CURIOSIDADES

SABÍAS QUE... (OCAPI)

O ocapi (Okapia johnstoni), é un mamífero xiráfido artiodáctilo nativo do nordeste da República Democrática do Congo, en África Central.

Ten a aparencia dunha xirafa con pescozo curto, aínda que presenta raias negras nas patas e na cola idénticas ás dunha cebra. Ademais, o ocapi posúe un olfacto e un oído moi desenvolvido e pode alimentarse de máis de cen especies de plantas.

O ocapi ten unha altura de 1,5 m até a cruz e unha lonxitude media do corpo duns 2,5 m. O seu peso rolda entre os 200 e os 350 kg.

Doutra banda, a lingua deste animal é de cor azul escura e mide ao redor de 30 centímetros. De feito, grazas á súa alongada lingua poden limparse as orellas coa súa punta. Outra curiosidade do ocapi é que posúen cornos e, en caso de loita, os machos entrechocan os seus pescozos. É similar a unha pelexa de xirafas, só que os ocapis son máis pequenos.

As femias alcanzan a madurez sexual aos dous anos, mentres que os machos alcánzana aos tres anos. O período de xestación dos ocapis dura 15 meses aproximadamente. No seu hábitat natural, poden vivir ao redor de 30 anos.

En canto ao seu comportamento, son uns animais moi tranquilos e asustadizos. Adoitan vivir en parella ou en grupos familiares moi reducidos. Ademais, atópanse sobre todo nas selvas e bosques onde a vexetación é frondosa. Desta maneira, os depredadores e os humanos téñeno máis complicado para acceder.

Desafortunadamente, o ocapi atópase en perigo de extinción debido á deforestación e a caza furtiva. Por iso, debemos loitar para preservar a diversidade de especies.

Sen dúbida, son uns animais extraordinarios de beleza inigualable.

FONTE: Rocío Sánchez/muyinteresante.es

SABÍAS QUE... (TUCÁN)

Denomínase tucán aos membros da familia Ramphastidae, que se compón de 5 xéneros e aproximadamente 42 especies, facilmente reconocible polo seu pico longo e colorido; e asociado coa selva e o ambiente tropical.

De acordo coa especie, o  tucán pode medir de 29 a 63 centímetros de longo e pesar de 130 a 680 gramos. Por exemplo, a especie de tucán máis grande é o tucán toco, que chega a medir os 63 centímetros; e un dos máis pequenos é o tucanciño verde, que mide de 33 a 36 centímetros de lonxitude.

Así pois, o  tucán é un animal de dimensións relativamente pequenas pero isto non lle impide sobresaír de entre as demais aves. É o seu atractivo pico e plumaxe o que chama a atención: o pico é groso e longo pero aínda así lixeiro, e segundo sexa a especie predominan cores como o azul, amarelo, vermello e verde; a plumaxe é negra e na zona do peito tínguese de amarelo, branco ou azul e cunha franxa laranxa.

As súas patas son curtas e fortes, co primeiro e cuarto dedos dispostos cara atrás. Posúe pequenos dentes parecidos aos dunha serra e unha lingua longa e plana, que mide uns 14 ou 15 centímetros. Os antigos naturalistas pensaron que pola morfoloxía dental, o tucán era un ave que consumía carne, pero hoxe é ben sabido que non é así.

Ambos os sexos son moi parecidos fisicamente.

O tucán é nativo de América e habita o sur de México, Centroamérica, a rexión do Caribe e a zona norte de Sudamérica en climas tropicais e subtropicais. Habita as selvas húmidas con abundancia de árbores nos que poida construír o seu niño.

É unha especie sedentaria que vive nunha soa área durante toda a súa vida ou gran parte dela. Non é un ave migratoria.

A media de vida do tucán na natureza supera os 20 anos. Gran parte do tempo está sobre as árbores, desde onde é capaz de comunicarse ao emitir unha especie de graznido para chamar a outro tucán. Vive en parella ou e  bandadas duns 6 membros.

O pico do  tucán, a pesar do forte e potente que parece, pouco sérvelle como elemento de defensa ou pelexa pois é oco e lixeiro. Máis ben utilízao para pelar froitas e chegar a elas en ramas afastadas.

