CURIOSIDADES

ORGANISMO QUE PRODUCE CLOROFILA SEN REALIZAR FOTOSÍNTESE

 

Por primeira vez na historia, un equipo de científicos da Universidade de British Columbia (EE. UU.) atopou un organismo que pode producir clorofila pero que non realiza a fotosíntese.

Este peculiar ser vivo denomínase "corallicolid" porque se atopa no 70% dos corais de todo o mundo e pode proporcionar pistas sobre como protexer os arrecifes de coral no futuro, algo que, por desgraza, parece converterse nun asunto vital.

"Este é o segundo  cohabitante de coral máis abundante no planeta e non se viu ata agora", di o investigador principal que supervisa o estudo que recolle a revista Nature. "Este organismo expón preguntas  bioquímicas completamente novas. Parece un parasito, e definitivamente non é  fotosintético. Pero aínda produce clorofila".

Os corallicolid viven na cavidade gástrica dunha gran variedade de corais responsables da construción de arrecifes, así como de corais de fungos, anemones, corais de abanico... Atópanse dentro do grupo de especies dos apicomplexos, isto é, un gran grupo de parasitos que teñen un compartimento celular chamado  plastidio, que é a parte das células das plantas e as algas onde se realiza a fotosíntese. O  apicomplexo máis famoso é o parasito responsable da malaria, o esporozoíto.

Xa fai máis dunha década, os científicos descubriron algas  fotosintéticas relacionadas con  apicomplexos en corais sans, o que indica que poderían evolucionar a partir de organismos benignos de  fotosíntese adheridos aos corais antes de converterse nos parasitos que coñecemos na actualidade.

"Non sabemos por que estes organismos aférranse a estes xenes da  fotosíntese. Aquí estase xerando unha bioloxía nova, algo que non vimos antes", aclara  o investigador.
 
Aínda que os expertos descubriron que conviven varios  apicomplexos nos arrecifes de coral do planeta, son precisamente os corallicolid os máis comúns, que non se investigaron antes. O curioso deste organismo é que non só ten un plástido, senón que posúe os catro xenes de plástido utilizados na produción de  clorofila. Haberá que indagar máis neste curioso individuo para comprender mellor o hábitat do coral e, por suposto, atopar a forma de preservalos moito mellor.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es

SOBRE AS MAREAS VIII (FIN)

Remato coas curiosidades sobre as mareas, a partir das explicacións do xornalista e divulgador científico Marcus Chown, no seu libro "Gravidade. Unha historia da forza que o explica todo" (Blackie Books, 2019).

Cráter Aristarco na Lúa / Imaxe: nave USGSUS Clementine (1994))

8. Terremotos na lúa por culpa da Terra

Sabendo que todos os corpos teñen un efecto  gravitatorio sobre os demais, e que a Lúa ten todos eses efectos sobre a Terra sendo 81 veces máis pequena, que efecto ten o noso planeta sobre o seu satélite? Pois non tantas como cabería esperar, porque hai que lembrar que o que provoca as mareas son as diferenzas de gravidade. E, como ocorre no pouco profundo mar Mediterráneo, a Lúa, que só ten unha cuarta parte do diámetro terrestre, non sofre as mesmas consecuencias multiplicadas por 81. Aínda así, é suficiente para que as rochas lunares estírense dez ata metros.

E isto relaciónase cunhas estrañas explosións que viron cinco monxes na catedral de Canterbury o 1 de xuño de 1178 na Lúa. E non foron os únicos: a historia recolle moitos relatos sobre luces na superficie lunar que os astronómonos achacaron a alucinacións. Non foi ata 2002 cando Arlin Crotts recolleu os máis de 1.500 avistamentos destes fenómenos e observou que se rexistraron en seis sitios, e a metade delas no cráter Aristarco.

De feito, as explosións producíanse pola rotura da superficie lunar en lugares onde había impactos relativamente recentes de asteroides ou cometas. Ademais, os sismómetros instalados polas misións Apolo confirmaron varios centenares de  sismos lunares que coincidían co momento no que a marea provocada pola Terra era máis intensa. Estas misións tamén descubriron nubes de gas radón-222, atrapado nas rochas da Lúa. "A teoría de  Crotts é que os fenómenos lunares provocan que o gas atrapado no interior da Lúa escapa á superficie por gretas e fisuras", explica o autor. Este gas emite un forte brillo. Crotts achega así mesmo uns cálculos que sinalan que os estiramentos e contraccións periódicos da Lúa ocasionados pola gravidade terrestre  trituran preto de 100.000 toneladas de pedra ao ano, a masa equivalente dun  portaviones.

