CURIOSIDADES

OS FÓSILES MÁIS DESTACADOS DO MUNDO III

A procura da verdade a través dunha lente científica está a permitirnos reconstruír a historia das orixes humanas a partir dos fósiles dos nosos antepasados. Afortunadamente, grazas aos fósiles, a evidencia sólida detrás da nosa imaxe da vida na Terra, temos unha boa fonte de información sobre a vida prehistórica no noso planeta.

Por raros e impresionantes que poidan ser, non todos os fósiles son igualmente famosos, ou tiveron o mesmo efecto profundo na paleontoloxía e na nosa comprensión da vida durante estes tempos remotos.

Continúo coa serie os fósiles máis destacados do mundo. Hoxe tócalle a...

3. Vida  multicelular: 2.230 millóns de anos

Estes fósiles parecidos a algas atopado en rochas de 1,56 millóns de anos na China son os primeiros exemplos coñecidos de organismos formados por moitas células, a vida  multicelular: o comezo dunha vida complexa. 

O descubrimento foi feito público en 2016 na revista Nature Communications. Ata este descubrimento, non viramos formas de vida multicelulares grandes no rexistro fósil ata hai 600 millóns de anos, polo que se tratou dun achado incriblemente importante deixándonos este titular: A vida multicelular complexa xurdiu hai 600 millóns de anos.

Con todo, en 2017 volviamos reescribir a historia. Os resultados dunha análise xenética exhaustiva de organismos actuais realizado por científicos do MIT suxerían que os eucariotas, o grupo que comprende a animais, plantas e  protistas, estiveron presentes na Terra desde hai polo menos 2.330 millóns de anos, xusto no momento en que o osíxeno empezou a ser un elemento frecuente e permanente na atmosfera. Estas probas sitúan aos eucariotas na Terra dende hai 2.330 millóns de anos. Esta nova estimación precede en 800 millóns de anos á máis temperá evidencia fósil.

 FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es 

OS FÓSILES MÁIS DESTACADOS DO MUNDO II

A procura da verdade a través dunha lente científica está a permitirnos reconstruír a historia das orixes humanas a partir dos fósiles dos nosos antepasados. Afortunadamente, grazas aos fósiles, a evidencia sólida detrás da nosa imaxe da vida na Terra, temos unha boa fonte de información sobre a vida prehistórica no noso planeta.

Por raros e impresionantes que poidan ser, non todos os fósiles son igualmente famosos, ou tiveron o mesmo efecto profundo na paleontoloxía e na nosa comprensión da vida durante estes tempos remotos.

Continúo coa serie os fósiles máis destacados do mundo. Hoxe tócalle a...

2. O peixe máis antigo coñecido: Metaspriggina

Estes fósiles de hai 505 millóns de anos descuberto en Canadá representan o rexistro fósil de peixe máis antigo que se coñece e, afortunadamente, contén incribles detalles dos trazos faciais do animal. O descubrimento de Metaspriggina, publicado en Nature en 2014, foi notable, xa que os primeiros fósiles de peixes do período Cámbrico son moi raros e están mal conservados. Con todo, estes fósiles teñen os ollos ben definidos e estruturas nasais, e unha serie de arcos excepcionalmente ben conservados preto da parte frontal do seu corpo, que son a evidencia temperá das mandíbulas.

 FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es 

UNHA INVERSIÓN MAGMÉTICA CAUSOU GRANDES EXTINCIÓNS HAI 42.000 ANOS

Imaxe da Terra vista desde o espazo / Shutterstock

A historia da Terra sufriu un punto de inflexión hai 42.000 anos, cando unha inversión dos polos magnéticos produciu unha ruptura temporal de campo magnético, o que provocou importantes cambios ambientais globais e extincións masivas, segundo un estudo que publica Science.

A investigación da Universidade australiana de Nova Gales do Sur (NSSW) e o Museo de Australia Meridional sinala que aquel evento foi provocado pola inversión dos polos magnéticos da Terra combinada co cambio dos ventos solares, o que produciu treboadas eléctricas, auroras xeneralizadas e radiación cósmica.

Aos primeiros seres humanos que tiveron que vivir aquel momento debeulles "de parecer o fin dos días", considerou un dos autores, Alan Cooper do Museo de Australia Meridional. Os investigadores, que bautizaron este período como Evento Adams, suxiren que podería explicar misterios evolutivos, como a extinción dos neandertais ou a repentina aparición xeneralizada de arte figurativo en covas de todo o mundo, ao ter que buscar mais refuxio.