A súa dieta está composta basicamente por froitas tropicais pero non é un animal frugívoro  xa que tamén pode cazar insectos,  lagartixas e ovos.

É un animal monógamo. Un dato curioso reside no feito de que durante o cortexo é común que o macho e a femia ofrézanse alimento uno a outro, quizá nun intento por establecer vínculos máis próximos.

Unha vez ao ano a femia pon de 2 a 4 ovos no niño, construído en ocos das árbores. Ambos os pais coidan dos ovos. Cando as crías saen do cascarón, están completamente desprovistas de plumaxe e o pico é aínda pequeno, non alcanzando o tamaño definitivo ata dentro duns meses.

Iste fermoso animal atópase en perigo e é constantemente ameazado non só polos seus depredadores naturais, senón polo home. De feito, é este a súa maior ameaza ao acabar co seu hábitat natural e capturalo para a súa venda como mascota exótica.

Na actualidade constitúe un delito nalgúns países ter en posesión a un tucán como mascota e  comerciar co ave.

FONTE: bioenciclopedia.com

NOVAS PISTAS PARA DESVELAR A VERDADEIRA ORIXE DA AUGA NA TERRA

 

Nos mitos da creación de moitas culturas, desde a antiga Mesopotamia ata o Libro do Xénese, desde os inuit do norte conxelado ata o pobo Kuba do Congo, o mundo comezou coas augas primordiais sen forma. A miúdo están asociadas co caos e a desorde, dos que emerxen a terra seca, a orde e a vida, coa axuda dun deus creador. Con todo, estas historias nunca se preocupan por explicar a orixe desta mítica auga  primixenia. 

Os científicos planetarios modernos, pola súa banda, tratan de explicar a orixe física do H₂O da Terra, e propoñen cometas e asteroides cargados de xeo como a fonte da abundante subministración de auga do planeta. Pero un novo estudo publicado en Science analizou a composición dun tipo raro de meteorito e suxire que gran parte da nosa auga pode estar presente nos bloques de construción do planeta desde a súa creación.

Vistos desde o espazo, os océanos azuis do noso planeta son o trazo dominante, cubrindo máis do 70% da superficie da Terra. En total hai uns 1.386 millóns de km³ de auga superficial ou xeo. Pode parecer moito, pero se se compara co tamaño da Terra é bastante insignificante.

A auga dea Terra en comparación co tamaño da Terra / USGS

Tamén se cre que o interior da Terra, incluíndo o manto e o núcleo, contén enormes cantidades de auga, talvez o equivalente de moitos océanos. Esta auga pode actuar como unha especie de lubricante para a tectónica de placas (unha das claves para a vida na Terra) xa que recicla o dióxido de carbono a través dos volcáns e mantén o noso planeta quente. Tamén hai probas de que existe auga no interior da Lúa e de Marte. Entón, de onde veu?

 O noso mundo, xunto cos outros planetas rochosos de Mercurio, Venus e Marte, formouse no sistema solar interno, preto do Sol, condensándose a partir de nubes  arremuiñadas de po e gas a través dun proceso coñecido como acrecemento ou acreción. Nesta rexión do espazo fai demasiada calor para que o xeo ou a auga sexan estables, proba diso é a cola e coma dos cometas, que aparecen cando estas “bólas de neve sucias” ábrense paso no sistema solar interior e comezan a quentarse dramaticamente.

 Se a Terra naceu como un planeta seco, a auga debeu chegar máis tarde, despois de que o planeta se arrefiara. Presumiblemente puido ser traída por asteroides e cometas xeados (desde moi lonxe no sistema solar), que bombardearon o novo planeta e sementárono coa súa auga. Parte dela quedou na superficie e converteuse nos nosos océanos, mentres que o resto abriuse camiño cara ao manto.

As colisións de asteroides probablemente contribuiron ao suministro de auga da Terra / Pixabay

Aínda que esta antiga teoría ten sentido, as medicións de deuterio/hidróxeno realizadas na auga de varios cometas, incluíndo as realizadas pola nave espacial Rosetta da ESA en 2014, demostraron que a auga dos cometas contén significativamente máis deuterio que a atopada na Terra. Isto descarta a estes viaxeiros cósmicos como a fonte principal da nosa auga.

