CURIOSIDADES

A fin do Universo chegará moito antes do que cremos

A cor azul nesta ilustración indica como se vería a chamada "radiación de Hawking" nun buraco negro supermasivo. Stephen Hawking afirmaba que "todo no universo está condenado a evaporarse" / NASA/JPL-Caltech

A fin do universo chegará antes do previsto, segundo un novo estudo de científicos neerlandeses. Pero, que non renda o pánico! Aínda quedan 10 elevado a 78 anos para que isto ocorra, é dicir, unha cifra con 78 ceros.

Trátase dunha importante revisión da estimación anterior de 10 elevado a 1.100 anos, afirma o estudo da Universidade de Radboud, publicado na revista Journal of Cosmology and Astroparticle Physics.

"A fin do Universo ocorrerá moito antes do previsto, pero afortunadamente aínda falta moito tempo", dixo Heino Falcke, autor principal do estudo.

Un trío de científicos de Radboud propúxose calcular o momento en que os corpos celestes máis "duradeiros", as ananas brancas, acabarán extinguíndose.

Os investigadores basearon os seus cálculos no fenómeno da evaporación dos buracos negros, ou radiación de Hawking, que debe o seu nome ao famoso físico británico Stephen Hawking.

A mediados dos anos 70, Hawking expuxo a hipótese de que os buracos negros liberaban unha radiación que provocaba a súa lenta disolución, como unha aspirina efervescente nun vaso de auga.

Os científicos de Radboud aplicaron este principio a outros obxectos do universo, e calcularon que o "tempo de evaporación" dependía da súa densidade.
 

Esta imaxe da NASA ilustra a evolución do universo desde o "bing-bang" ata a data / NASA/WMAP Science Team/MCT/IMAGO

Pero, non hai que preocuparse demasiado por isto xa que, a menos que atopásemos unha forma de saír deste planeta, a Terra desaparecería moito antes de que o universo se acabe.En efecto, os científicos cren que dentro duns mil millóns de anos, o Sol aumentará o seu brillo, o que fará que as condicións xa non sexan favorables á vida e os océanos se evaporen.E dentro duns 8.000 millóns de anos, a expansión do Sol engulirá a Terra, que para ese entón será estéril e sen vida.

FONTE: dw.com/es

Os físicos conseguen cumprir o soño dourado dos alquimistas: converter o chumbo en ouro

Hai mil anos, os alquimistas da Idade Media tentaron, sen éxito, converter o chumbo, un metal básico, en ouro, un metal nobre. Este logro xa é posible, o único que necesitas é que che deixen usar un anaco o Gran Colisionador de Hadróns situado entre Suíza e Francia.

Físicos da Organización Europea para a Investigación Nuclear (CERN) levaron a cabo, por primeira vez, a medición científica da trasmutación do chumbo en ouro, utilizando o Gran Colisionador de Hadróns.

Este máxico proceso é un efecto secundario dos experimentos de colisión nuclear de alta enerxía, que se practican alí.

Trátase dun acelerador de partículas que forma un círculo de 27 quilómetros, a máis de 100 metros de profundidade. Más de 10.000 científicos de centos de universidades e laboratorios de máis de 100 países, traballaron na súa construción durante 12 anos, desde 1989.

Esta máquina xera plasma de quarks e gluóns, elementos crave para entender a orixe do universo, acelerando partículas a velocidades próximas á luz.

Por que os científicos levan mil anos tentando converter o chumbo en ouro? Sinxelamente, porque son elementos químicos moi próximos.

O chumbo ten 82 protóns no seu núcleo, mentres que o ouro ten 79. Só hai que quitar tres protóns, para conseguir a transmutación. O problema? Para facer iso necesítase unha cantidade inmensa de enerxía.

Segundo se explica HiTech, cando os núcleos das partículas pasan extremadamente preto uns doutros, pero sen tocarse, no Gran Colisionador de Hadróns, xeran brutais campos electromagnéticos que causan interaccións fotón-fotón e fotón-núcleo.