"Se Crotts está no certo, a Lúa é un lugar máis perigoso para o ser humano do que sospeitabamos. E todo como consecuencia da teoría das mareas de Newton".

FONTE: Patricia Biosca/abc.es/ciencia

SOBRE AS MAREAS VII

Continuo coas curiosidades sobre as mareas, a partir das explicacións do xornalista e  divulgador científico Marcus Chown, no seu libro "Gravidade. Unha historia da forza que o explica todo" (Blackie Books, 2019).

Macareo no río  Quiantang (China) o 3-9-2016 / Imaxe: espanol.cctv.com

6. Coidate dos  macareos na primavera

No mundo existen uns sesenta macareos (rápida e ruidosa ondada das augas nun curso fluvial que desemboca no mar, debido á irrupción das augas mariñas durante as mareas na súa fase de  pleamar). O máis impresionante deles é o do río  Quiantang (China), onde na primavera unha monstruosa onda avanza río arriba a unha velocidade abraiante. O seu poder de devastación é tal que os pescadores sacan as súas barcas da auga para evitar velas destruídas. Porque os macareos, en realidade, son "manifestacións extremas das mareas oceánicas, que acadan as súas maiores dimensións na primavera e outono", explica o autor. Este fenómeno, que se produce nos esteiros, é igual ca un tsunami: empeza cunha onda imperceptible para acabar alcanzando unha decena de metros ao gañar en tamaño e velocidade canto máis constrinxida vese pola canle.

FONTE: Patricia Biosca/abc.es/ciencia

SOBRE AS MAREAS VI

Continuo coas curiosidades sobre as mareas, a partir das explicacións do xornalista e  divulgador científico Marcus Chown, no seu libro "Gravidade. Unha historia da forza que o explica todo" (Blackie Books, 2019).

Pozo / Imaxe: aquasistemas.com.gt

5. Mentres sobe a marea, baixa a auga do pozo

O filósofo grego Posidonio (que viviu entre os séculos 135 e 51 a. C) deuse conta de que cando a marea subía, a auga dos pozos e mananciais descendía. En base a todo o anterior, debería ser ao contrario e seguir as normas das mareas, non é certo? O misterio durou ata a pasada década dos anos 40, cando o xeofísico estadounidense Chaim Leib Pekeris atopou a solución, que tamén ten que ver coa atracción da Lúa.

Con todo, esta vez é a gravidade que exerce sobre as rochas: estas, igual que as augas, estíranse e comprimen, aínda que nun abultamiento moito máis reducido, xa que se trata dun material moito máis ríxido. "Imaxinemos que a rocha na que se escavou un pozo é porosa, de forma que contén auga (...) Dese modo, a pedra que rodea o pozo é como unha esponxa empapada. E, do mesmo xeito que esta, absorbe a auga do pozo cando a pedra estírase, e expúlsaa de volta ao pozo cando se espreme a pedra". Así que si, é posible que a auga dos mananciais descenda. E si, a gravidade da Lúa tamén actúa sobre superficies sólidas, non só líquidas.

FONTE: Patricia Biosca/abc.es/ciencia

SOBRE AS MAREAS V

Continuo coas curiosidades sobre as mareas, a partir das explicacións do xornalista e  divulgador científico Marcus Chown, no seu libro "Gravidade. Unha historia da forza que o explica todo" (Blackie Books, 2019).

As grandes mareas / Imaxe: saint-malo-tourisme.es

4. Son enormes as mareas?

"Non é algo que admita normalmente, pero o abultamento que provocan as mareas nos océanos e que nos libros de texto e divulgación científica adoita presentarse como enorme é, en realidade, dun tamaño ridículo". Así  desmitifica o autor o fenómeno que para algúns significaban monstruosas montañas de auga. E continúa explicando que en pleno océano, a Lúa apenas levanta as augas un metro, "é dicir, unha diezmillonésima parte do radio terrestre".