Os asteroides, por outra banda, demostraron ser máis adecuados para os rexistros isotópicos dos océanos da Terra, pero o seu pequeno tamaño e carga de auga significa que se necesitaría un enorme número de impactos para toda a auga da Terra. A hipótese da gran viraxe, que propón que Xúpiter atravesou o cinto de asteroides a principios da historia do sistema solar, suxeriuse como unha explicación para algunhas destas supostas colisións de asteroides.

Nos últimos anos, gañou terreo a idea de que quizais gran parte do H₂O da Terra é de colleita propia e xerouse durante o proceso de formación dos planetas. Os científicos planetarios utilizan o hidróxeno como substituto do contido de auga. As moléculas de auga están compostas de átomos de osíxeno e hidróxeno, e dado que o osíxeno é abundante na cortiza e o manto do noso planeta, atopar hidróxeno nos bloques de construción da Terra é similar a atopar auga. Con todo, como o hidróxeno é o gas máis lixeiro, os científicos supuxeron durante moito tempo que non se atoparía no material planetario que se formou no sistema solar interno preto do Sol.

Laurette Piani,  cosmoquímica da Universidade de Lorraine en Nancy, Francia, dirixiu un equipo de investigadores do CRPG que se propuxeron buscar hidróxeno nun material similar ao que formou a Terra primitiva. Analizaron un tipo de meteorito moi raro chamado condroita de enstatita (EC), que ten unha composición isotópica similar á das rochas terrestres. Piani explica que “non se sabe exactamente onde se formaron as condritas de enstatita, pero a súa composición química e mineralóxica fai pensar que se formaron máis preto do Sol que outros tipos de condritas. Poden verse como restos do material planetario que estaba presente no sistema solar interior (onde se formaron os planetas rochosos)”. 

Os meteoritos de condrita de enstatita son extremadamente rochosos / Christine Fieni/Laurette Piani/French National Museum of Natural History.

Piani e o seu equipo seleccionaron coidadosamente 13 meteoritos EC prístinos e, segundo conta Piani, “aplicaron un procedemento analítico especial para evitar o rumbo que podería introducir a auga terrestre”. O que descubriron foi inesperado. Segundo o estudo, “os meteoritos EC conteñen suficiente hidróxeno para entregar á Terra polo menos tres veces a masa de auga dos seus océanos”. Ademais, a composición isotópica do hidróxeno e o nitróxeno dos meteoritos coincide coa do manto terrestre, o que indica que gran parte do nitróxeno atmosférico do planeta tamén podería proceder deste material.

Aínda que a relación deuterio/hidróxeno dos meteoritos EC analizados era moi parecida á auga do interior da Terra, non encaixaba tan ben coa auga do océano, deixando a porta aberta á idea de que as colisións de cometas e asteroides tamén poderían enriquecer a subministración de auga do planeta.

O descubrimento de que o material portador de hidróxeno estaba presente no sistema solar interno no momento da formación do planeta ten implicacións de gran alcance. Como explica Piani, “este material (ou material que contén similarmente hidróxeno) estaría tamén presente para a formación dos outros planetas rochosos (e posiblemente tamén de forma similar noutros sistemas estelares)”. De feito, os científicos cren que Venus puido ter algunha vez un océano líquido, unha hipótese apoiada por este achado. E se, como suxire Piani, estes achados poden  extrapolarse a outros sistemas estelares, podería significar que os planetas rochosos ricos en auga que orbitan na zona de Riciños de Ouro ao redor doutras estrelas abundan no universo, aumentando a probabilidade de que haxa outra vida no cosmos.

Os planetas oceánicos poden abundar no cosmos / Pixabay

Polo tanto, parece que os mitos da creación poden ter a idea correcta todo o tempo. A historia do noso mundo pode non ser unha na que as augas primordiais caeron do ceo nalgunha violenta tormenta de saraiba cósmica do espazo profundo que asolagou o noso reseco planeta. Máis ben, as sementes dos nosos océanos poderían estar presentes dentro dos mesmos bloques de construción do noso planeta embrionario, esperando só que a cortiza fundida arrefriásese o suficiente para que a auga líquida acumulásese na superficie, cubrindo finalmente gran parte do planeta e proporcionando as condicións adecuadas para o xurdimento da vida, a orde que emerxe da desorde.