Aínda que os científicos xa sabían que os polos magnéticos cambiaron temporalmente hai uns 41-42.000 anos (o que se coñece como Evento de Laschamps), non coñecían exactamente se afectou á vida na Terra e como o fixo. Por primeira vez, puideron datar "con precisión o momento e os impactos ambientais do último cambio de polos magnéticos", destacou o coautor do estudo Chris Turney, da UNSW.

As antigas árbores kauri de Nova Zelandia, que se conservaron en sedimentos durante máis de 40.000 anos deron as pistas ao equipo, pois analizando os seus aneis, puideron medir e datar o pico dos niveis de radiocarbono atmosférico causado polo colapso do campo magnético e crearon unha escala de tempo detallada de como cambiou a atmosfera. "As árbores kauri son como a Pedra Rosetta, que nos axuda a relacionar os rexistros do cambio ambiental en covas, núcleos de xeo e turberas de todo o mundo", explicou o profesor Alan Cooper, do Museo de Australia Meridional.

Os investigadores compararon esa escala de tempo con rexistros de lugares de todo o Pacífico e elaboraron modelos climáticos globais para descubrir que o crecemento das capas de xeo e os glaciares de América do Norte e os grandes cambios nos principais cintos de vento e sistemas de treboadas tropicais podían remontarse ao Evento Adams. Unha das súas primeiras pistas foi que a megafauna de Australia continental e Tasmania sufriu unha extinción simultánea hai 42.000 anos.

O polo norte magnético, é dicir, a dirección á que apunta a agulla dun compás, non ten unha localización fixa. Adoita oscilar preto do Polo norte (o punto máis setentrional do eixo da Terra) ao longo do tempo debido aos movementos dinámicos dentro do núcleo da Terra, do mesmo xeito que o polo sur magnético. Ás veces, por razóns que non están claras, os movementos dos polos magnéticos poden ser máis drásticos. Hai uns 41.000-42.000 anos cambiaron completamente de lugar.

FONTE: farodevigo.es

OS FÓSILES MÁIS IMPORTANTES DO MUNDO

A procura da verdade a través dunha lente científica está a permitirnos reconstruír a historia das orixes humanas a partir dos fósiles dos nosos antepasados. A historia certamente é incompleta e a súa narración refórmase continuamente tras novos achados de rexistros fósiles. O mesmo ocorre no mundo animal e vexetal.

No caso dos dinosauros, estes representan, probablemente, as criaturas máis incribles que gobernaron o planeta durante máis de 160 millóns de anos. Desde o tamaño dun colibrí ata a envergadura de camións e edificios, estes feroces saurópsidos loitaron unha vez polo dominio terrestre, pero acabaron extinguíndose hai uns 65 millóns de anos.

Afortunadamente, grazas aos fósiles, a evidencia sólida detrás da nosa imaxe da vida na Terra, temos unha boa fonte de información sobre a vida prehistórica no noso planeta.

Nalgúns casos, estes fósiles tenden a conservarse da maneira máis estraña e nos lugares máis inusuais que poderiamos imaxinar. Moitos paleontólogos estiveron cavando e descubrindo estes fósiles en diversas localizacións xeográficas desde o século  XVII ata os nosos días. E é que saber cando e onde apareceron os fósiles máis antigos de diferentes especies achéganos novos detalles sobre a árbore evolutiva do planeta.

Por raros e impresionantes que poidan ser, non todos os fósiles son igualmente famosos, ou tiveron o mesmo efecto profundo na paleontoloxía e na nosa comprensión da vida durante estes tempos remotos.

Hoxe comezamos o repaso diario dos fósiles máis destacados do mundo!

1. O fósil máis antigo coñecido: estromatolitos.

Un equipo de científicos presentou os fósiles máis antigos do mundo: ruínas de colonias de antigas bacterias coñecidas como estromatolitos en rochas de 3.700 millóns de anos en Groenlandia, sendo 200 millóns de anos máis antigas que os estromatolitos fósiles de 3,48 billóns de anos descubertos na rexión de Pilbara no noroeste de Australia.

Os reloxos moleculares, a taxa de mutación do material xenético, suxiren que a vida na Terra comezou hai uns 4.000 millóns de anos, polo que ter fósiles tan antigos como os estromatolitos de Groenlandia indican que a vida na Terra pode comezar bastante rápido: estes serían os primeiros organismos da Terra.

Os estromatólitos son estruturas características dalgunhas rochas calcarias, formadas por capas concéntricas de carbonato cálcico e con disposicións ramificadas, ou en cintas, cilíndricas, columnares, hemisféricas, domais etc.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es e gal.wikipedia.org   Imaxe: Natalia van D/Shutterstock.com e muyinteresante.es

SABÍAS QUE... (CIRRIO)

O cirrio ou birrio (Apus apus) foi elixido por votación popular ‘ave do ano’ do 2021, un título outorgado pola a entidade conservacionistas Sé/BirdLife para concienciar á poboación sobre a riqueza avícola do país e a importancia da preservación da avifauna.