En núcleos de chumbo que se moven ao 99,999993% da velocidade da luz, os fotóns que interactúan co núcleo poden facer vibrar a estrutura interna do átomo, producindo a liberación dunha pequena cantidade de neutróns e protóns.

Os físicos do CERN detectaron as condicións nas que os átomos de chumbo perden tres protóns, e convértense en ouro, a un ritmo de 89.000 núcleos por segundo.

Por tanto, cumpriuse o soño dos alquimistas da Idade Media: xa sabemos como converter o chumbo en ouro. En catro experimentos xeráronse 29 picogramos de ouro. Pero hai dous problemas.

O primeiro é que é unha cantidade moi pequena, centos de miles de millóns máis pequena que un gramo de ouro. E a segunda, que esixe unha cantidade brutal de enerxía. Así que crear ouro nestas condicións, non é rendible economicamente. Pero sen dúbida é un gran descubrimento científico, que nos permite saber máis sobre o comportamento das partículas a altas velocidades.

FONTE e Imaxes: computerhoy.20minutos.es/ciencia

León XIV, o primeiro Papa matemático en máis de mil anos: o anterior inventou un ábaco e foi acusado de bruxería

Á esquerda, miniatura de Silvestre II. Á dereita, León XIV. Ambos teñen formación matemática / Wikipedia/Reuters

León XIV (Robert Francis Prevost-Chicago, 14 de setembro de 1.955) é o primeiro Papa estadounidense da Historia e tamén o primeiro matemático en máis de mil anos. Para atopar a outro Santo Padre con esa formación hai que retrotraerse ao ano 999, cando o francés Gerberto de Aurillac  (Auvernia, Francia, c. 945-Roma, 12 de maio do 1.003), foi proclamado bispo de Roma, cargo que ostentou ata a súa morte, en 1.003, co nome de Silvestre II.

Coñecido como o Papa do ano 1.000, inventou un tipo de ábaco e outros enxeños, e influíu na introdución en Europa do sistema decimal islámico e o uso do cero. Con todo, os seus inimigos acusárono de bruxería e de facer pactos co diaño.

Que o novo Papa sexa matemático é moi boa noticia!

Esta diminuta ra velenosa ten un ADN colosal: o seu xenoma triplica ao humano e podería esconder a clave da súa supervivencia

Científicos australianos descifran o xenoma dunha ra en perigo crítico para tentar evitar a súa extinción / Corey Doughty

No alto das Montañas Nevadas de Nova Gales do Sur, onde o inverno pinta de branco os humidais alpinos, vivía ata hai non moito una das ras máis enigmáticas e visualmente impactantes de Australia: Pseudophryne corroboree. Co seu corpo cuberto de bandas negras e amarelas, coma se levase un traxe de gala radioactivo, este pequeno anfibio non só distinguíase polo seu aspecto, senón polo seu canto: un rumoreo estacional que durante xeracións guiou aos pobos indíxenas da zona a través dos pasos de montaña. Pero agora, ese canto enmudeceu.

No mes de abril, un equipo internacional liderado pola Universidade de Melbourne e con participación do prestixioso Vertebrate Genomes Project da Universidade Rockefeller deu un paso monumental para cambiar o destino desta especie considerada "funcionalmente extinta". Publicaron o primeiro mapa xenético completo, a nivel cromosómico, de Pseudophryne corroboree, unha ferramenta que podería ser clave para o seu retorno ao ecosistema do que desapareceu.

A historia desta ra é tan singular como a súa xenética. Non é áxil, non croa con forza, e nin sequera salta como a maioría dos seus parentes. Desprázase lentamente entre os musgos húmidos dos pantanos alpinos, onde pon os seus ovos en terra firme e espera a que as choivas invernais asolaguen os niños e esperten aos seus cágados.