FONTE: Neil Larsen/bbvaopenmind.com

OS SISTEMA MÉTRICO, A MEDIDA DE TODO

En decembro de 1983, un pasaxeiro dun voo de EEUU a París levaba na súa equipaxe de man un obxecto inusual: un cofre cun cilindro metálico suxeito suavemente por tres abrazadeiras acolchadas con papel especial de baixa abrasión forrado con pel de camuza, previamente desengraxada mediante inmersións sucesivas en benceno e etanol. Non era unha rara obra de arte, senón unha copia fiel dun obxecto que moi poucas persoas puideron ver cos seus propios ollos: o Prototipo Internacional do Quilogramo (IPK, en inglés).

O IPK non é un quilo, senón “o” quilo. Se a masa do que se coñece como Le Grand K varía o máis mínimo, cambia o que entendemos por un quilogramo en todo o planeta. A copia que viaxaba nese avión non é única no mundo. Existen decenas como ela, idénticas entre si e fabricadas a imaxe e semellanza do orixinal, que se custodia na Oficina Internacional de Pesos e Medidas de París (BIPM, polas súas siglas en francés) baixo varias campás de cristal, nunha cripta subterránea con tres fechaduras e en atmosfera controlada.

Copias del Prototipo Internacional do Quilogramo / National Institute of Standards and Technology

As unidades que hoxe miden o mundo na gran maioría dos países comezaron a establecerse na Ilustración, durante a Revolución Francesa, aínda que as súas raíces son anteriores. Adoita atribuírse ao inglés John Wilkins, en 1668, a primeira suxerencia dun sistema xeral de medidas, e na mesma época o astrónomo francés Gabriel Mouton propoñía un esquema decimal de unidades de lonxitude. Segundo apunta Robert P. Crease, filósofo e historiador da ciencia da Universidade Stony Brook (EEUU) e autor de World in the Balance: The Historic Quest for an Absolute System of Measurement (W. W. Norton & Company, 2012), “no século XVII a Real Sociedade Británica e a Academia Francesa de Ciencias comezaron a colaborar para tratar de atopar fenómenos invariables que puidesen empregarse para avaliar a precisión dos estándares e recrealos se se perdían ou danaban”.

Así, a virtude do sistema buscado era que se basease en referencias naturais, “os estándares víanse como cantidades tomadas da natureza”, resume o físico do University College de Londres Jim Grozier,  coeditor e coautor de Precise Dimensions: A history of units from 1791–2018 (Institute of Physics Publishing, 2017). A súa gran vantaxe era a estandarización: antes do sistema métrico, só en Francia manexábanse ata 250.000 unidades diferentes de medida e peso, o que dificultaba o comercio.

En 1790 a Academia Francesa propuxo unha unidade básica de lonxitude, o metro, e outra de peso, o gramo. A primeira definíase como a diezmillonésima parte do cuadrante do meridiano de París entre o polo norte e o ecuador, mentres que a segunda referíase ao peso dun volume cúbico de auga dun centímetro de lado. Establecéronse valores tentativos baseados nos datos dispoñibles, pero ao mesmo tempo planificáronse dúas expedicións científicas para medir un arco do meridiano con maior precisión: desde a localidade de Rodez, Jean- Baptiste Delambre viaxaría cara á o norte, ata Dunquerque, mentres que Pierre Méchain faría o propio cara ao sur, ata Barcelona.

Imaxe xerada por computador da barra do Prototipo Internacional do Metro /  Wikimedia

Despois de sete anos de prospección, por fin obtívose un valor definitivo para o metro. Que, con todo, era equivocado: Méchain fallou no cálculo da latitude de Barcelona, pero ocultou deliberadamente un erro que se perpetuou. Despois dun cambio do gramo ao quilogramo para maior comodidade, fabricáronse estándares de platino, e en decembro de 1799 entrou en vigor en Francia o sistema métrico, para despois estenderse por Europa. Científicos como Carl-Friedrich Gauss, Wilhelm Weber, James Clerk Maxwell e James Thomson propuxeron ampliar o sistema, o que daría lugar a unha táboa de unidades básicas das cales puidesen derivarse outras.

