detrás de Castela e León.

A contestación correcta á pregunta do día anterior é 2007. O Estatuto de Autonomía de Andalucía foi sometido a revisión en 2006, sendo a nova proposta aprobada por referendo o 18 de febreiro de 2007, e posteriormente sancionada pola Lei Orgánica 2/2007 do 19 de marzo. O articulado actual aprobado en 2007 atópase dividido en 10 títulos, con 11 disposicións ao final.  O título preliminar contén 11 artigos, o primeiro define a Andalucía como "nacionalidade histórica" e asigna que os poderes da comunidade autónoma "emanan da Constitución e do pobo andaluz". No artigo 2 define o territorio andaluz: O territorio de Andalucía comprende o dos municipios das provincias de Almería, Cádiz, Córdoba, Selecta, Huelva, Xaén, Málaga e Sevilla. No artigo 3 define os símbolos da comunidade, a bandeira, o escudo, o himno e o día de Andalucía, o 28 de febreiro. O artigo 4 establece a sede do Parlamento, da Presidencia da Xunta e do Consello de Goberno en Sevilla e a do Tribunal Superior de Xustiza de Andalucía en Granada.

E imos coa pregunta de hoxe!

14. Quen é o Presidente da Xunta de Andalucía?

- 1

- 2

- 3

Mañá a solución e una nova proposta!

FONTE: es.wikipedia.org Imaxes: compremejor.es e es.wikipedia.org