Durante milenios, a súa presenza marcaba o inicio da primavera para os Walgalu e os Wiradjuri, os pobos orixinarios da rexión. Eles coñecíana como “gyak”, e o seu primeiro canto anunciaba que os pasos entre montañas estaban libres de neve. Hoxe, nin os científicos nin os gardiáns indíxenas poden escoitala: a especie sobrevive só en zoolóxicos e centros de cría, grazas a reintroducciones anuais que apenas manteñen unha manchea de exemplares vivos no seu hábitat natural.

A traxedia comezou nos anos 80, cando biólogos de todo o mundo empezaron a notar mortes masivas e inexplicables en poboacións de ras. Non foi ata unha década despois que se identificou ao culpable: un fungo acuático, Batrachochytrium dendrobatidis, que afecta a pel dos anfibios, esencial para a súa respiración e hidratación. Esta enfermidade, coñecida como quitridiomicose, arrasou con centos de especies en todo o planeta e converteu á corroboree do sur nunha das súas primeiras vítimas en Australia.

Hoxe en día, menos de 50 individuos sobreviven na natureza. E ningún reprodúcese sen intervención humana.

Secuenciar o seu xenoma foi, en palabras do equipo, como resolver un crebacabezas de 9.000 millóns de pezas. Porque si: esta diminuta ra ten un xenoma tres veces maior que o do ser humano. Non só iso, senón que o 80% do seu ADN é o que os científicos chaman "non codificante", é dicir, fragmentos que non producen proteínas e cuxa función aínda se investiga.

A razón detrás deste tamaño descomunal segue sendo un misterio. Pero o que xa sabemos é que os seus 12 cromosomas (de proporcións xigantescas en comparación cos nosos) gardan claves fundamentais para a súa supervivencia, especialmente fronte ao fungo que case a borrou do planeta.

O esforzo foi colosal. Durante case unha década, o equipo liderado pola Dra. Tiffany Kosch traballou con múltiples institucións en Australia, Estados Unidos e Reino Unido para obter, transportar, analizar e ensamblar o ADN de varios exemplares criados en cativerio. O tecidos (ril, fígado, cerebro, entre outros)  extraéronse de animais doados polo Zoolóxico de Melbourne e foron enviados en condicións extremas a Nova York para a súa análise.

Máis aló do fito técnico, este xenoma é, ante todo, unha ferramenta de conservación. Agora os científicos poden buscar, con precisión de bisturí molecular, os xenes que poderían estar relacionados coa resistencia ao fungo. Algunhas ras, mesmo dentro da mesma especie, mostran respostas inmunes distintas ante a enfermidade. E se eses trazos puidesen potenciarse mediante cría selectiva?

Ese é o obxectivo: criar xeracións de ras máis resistentes, coa esperanza de que algún día poidan regresar aos pantanos alpinos sen necesidade de gaiolas ou coidados humanos.

A estratexia inclúe comparar o seu xenoma co doutras especies máis resistentes, como a ra común do leste (Crinia signifera), que comparte hábitat con Pseudophryne corroboree e parece non verse afectada polo fungo. Mesmo se expón a posibilidade de utilizar edición xenética ou hibridación con parentes próximos, como a ra corroboree do norte, que mostra maior resistencia.

O impacto do proxecto transcende a esta especie. A quitridiomicose segue sendo unha das maiores ameazas para os anfibios do planeta, que xa constitúen o grupo de vertebrados máis en perigo de extinción. Ter un xenoma de referencia de tan alta calidade permite desenvolver modelos aplicables a outras especies afectadas, e podería axudar a protexer a outras ras en Australia, América Latina, África ou Asia.

Ademais, abre a porta para explorar como se adaptan os anfibios ao cambio climático, como evolucionaron os seus sistemas inmunolóxicos e que papel xoga o ADN non codificante na súa fisioloxía única.

Mentres os investigadores traballan nos laboratorios, nas montañas de Kosciuszko mantéñense recintos controlados onde algunhas ras corroboree criadas en catividade viven baixo condicións naturais. Alí, en silencio, prepáranse para as probas definitivas: resistir ao fungo sen axuda humana.

Este traballo, impulsado pola Universidade de Melbourne e coa participación de institucións como o Wellcome Sanger Institute e os zoolóxicos de Melbourne e Taronga, é unha proba de que a ciencia aínda pode marcar a diferenza.