A seguinte unidade en engadirse foi o segundo, que podía medirse con precisión desde a invención do reloxo de péndulo no século XVII, e que quedou definido como a fracción 1/86.400 dun día solar. En 1875, 17 países asinaban a Convención do Metro, creándose a BIPM, o Comité Internacional de Pesos e Medidas (CIPM) e a Conferencia Xeral de Pesos e Medidas (CGPM) como organismo reitor. En 1889 entraban en vigor os novos prototipos do metro e o quilo, fabricados cunha aliaxe de 90% de platino e 10% de  iridio.

Ata 1948 non se incorporarían oficialmente outras tres unidades básicas, o amperio para a corrente eléctrica, o grao kelvin (hoxe kelvin) para a temperatura e a candea para a luminosidade. En 1960 o sistema métrico transformábase no Sistema Internacional de Unidades (SE), pero en 1971 aínda se incorporaría unha unidade básica máis, o mol, para medir a cantidade de átomos, moléculas ou partículas.

Á vez que se completaba o SE, a CGPM comezaba a estudar a redefinición das unidades segundo constantes físicas. En 1960 o metro fixábase á lonxitude de onda dunha radiación determinada, relegando a barra de platino e  iridio á historia da ciencia. En 1968 o segundo astronómico substituíase polo atómico, baseado na oscilación do átomo de cesio, e un ano despois seguíalle a candea. En 1983 a definición do metro cambiaba de novo, axustándose á velocidade da luz; pero dado que esta mediuse co estándar antigo, o metro que empregamos hoxe continúa arrastrando o erro de Méchain.

O Prototipo Nacional de Quilogramo dos Estados Unidos, que serve como estándar no país /  National Institute of Standards and Technology

Así, o IPK resistiu como o único artefacto físico do cal hoxe seguen dependendo unha unidade fundamental e as súas derivadas; por iso é polo que se conserve como un obxecto de valor incalculable e que, periodicamente, as súas copias dispersas polo mundo transpórtense a París para comprobar a súa exactitude. Pero o seu fin chegou: en novembro de 2018 a CGPM redefiniu do quilo, o kelvin, o amperio e o mol en función da constante de Planck, a de Boltzmann, a carga eléctrica elemental e o número de Avogadro, respectivamente. Con todo, Le Grand K non foi refugado: segundo indica Barry Inglis, presidente do CIPM, “manterase e monitorará na BIPM para servir como referencia auxiliar, e as copias nacionais calibraranse”.

Terry Quinn, antigo director da BIPM, manifestou que este será o fin da historia das unidades básicas. Pero Grozier non está tan seguro. “Queda ambigüidade, polo menos no caso da medida angular”, di. O físico propón o radián, “actualmente clasificado de forma bastante misteriosa como unha unidade derivada adimensional”, di. “E podería haber outras”.

FONTE: Javier Yanes/bbvaopenmind.com/ciencia

CRANIOS DE BABUINO AXUDAN A UBICAR O REINO DE PUNT

Un dos cranios de babuino de hai 3.300 anos que axudaron a determinar a localización do reino de Punt / Museo Británico

O reino de Punt era un dos mercados de artigos de luxo máis importantes para os antigos exipcios. Os xeroglíficos da época mostran que a primeira expedición á Terra de Deus, como a chamaban os mariñeiros, remóntase ao ano 2.500 a. C. e foi dirixida polo faraón Sahura. O obxectivo destas viaxes a paraxes afastadas, que se sucederon con frecuencia ata a fin da civilización exipcia, era comprar incenso, mirra, marfil, peles de leopardo, madeiras preciosas e babuinos para usalos en rituais de culto e adoración.

Os arqueólogos modernos non atoparan ata o de agora ningunha proba que determinase con certeza o lugar de orixe desta enigmática terra; críase que estaba en algures da costa do mar vermello, un golfo do océano Índico entre África e Asia. Con todo, un equipo de científicos, liderado por Nathaniel Dominy, primatólogo da Universidade de Dartmouth, en Estados Unidos, descubriu hai pouco dous cranios de babuinos de hai 3.300 anos arquivados no Museo Británico que axudaron a revelar a localización do reino de Punt, o seu traballo foi publicado recentemente na revista científica Elife.