Por iso en alta mar as mareas son case imperceptibles, porque un metro de altura en vasto territorio (lembremos, maior que os continentes), tradúcese en moita auga, aínda que pouca espectacularidade. Entón, por que tampouco se nota no Mediterráneo? Debido a que é un mar con pouca profundidade: "A diferenza entre a gravidade que se rexistra na superficie da auga e a que se rexistra no leito mariño depende da profundidade das augas. Se o mar é pouco profundo, a diferenza é pequena e, por conseguinte, tamén o é o do  abultamiento da marea", afirma o autor.

FONTE: Patricia Biosca/abc.es/ciencia

SOBRE AS MAREAS IV

Continuo coas curiosidades sobre as mareas, a partir das explicacións do xornalista e  divulgador científico Marcus Chown, no seu libro "Gravidade. Unha historia da forza que o explica todo" (Blackie Books, 2019).

Movementos de rotación e translación da Lúa / Imaxe: misistemasolar.com

3. Un desfase de 53 minutos

Newton non só deuse conta de por que existían dúas mareas nos océanos, senón tamén de que non se repiten cada 24 horas exactamente (algo do que xa se decatou  Piteas no ano 330 a. C.). «En realidade, rodea a Terra na mesma dirección da rotación terrestre, e lévalle 27,3 días completar un ciclo», explica o autor.

É dicir, que o punto do océano que agora mesmo está directamente debaixo da Lúa non volverá estalo xusto dentro de 24 horas, porque no tempo que necesita a Terra para virar unha vez sobre o seu eixo, a Lúa moveuse na súa órbita. E ese desfasamento son 53 minutos. E isto proba dúas cousas: a tremenda lea que é predicir as mareas (por esta razón e por outras moitas) e que a Lúa, efectivamente, está intimamente relacionada con este fenómeno.

FONTE: Patricia Biosca/abc.es/ciencia

SOBRE AS MAREAS III

Continuo coas curiosidades sobre as mareas, a partir das explicacións do xornalista e  divulgador científico Marcus Chown, no seu libro "Gravidade. Unha historia da forza que o explica todo" (Blackie Books, 2019).

2. Dúas mareas altas ao día, por que?

Mareas / Imaxe: sailandtrip.com

Que as mareas son cuestión da gravidade que exerce a Lúa sobre a Terra é algo que a maioría do mundo sabe: a forza de atracción do noso satélite curva cara a si mesmo a superficie das augas, o que provoca que baixe o nivel do mar nas zonas costeiras. Con todo, pasou moito tempo ata que se puido contestar á pregunta de por que os pescadores vían a diario dúas mareas altas no océano Atlántico. «Segundo o razoamento de Newton, a Lúa provoca non un, senón dous  abultamentos no océano: un no punto máis próximo á Lúa e o outro no punto oceánico máis afastado de ela». No punto oposto á Lúa prodúcese outro  abultamento porque a Lúa exerce a súa poder sobre o fondo mariño, equilibrando nunha elipse a superficie do mar ao redor da Terra. É dicir, non é a gravidade unicamente a que provoca as mareas, senón a diferenza desta entre o fondo mariño e a superficie.

FONTE: Patricia Biosca/abc.es/ciencia

SOBRE AS MAREAS II

Tal como quedamos onte, comezo hoxe unha serie de curiosidades sobre as mareas, a partir das explicacións do xornalista e  divulgador científico Marcus Chown, no seu libro "Gravidade. Unha historia da forza que o explica todo" (Blackie Books, 2019).

1. Ten algo que ver o Sol coas mareas?

O primeiro investigador das mareas, Piteas, decatouse de que a Lúa non é o único obxecto celeste que inflúen nas mareas. O Sol tamén o fai. O noso satélite e a nosa estrela son os corpos con máis atracción gravitatoria sobre o noso planeta, o que ocorre é que o primeiro está moito máis preto que o segundo. Por iso é polo que sexan máis perceptibles as mareas por acción da Lúa.

Con todo, as máis potentes son as que combinan ambos os astros, o que sucede nas estacións intermedias. Marcus Chown explícao así: «A Terra vira como unha  peonza inclinada. O que significa que a órbita lunar tamén está inclinada. A xeometría da situación propicia que o único instante no que a Lúa e o Sol están perfectamente aliñados e tiran dos océanos terrestres con forza máxima é cando a Terra ocupa un punto dentro da súa órbita a medio camiño entre o verán e o inverno; é dicir, na primavera e outono».

FONTE: Patricia Biosca/abc.es/ciencia