Pseudophryne corroboree non desapareceu aínda. E mentres o seu xenoma revela secretos, os científicos loitan por converter esa información en acción. Porque quizá, só quizá, aínda hai tempo para que o “gyak” volva cantar.

FONTE: Chtistian Pérez/muyinteresante.com

Descobren unha xigantesca nube molecular invisible próxima á Terra

Concepción artística do aspecto que tería a nube molecular Eos no ceo se fose visible a primeira ollada / NatureLifePhoto/Flickr (New York City Skyline) / Burkhart et al. 2025

Nun descubrimento que desafía as técnicas convencionais de observación astronómica, un equipo de investigadores liderado pola Universidade Rutgers-New Brunswick identificou unha colosal nube molecular de hidróxeno, unha das estruturas máis grandes no ceo e unha das máis próximas á Terra. A nube, denominada Eos en honra á deusa grega do amencer, foi detectada mediante unha innovadora técnica que utiliza luz ultravioleta afastada, marcando un fito na exploración do medio interestelar.

O estudo, publicado en Nature Astronomy, revela que Eos atópase a uns 300 anos luz do noso planeta, no bordo da Burbulla Local, unha vasta cavidade de gas que envolve ao Sistema Solar. Cunha masa equivalente a 3.400 veces a do Sol e un tamaño aparente no ceo de aproximadamente 40 lúas cheas, esta estrutura en forma de media lúa podería ser clave para entender como o gas interestelar condénsase para formar estrelas e planetas.

Ata o de agora, as nubes moleculares adoitaban detectarse mediante observacións de radio ou infravermellas, que captan a firma química do monóxido de carbono (CO), un compoñente común nestas rexións. Con todo, Eos é o que os científicos denominan «escura en CO», é dicir, contén moi pouco deste composto, o que explica por que permanecera invisible durante décadas.

Esta é a primeira vez que se descobre unha nube molecular buscando directamente a emisión ultravioleta afastada do hidróxeno molecular, explicou Blakesley Burkhart, profesora asociada do Departamento de Física e Astronomía de Rutgers e autora principal do estudo. Os datos mostraron moléculas de hidróxeno brillando por fluorescencia no ultravioleta afastado. Esta nube literalmente brilla na escuridade.

O achado foi posible grazas aos datos do espectrógrafo FIMS-SPEAR, un instrumento a bordo do satélite surcoreano STSAT-1, que analiza a luz ultravioleta afastada. Burkhart e o seu equipo topáronse coa nube ao revisar información recentemente publicada en 2023. Era coma se estivese a esperar a ser explorada, comentou a investigadora.

Eos non representa ningún perigo para a Terra, pero a súa proximidade ofrece unha oportunidade única para estudar como o medio interestelar (o gas e po que enche o espazo entre as estrelas) dá lugar a novos sistemas solares.

 

A nube Eos observada en trazadores distintos da fluorescencia H2 / Burkhart et ao. 2025

Cando miramos a través dos nosos telescopios, vemos sistemas solares en formación, pero non entendemos en detalle como ocorre, sinalou Burkhart. O descubrimento de Eos é emocionante porque agora podemos medir directamente como se forman e disocian as nubes moleculares, e como unha galaxia comeza a transformar gas e po en estrelas e planetas.

Segundo os modelos, Eos evaporarase nuns seis millóns de anos, pero mentres tanto, o seu estudo podería revelar segredos sobre a evolución química do universo. A historia do cosmos é unha historia de reordenamiento de átomos durante miles de millóns de anos, reflexionou Burkhart. O hidróxeno nesta nube existía desde o Big Bang e finalmente caeu na nosa galaxia, preto do Sol. Estes átomos percorreron unha viaxe de 13.600 millóns de anos.