Dominy conta por correo que os isótopos químicos do esmalte dos dentes dos babuinos, atopados no século XIX nunha tumba exipcia da cidade de Tebas, dan pistas sobre o seu lugar de nacemento. De acordo co científico, o chan e a auga dunha rexión específica teñen unha proporción distintiva de isótopos de osíxeno e estroncio que se garda na dentadura durante os primeiros anos de vida dos animais e permanece sen ningún cambio mesmo cando estes crecen e trasládanse a un país estranxeiro.

Os investigadores compararon os isótopos dos dous primates achados nas tumbas exipcias cos de 155 babuinos de 77 localizacións diferentes nas costas de África para estimar a súa procedencia xeográfica. Así, o equipo de Dominy puido establecer que os babuinos momificados non só non eran orixinarios de Exipto, senón que naceran na agora descuberta localización do reino de Punt, na rexión da actual Eritrea, Etiopía e o noroeste de Somalia. “A investigación comezou cando nos demos conta de que podiamos usar aos babuinos como prisma para investigar a xeografía do comercio marítimo temperán dos antigos exipcios”, di o investigador.

Dominy afirma que os resultados da investigación “son os primeiros en debuxar un mapa de Punt utilizando datos empíricos”. O seu traballo, ademais, desafía aos estudosos das civilizacións antigas que cuestionaron sempre as habilidades náuticas dos primeiros navegantes exipcios. “Comprobamos que os mariñeiros exipcios viaxaban distancias moito máis longas das que se cría para comprar babuinos vivos”, conclúe Dominy.

Estes primates, sacros para os antigos exipcios, representaban a encarnación de Thoth, un dos deuses da sabedoría, e simbolizaban a Amun-Ra, o gran deus do sol. Segundo Dominy, os sons que fan os babuinos cara ao sol ao amencer poden explicar por que os adoraban. “É posible que os antigos exipcios fosen testemuñas deste comportamento natural dos babuinos e que por iso crésenos dignos de veneración”, di Dominy. E continúa: ”As estatuas de babuinos en Exipto sempre están a mirar cara ao leste, cara ao sol nacente, cos brazos levantados. Este saúdo é unha postura de adoración común nas prácticas relixiosas exipcias”.
 

O deus Thoth representado como un babuino / INTERFOTO/Alamy Stock Photo/Alamy Stock Photo
 

De acordo coa publicación científica, o babuino sacro foi un motivo recorrente na arte e a relixión do antigo Exipto: desde figuras predinásticas ata tradicións mortuorias, incluídas pinturas murais, relevos, amuletos e estatuas. Pearce Paul Creasman, arqueólogo do Centro Americano de Investigacións orientais, díxolle nunha entrevista á revista Science que o achado de Dominy e o seu equipo era un paso “moi importante para comprender mellor esta terra misteriosa que aínda non entendemos do todo”.

A investigación de Dominy e os seus compañeiros axuda a corroborar os rexistros escritos dun programa de catividade de babuinos no antigo Exipto. “Ao analizar os isótopos doutros cinco babuinos momificados descubrimos que había unha especie de criadeiro de primates, situado probablemente na cidade de Memphis”, di  Dominy.

Os investigadores coinciden en que a navegación de longa distancia entre Exipto e Punt foi un fito importante na historia da humanidade porque impulsou a evolución da tecnoloxía marítima. “O comercio de artigos de luxo exóticos, incluídos os babuinos, foi o motor das primeiras innovacións náuticas”, conclúe o investigador. O traballo tamén é clave para comprender mellor os antigos roteiros comerciais que deron forma ás fortunas xeopolíticas durante milenios, e evidencia a necesidade de realizar máis investigacións arqueolóxicas en Eritrea e Somalia, dúas áreas actualmente pouco estudadas.

FONTE: Juan Miguel Hernández Bonilla/elpais.com/materia

A VOLTAS CON OUMUAMUA

 

O astrónomo principal da Universidade de Harvard Abraham (Avi) Loeb non dá o seu brazo para torcer. O científico, en efecto, segue convencido de que Oumuamua, o primeiro obxecto interestelar observado polo home mentres cruzaba o Sistema Solar, non é unha rocha chegada doutras estrelas, senón un obxecto de orixe artificial.