É unha ave da orde dos apodiformes, coa plumaxe de cor negra, parecida á anduriña, aínda que de maior envergadura.

O seu nome científico ven do grego απους, apous e significa sen pés. De feito os pes e patas son pouco visibles.

Ningunha outra ave pasa tanto tempo no aire, supoñendo que poden voar sen pousarse durante anos, e abandonan o voo só para criar, bebendo e durmindo voando.

Ten unha loxitude de 16 cm., envergadura das ás de 40 a 45 cm. e un peso duns 40 gramos.

O aspecto exterior de machos e femias é semellante.

Forma colonias para facer os niños, sendo moi fieles nos lugares de nidificación (ocos en paredes ou debaixo dos teitos de edificios, a moita distancia do chan) e, en moitas ocasións, escolle a mesma parella do ano anterior.

Poñen de dous a tres ovos que son incubados polos dous membros da parella. Os polos tardan ata 27 días en saír do ovo, dependendo do tempo atmosférico, e son capaces de voar cando teñen 40 días de vida.

É un especialista na captura de pequenos insectos voadores, o denominado aeroplancton. O método utilizado para iso é o varrido en voo, coa boca aberta a modo de  cazamariposas.

Frecuente en contornas urbanas, atópase en claro declive segundo os últimos datos, cun descenso poboacional de preto do 27% durante os últimos 22 anos. A destrución dos lugares de cría e a perda de hábitat cóntanse entre as súas principais ameazas.

FONTE: seo.org e gal.wikipedia.org         Imaxe: nationalgeographic.com.es

BANANA, UNHA LAGOSTA AMARELA

É unha lagosta moi especial. Este crustáceo amarelo, coñecido formalmente como ’lagosta de cristal’, é realmente raro. Xorde 1 de cada 30 millóns de exemplares. Foi recollida no Golfo de Maine pola pescadora de lagosta de Tenants Harbour, Marly Babb, quen doou xenerosamente a súa captura ao Centro de Ciencias Mariñas da Universidade de Nova Inglaterra.

Existen outros especímenes raros de lagosta en cores como azul ou branco pero as probabilidades tamén son pequenas. A posibilidade de atopar unha lagosta azul é de 1 entre 2 millóns.

As lagostas azuis e amarelas son produto dunha mutación xenética nas proteínas que se unen cos pigmentos da casca e conducen a unha redución da  pigmentación do animal. Esta condición xenética coñécese como leucismo e fai que os animais parezan máis pálidos en comparación con outros. É a única variedade de lagosta que non se torna de cor vermella cando se cociña.

A cor amarela de Banana é resultado do cambio climático? Podería ser. Varios estudos publicados en 2019 determinaron que o océano estase quentando cada vez máis e as diferenzas locais na oceanografía están a afectar as poboacións de lagosta no sur de Nova Inglaterra ata o Atlántico de Canadá. Así que o exterior amarelo desta lagosta podería ser o resultado do cambio climático.

O leucismo, por desgraza, fai que estas criaturas sexan máis visibles para os depredadores, o que lles dá unha menor probabilidade de supervivencia.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es   Imaxe: Chris Rose and the University of New England

O PRIMEIRO VIRUS DESCUBERTO DA HISTORIA

O virus da planta do tabaco / Wikipedia

Na súa orixe o vocábulo virus significaba calquera substancia velenosa, dentro das cales se incluíron durante moito tempo, por exemplo, o veleno das serpes.

Os virus son «estruturas» biolóxicas verdadeiramente fascinantes que se atopan na fronteira do inanimado e o vivo. Os seus tamaños son entre 100 e 1.000 veces máis pequenos que os dunha célula.

O virus das vexigas, un dos patóxenos que causaron unha maior letalidade ao longo da historia, é un dos máis grandes, cun diámetro de 200  nanómetros. No polo oposto está, por exemplo, os poliovirus (causantes da poliomelite) con tan só 20 nm de diámetro.

Estas dimensións atrasaron a súa observación directa. Non foi ata a década dos trinta do século pasado, tras a invención do microscopio electrónico, cando puidemos contemplar aos virus por vez primeira, a pesar de que intuïamos a súa existencia desde moito tempo atrás.