O éxito desta técnica abre a porta para descubrir outras nubes ocultas na Vía Láctea e mesmo en galaxias distantes. Thavisha Dharmawardena, investigadora da Universidade de Nova York e coautora do estudo, destacou que o uso da fluorescencia ultravioleta podería reescribir o noso entendemento do medio interestelar, revelando nubes ocultas ata os límites máis afastados do amencer cósmico.

O equipo xa está a aplicar este método noutros conxuntos de datos. Un estudo preliminar, dispoñible en arXiv, suxire que o Telescopio Espacial James Webb (JWST) podería detectar as moléculas de hidróxeno máis afastadas xamais observadas. Con JWST, quizais atopamos as máis distantes, mentres que con Eos, temos as máis próximas, afirmou Burkhart.

FONTE: Guillermo Carvajal/labrujulaverde.com

Descobren en Nova Zelandia cangrexos de río xigantes de hai 20 millóns de anos: triplicaban o tamaño dos actuais

Hai 20 millóns de anos, Nova Zelandia estaba poboada por cangrexos de río xigantes. Ilustración artística / ChatGPT-4ou/Christian Pérez

Hai uns 20 millóns de anos, no que hoxe é o sur de Nova Zelandia, unha comunidade de criaturas acuáticas movíase en silencio entre os sedimentos de antigos lagos. Os seus corpos eran robustos, as súas pinzas poderosas e as súas mandíbulas, aínda que diminutas, escondían un secreto que millóns de anos despois converteríase en clave para desvelar a súa existencia. Non eran criaturas calquera. Tratábase de xigantes de auga doce: cangrexos de río prehistóricos que poderían alcanzar lonxitudes de ata 25 centímetros, máis do triplo que as especies actuais do arquipélago.

Este recente achado, liderado por un equipo internacional de paleontólogos de institucións como a Universidade de Flinders e a Universidade de Canterbury, non só amplía o coñecemento sobre a fauna extinta de Nova Zelandia, senón que tamén reescribe unha parte da súa historia ecolóxica. Porque estes crustáceos, a pesar do seu tamaño e presenza nos ecosistemas acuáticos do Mioceno, permaneceran invisibles para a ciencia. Ata o de agora.

A clave do descubrimento, publicado en Alcheringa (Australasian Journal of Palaeontology), non foron esqueletos completos nin caparazóns espectaculares, senón diminutos fragmentos de mandíbulas, de apenas uns milímetros, que emerxeron tras a coidadosa tamización de toneladas de sedimentos procedentes do xacemento de St Bathans, na rexión de Otago Central. En total, identificáronse oito fragmentos, cada un cunha estrutura mineralizada que resistira o paso do tempo: unha crista molar recuberta por unha capa de apatita, unha substancia similar ao esmalte dental dos mamíferos.

Esa composición especial foi o que permitiu que esas pequenas pezas perdurasen durante millóns de anos, mentres o resto do corpo, composto por materiais máis fráxiles, descompoñíase sen deixar rastro. Nun mundo onde os fósiles de cangrexos de río son escasos e adoitan limitarse a pegadas ou estruturas estomacais mal identificadas, estes restos mandibulares son unha auténtica xoia paleontolóxica.

Mandíbulas internas de cangrexos de río modernos do grupo Parastacidae / Worthy, T. H., (2025) doi: 10.1080/03115518.2025.2488056

A análise destas mandíbulas revelou algo aínda máis sorprendente: non pertencían a unha soa especie. As diferenzas morfolóxicas entre os fragmentos indicaban polo menos tres tipos distintos de cangrexos de río convivindo no mesmo hábitat. Este dato contrasta de maneira notable coa situación actual en Nova Zelandia, onde unicamente existen dúas especies do xénero Paranephrops, e cada unha ocupa unha rexión distinta do país.

A existencia de tres especies coexistindo hai 20 millóns de anos suxire unha biodiversidade moito maior da que hoxe podemos observar. Isto, á súa vez, abre unha xanela fascinante para entender como eran os ecosistemas de auga doce no Mioceno, cando Nova Zelandia aínda se configuraba como unha especie de arca biolóxica flotante, illada e repleta de formas de vida únicas.