Así o afirma o investigador no seu novo libro «Extraterrestrial: The First Sign of Intelligent Life Beyond Earth» («Extraterrestre: o primeiro signo de vida intelixente máis aló da Terra»), no que asegura que "o noso Sistema Solar foi visitado recentemente por tecnoloxía alieníxena avanzada procedente dunha estrela distante".

Oumuamua foi visto por primeira vez o 19 de outubro de 2017 polo astrónomo canadense Robert Weryk co telescopio Pan-STARRS, un novo instrumento desenvolvido pola Universidade de Hawai. Tras as primeiras observacións, comprobouse que a súa órbita era demasiado excéntrica e a súa velocidade demasiado elevada como para ser un obxecto orixinario do Sistema Solar: tratábase, sen ningunha dúbida, de «algo» chegado doutra estrela. Pero de cal? O seu punto de orixe, tres anos despois do seu descubrimento, segue sendo un misterio, aínda que varios investigadores cren que podería ser a nube molecular xigante (GMC) W51, a «só» 17.000 anos luz da Terra. Para Loeb, con todo, sería imposible que Oumuamua realizase unha viaxe tan longa ata o Sistema Solar sen acabar feito pedazos.

En canto á súa natureza, ao principio pensouse que se trataba dun cometa, pero esa idea tivo que ser refugada xa que Oumuamua (que en hawaiano significa «primeiro mensaxeiro distante») non mostraba signo algún de  sublimación ou evaporación, o que xeralmente provoca que os cometas teñan unha característica cola (chamada coma) que sempre apunta en dirección oposta ao Sol.

Avi Loeb foi, precisamente, un dos primeiros en estudar a fondo o obxecto interestelar, e a súa conclusión foi que tampouco se trataba dun asteroide. Segundo escribe o investigador, "movíase demasiado rápido ao longo dunha órbita estraña e non deixaba rastro de gas ou entullos ao seu paso. Só había unha explicación concebible: o obxecto era unha peza de tecnoloxía avanzada creada por unha civilización alieníxena afastada".

Aínda que a idea máis estendida é que se trata dun obxecto natural, o certo é que ao redor de Oumuamua hai aínda numerosas incógnitas. O obxecto, de cor vermella e de forma alongada, en efecto, empezou a acelerar contra todo prognóstico, e aínda que esa aceleración podería ser causada por unha emisión de gases, os astrónomos non conseguiron achar ningunha evidencia que o demostrase.

Segundo Loeb, "viaxando a unha velocidade de 196.000 mph en 2017 -momento no que se descubriu este corpo por primeira vez-, Oumuamua clasificouse como un asteroide, e cando logo acelerou, descubriuse que tiña propiedades máis similares ás dos cometas. Pero o obxecto interestelar de 0,2 quilómetros de radio tampouco encaixaba nesa categoría, e o seu punto de orixe segue sendo un misterio".

Por último, tampouco a súa composición está clara. Chegouse a suxerir que estaba feito de xeo de hidróxeno molecular, o que serviría, entre outras cousas, para explicar a súa estraña aceleración. Pero esa idea foi duramente rebatida polo propio Loeb nun estudo de agosto disste mesmo ano, publicado en The Astrophysical Journal Letters.

A absoluta falta de emisións de Oumuamua (nin sinais de radio nin ningunha outra emisión electromagnética) fixeron pensar a Loeb que a suposta nave levaba moito tempo sen funcionar. Segundo o científico, podería tratarse dun obxecto  antiquísimo que, tras cumprir a súa misión, segue a súa viaxe, inerte, a  traves da inmensidade do espazo.

FONTE: José Manuel Nieves/abc.es/ciencia

A VISITA DE DOUS ASTEROIDES NESTE MES DE XANEIRO

Modelos tridimensionais de Eunomia e Irene, obtido a partir da súa curva de luz / es.wikipedia.org

Iste mes de xaneiro teremos a vista de dous asteroides procedentes do Cinto de Asteroides (unha zona do espazo entre Marte e Xúpiter).