En 1796 o médico británico Edward Jenner (1749-1823) desenvolveu a primeira vacina da historia, fíxoo fronte ás vexigas, e en 1885 o científico francés Louis Pasteur (1822-1895) fixo o propio fronte á rabia. En ambos os casos tratábanse de enfermidades virais e os dous científicos faleceron sen chegar a identificar o microorganismo contra o cal desenvolveran un tratamento efectivo.

Charles Chamberland (1851-1908), un colaborador de Pasteur, achegou a peza crave que terminaría co descubrimento dos virus. Desenvolveu un filtro, que foi bautizado co seu apelido, confeccionado con poros dun tamaño inferior ao das bacterias, de forma que impedise o paso das mesmas. Co seu filtro, fabricado en porcelana, pretendía obter auga libre de bacterias, que puidese ser utilizada por Pasteur nos seus experimentos.

En 1892 o microbiólogo e botánico Dmitri Ivanovsky (1864-1920) estudou unha enfermidade que afectaba á planta do tabaco, unha infección que se estendía con enorme rapidez e que ocasionaba perdas económicas millonarias.

A enfermidade fora identificada facía algún tempo nos Países Baixos e coñecíalla como “mosaico do tabaco”, debido ás manchas características que aparecían nas súas follas.

Ivanovsky moeu as follas dunha planta infectada, pasou o fluído obtido polo filtro de  Chamberland e a continuación puxo en contacto o líquido conseguido con outra planta. O científico observou asombrado que a segunda planta adquiría a infección, noutras palabras, o axente infeccioso responsable da enfermidade do mosaico do tabaco era máis pequeno que unha bacteria.

Seis anos despois un microbiólogo holandés, Martinus W. Beijererinck (1851-1931), reproduciu no seu laboratorio de Delft o experimento de Ivanovsky chegando á mesma conclusión. Pero o neerlandés demostrou, ademais, que a infección podía transferirse a outras plantas, descubrindo, así, que o patóxeno autoreplicábase.

Beijerinck bautizou ao «axente filtrable» como «contagium vivum fluidum» (xerme vivente soluble), en contraposición ás bacterias, que eran «contagium fixum».

Desta forma, confirmouse, de forma experimental, a existencia do primeiro virus da historia, o responsable da enfermidade do mosaico do tabaco. A carreira da viroloxía non fixera máis nada que empezar.

En 1898 dous científicos, Friedrich Loeffler e Paul Frosch, demostraron que o axente causante da febre aftosa no gando era tamén un virus e o descubrimento do primeiro virus humano demorouse apenas tres anos. En 1901 Walter Reed achou o virus da febre amarela.

A pesar dos importantes avances realizados por Ivanovsky e Bijerinck tempo despois descartaríase a natureza líquida dos virus e, o máis importante, poñeríase en dúbida que estivesen vivos. Pero, como diría Rudyard Kipling, iso xa é outra historia.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia

SABÍAS QUE... (OCAPI)

O ocapi (Okapia johnstoni), é un mamífero xiráfido artiodáctilo nativo do nordeste da República Democrática do Congo, en África Central.

Ten a aparencia dunha xirafa con pescozo curto, aínda que presenta raias negras nas patas e na cola idénticas ás dunha cebra. Ademais, o ocapi posúe un olfacto e un oído moi desenvolvido e pode alimentarse de máis de cen especies de plantas.

O ocapi ten unha altura de 1,5 m até a cruz e unha lonxitude media do corpo duns 2,5 m. O seu peso rolda entre os 200 e os 350 kg.

Doutra banda, a lingua deste animal é de cor azul escura e mide ao redor de 30 centímetros. De feito, grazas á súa alongada lingua poden limparse as orellas coa súa punta. Outra curiosidade do ocapi é que posúen cornos e, en caso de loita, os machos entrechocan os seus pescozos. É similar a unha pelexa de xirafas, só que os ocapis son máis pequenos.

As femias alcanzan a madurez sexual aos dous anos, mentres que os machos alcánzana aos tres anos. O período de xestación dos ocapis dura 15 meses aproximadamente. No seu hábitat natural, poden vivir ao redor de 30 anos.

En canto ao seu comportamento, son uns animais moi tranquilos e asustadizos. Adoitan vivir en parella ou en grupos familiares moi reducidos. Ademais, atópanse sobre todo nas selvas e bosques onde a vexetación é frondosa. Desta maneira, os depredadores e os humanos téñeno máis complicado para acceder.

Desafortunadamente, o ocapi atópase en perigo de extinción debido á deforestación e a caza furtiva. Por iso, debemos loitar para preservar a diversidade de especies.

Sen dúbida, son uns animais extraordinarios de beleza inigualable.

FONTE: Rocío Sánchez/muyinteresante.es