O xacemento de St Bathans converteuse, desde que comezaron as escavacións en 2001, nunha fonte inesgotable de sorpresas paleontolóxicas. Esta zona, que no seu día foi o fondo dun gran lago, conserva unha impresionante variedade de restos fósiles de aves, peixes, réptiles e mesmo mamíferos terrestres. Agora, a esa lista súmanse os antigos cangrexos de río, que probablemente desempeñaban un papel crave na cadea alimentaria acuática.

Naquel entón, as augas destes lagos estaban habitadas por peixes similares ás troitas, crocodilos de auga doce e aves que mergullaban en busca de alimento. Os grandes cangrexos de río serían presas valiosas, pero tamén actores fundamentais na limpeza e reciclaxe do fondo lacustre, tal como fano hoxe os seus descendentes.

Xunto coas mandíbulas, o equipo tamén identificou por primeira vez en Nova Zelandia as chamadas yabbie buttons, estruturas calcificadas que se forman no estómago dos cangrexos de río para almacenar calcio, esencial para a rexeneración da súa caparazón tras a muda. Estas estruturas, redondeadas e compactas, foran durante décadas confundidas con dentes fósiles de peixes, un erro comprensible pero que agora queda corrixido grazas a este novo enfoque.

Este redescubrimiento non só achega claridade a coleccións paleontolóxicas de todo o mundo, onde probablemente existan decenas de yabbie buttons mal catalogadas, senón que tamén redefine que tipo de fósiles debemos buscar se queremos rastrexar a presenza de cangrexos de río noutros continentes.

Nun mundo paleontolóxico onde os titulares adoitan ser acaparados por dinosauros colosais ou mamíferos xigantes, este estudo lémbranos que os pequenos detalles tamén contan. De feito, poden ser os máis reveladores. Porque nesas pequenas mandíbulas fosilizadas reside a proba material dun pasado descoñecido, dun ecosistema perdido, dunha liñaxe que habitou hai millóns de anos un territorio que hoxe apenas asocia a súa fauna con crustáceos.

E o que é máis importante: demostra que aínda hai moito por descubrir, mesmo en fragmentos de apenas uns milímetros. Que a historia da vida está escrita non só en ósos grandes, senón tamén en pequenos vestixios que, con paciencia e atención, poden contarnos moito máis do que imaxinamos.

FONTE: Chistrian Pérez/muyinteresante.com/ciencia

A fascinante historia de 'Salvador', o primeiro polbo con nove tentáculos que apareceu en augas de Eivisa

Nas profundidades das augas de Eivisa habita Salvador, un polbo común (Octopus vulgaris) que sorprendeu ao mundo científico pola súa capacidade de adaptación tras sufrir un ataque no que perdeu varias extremidades.

Desa experiencia traumática emerxeu un fenómeno insólito: un dos seus brazos bifurcouse durante a rexeneración, e agora os dous apéndices resultantes funcionan de forma diferenciada. Un utilízao principalmente para alimentarse; o outro, para explorar a súa contorna.

Este comportamento, documentado por primeira vez en liberdade, foi recollido nun estudo liderado por investigadores do Instituto de Investigacións Mariñas de Vigo e do Centro Oceanográfico de Baleares do IEO (Instituto Español de Oceanografía), ambos os do CSIC.

O traballo permitiu seguir durante cinco meses a evolución de Salvador no seu hábitat natural, en Eivisa, constatando a súa sorprendente capacidade para adaptar a súa conduta motora a partir de apéndices rexenerados e anómalos.

"É unha fazaña sen precedentes en cefalópodos", describe o CSIC respecto ao achado deste polbo en augas de Eivisa despois de sufrir a bifurcación dunha das súas extremidades.

Os investigadores destacan que Salvador non só recuperou funcións básicas, senón que incorporou ao seu repertorio motor novas estratexias, empregando un dos brazos bifurcados para tarefas de alimentación e o outro para a exploración da contorna.

Este uso diferenciado, segundo o equipo do IEO, podería indicar un proceso de adaptación progresiva e específica, unha mostra da extraordinaria plasticidade do sistema nervioso dos cefalópodos.