O 21 de xaneiro poderemos divisar o primeiro dos asteroides: o 15 Eunomia, que nos «rozará» ao pasar a 1,5 unidades astronómicas da Terra (algo máis de 200 millóns de quilómetros, unha cantidade que pode parecer enorme, pero que en termos espaciais é nimia). Emprega 1570 días en completar una órbita ao redor do Sol.

Tres días máis tarde, o 24, achegarase outra rocha espacial, esta vez 14 Irene, desta vez a algo máis de 2 unidades astronómicas (uns 300 millóns de quilómetros) preto da constelación de Cancro. Emprega 1.520 días en completar una órbita ao redor do Sol.

FONTE: abc.es/ciencia e wikipedia.org

EXTRAVAGANTE DISOSAURO CON PELO E BALLENAS

 

Un equipo internacional decubriu entre os fósiles da colección do Museo Estatal de Historia Natural de Karlsruhe, en Alemaña, un dinosauro distinto a calquera outro coñecido. Aínda que aos científicos pasáralle inadvertido ata o de agora, en vida, esta criatura non era precisamente invisible. O dinosauro, do tamaño dun pito moderno, paseábase hai 110 millóns de anos polo que hoxe é Brasil co aspecto máis fabuloso que se poida imaxinar. Unha longa mata de pelo percorría o seu dorso ata as súas patas e, o que é máis enigmático, unhas baleas de queratina, longas e ríxidas, proxectábanse cara a fóra e cara atrás dende os seus ombreiros.

Os paleontólogos, que nunca viron cousa igual, cren que o animal utilizaba estes extravagantes atributos para cegar aos seus potenciais parellas ou intimidar a depedradores ou competidores. O achado, publicado na revista Cretaceous Research, pode lanzar luz sobre como os pavos reais e outras aves herdaron a súa capacidade para lucirse.

O espécime foi recuperado das dúas laxas de pedra nas que estaba. Utilizando raios X, os investigadores atoparon elementos esqueléticos e tecidos brandos previamente ocultos, o que lles permitiu construír unha imaxe clara das súas características. Bautizaron á nova especie como Ubirajara jubatus, un nome indio tupí para Señor da lanza, en referencia precisamente ás estruturas alongadas, planas e ríxidas da criatura, cada unha cunha pequena crista afiada no medio. Estas baleas estaban colocadas para non impedir a liberdade de movemento nos brazos e patas, polo que non molestarían ao animal á hora de cazar, acicalarse ou enviar sinais.

As cintas "probablemente usáronse para exhibirse, atraer á parella, rivalizar entre machos ou escorrentar ao inimigo", afirma o coautor do estudo na Universidade de  Portsmouth. Os investigadores non poden probar o sexo do espécime, pero cren probable que fose un macho novo, "o cal é sorprendente dado que as habilidades de exhibición máis complexas están reservadas para machos adultos maduros", engade. Ademais, dada a súa extravagancia, non cre difícil imaxinar que o dinosauro se entregaara a un baile elaborado para mostrar o seu rechamante aspecto. 

Unha sección da longa e espesa pelambrera que corre polo lombo do animal conservábase case intacta. As patas tamén estaban cubertos de  filamentos parecidos a pel. Crese que este pelo era controlado por músculos que permitíanlle levantarse, de maneira similar a un can que arrepían o seu pelo ou un puerco espiño levanta as súas espiñas cando está ameazado. Desta forma, Ubirajara podería aplanar a súa melena preto da pel cando non estaba exhibíndose, o que permitiríalle moverse rapidamente sen enredarse na vexetación.

Pero, por que engalanarse dunha maneira que te faga máis obvio tanto para a túa presa como para os depredadores potenciais? Para moitos animais, o éxito evolutivo é máis que simplemente sobrevivir, tamén debes lucirte ben se queres transmitir os teus xenes á próxima xeración.  As aves modernas son famosas pola súa elaborada plumaxe e exhibicións que utilizan para atraer parellas; a cola dos machos do pavo real e as aves do paraíso son exemplos claros. Ubirajara móstranos que esta tendencia para lucirse non é unha característica única das aves, senón algo que as aves herdaron dos seus devanceiros dinosauros.

FONTE: J. de Jorge/abc.es/ciencia                       Imaxe: Bob Nicholls/Paleocreations.com 2020