De feito, tamén se observou que o polbo evita utilizar os brazos previamente danados en condutas de risco, o que expón a hipótese dunha forma primitiva de memoria da dor ou de aprendizaxe por experiencia.

Os científicos apuntan, máis aló o anecdótico, que este descubrimento abre novas liñas de investigación en neurociencia, robótica e medicina regenerativa.

Segundo destacan os autores do estudo, o achado apunta á existencia de mecanismos neuronais complexos que poderían inspirar futuras aplicacións nestes campos, especialmente no desenvolvemento de próteses máis funcionais.

A singularidade da investigación, subliñan, reside en documentar por primeira vez como un polbo utiliza brazos rexenerados e bifurcados en liberdade, demostrando que mesmo en condicións salvaxes é capaz de reorganizar o seu comportamento motor cunha precisión sorprendente.

O mar de Eivisa alberga unha notable poboación de polbos, especialmente da especie Octopus vulgaris, moi común no Mediterráneo en xeral. Estes cefalópodos adoitan habitar zonas rochosas, covas submarinas e praderías de posidonia (especie endémica e protexida das Pitiusas) onde atopan o refuxio e alimento que necesitan.

A súa presenza é un bo indicador do estado de saúde do ecosistema mariño, xa que son animais moi sensibles aos cambios ambientais. Ademais, forman parte da cadea trófica tanto como depredadores (alimentándose de crustáceos e moluscos) como presa de especies máis grandes, o que os converte nunha peza crave do equilibrio ecolóxico no litoral de Eivisa e Formentera.

FONTE: larazon.es

O nunca visto: descobren un planeta cunha órbita perpendicular ao redor de dúas estrelas

Na ilustración, a inusual órbita do exoplaneta 2M1510 (AB) b ao redor das súas estrelas anfitrioas, un par de ananas marróns. O planeta recentemente descuberto ten unha órbita polar, que é perpendicular ao plano no que viaxan as dúas estrelas / ESO/L. Calçada

Un equipo internacional de astrónomos detectou por primeira vez un exoplaneta que vira nunha órbita completamente perpendicular respecto ao plano das súas dúas estrelas.

O achado, publicado en Science Advances, foi posible grazas ao Very Large Telescope (VLT) do Observatorio Europeo Austral e supón a primeira evidencia sólida dun planeta cunha "órbita polar" nun sistema binario.

O planeta, bautizado como 2M1510 (AB) b, orbita ao redor de dúas ananas marróns novas, obxectos demasiado grandes para ser planetas, pero non o bastante masivos para converterse en estrelas, que se eclipsan mutuamente desde a nosa perspectiva.

Este sistema é dobremente raro xa que é só o segundo par de ananas marróns eclipsantes coñecido e o primeiro cun planeta virando nun ángulo recto respecto a a órbita dos seus dous soles.

Ata o de agora, observáronse planetas orbitando estrelas binarias, pero sempre en órbitas máis ou menos aliñadas co plano das estrelas. Aínda que existía a hipótese de que poderían existir órbitas perpendiculares, nunca se confirmou a existencia dun planeta nunha órbita polar.

Mentres refinaban as características das ananas marróns co espectrógrafo UVES do VLT, os investigadores notaron alteracións nas súas traxectorias orbitais que só podían explicarse pola presenza dun planeta. "Atopar un planeta nestas condicións, ao redor de dúas ananas marróns e cunha órbita tan peculiar, é realmente pouco común, foi unha sorpresa", sinala o coautor Amaury Triaud.

O sistema 2M1510 foi detectado por primeira vez en 2018 mediante o telescopio SPECULOOS, tamén situado no deserto chileno de Atacama, que busca mundos habitables ao redor de estrelas ultrafrías.

Este descubrimento non só desafía os modelos clásicos de formación planetaria, senón que tamén abre novas portas para entender a diversidade de arquitecturas planetarias no universo.

FONTE: Jhoan M. López/20minutos.es