CURIOSIDADES

GRETA THUNBERG XA TEN O SEU NOME NUN CARACOL: CRASPEDOTROPIS GRETATHUNBERGAE

O seu nome científico é Craspedotropis gretathunbergae, e foi achada nos trópicos do sueste asiático. Trátase dunha nova especie de caracol recentemente descuberta polos participantes de Taxon Expeditions, empresa que organiza excursións científicas para equipos formados por científicos e outros cidadáns.

O caracol, bautizando en honra á moza activista sueca, pertence aos chamados caenogastrópodos, un grupo de caracaois terrestres que son sensibles á seca, as temperaturas extremas e a degradación forestal. Con todo, este Craspedotropis gretathunbergae é aínda máis sensible á alteración do hábitat que outras especies similares, como a Stylommatophora; os  invididuos desta  últma son os primeiros en desaparecer despois da degradación do bosque, presumiblemente como resultado de rangos de tolerancia máis baixos para a temperatura e a humidade.

A descrición do novo caracol foi publicada na revista Biodiversity Data Journal, e é o resultado dun esforzo de ciencia cidadá, o traballo conxunto de científicos e outros cidadáns, nun laboratorio de campo. O seu nome específico decidiuse durante unha sesión de votación, na cal os participantes podían suxerir e votar nomes científicos.

O nome foi escollido en honra á moza activista climática  Greta Thunberg, porque as microesferas dos caenogastrópodos dos bosques tropicais, como esta nova especie, son moi sensibles ás secas e temperaturas extremas, que probablemente sexan máis frecuentes a medida que continúa o cambio climático.

“A través de contactos mutuos, achegámonos a Thunberg e chegamos á conclusión de que estaría encantada de que esta especie levase o seu nome”, manifestan os autores. "Nomear a este caracol en honra a Greta  hunberg é a nosa forma de recoñecer que a súa xeración será responsable de solucionar os problemas que non crearon. E é unha promesa de que persoas de todas as xeracións uniranse a ela para axudala”, engaden.

O seu  caparazón mide menos de 3 milímetros de longo e 2 milímetros de ancho. Posúe unha espiral cuns cinco xiros, cunha apertura na súa base de menos dun milímetro. Todos os individuos foron atopados vivos ao pé dun outeiro empinado, á beira da beira dun río, alimentándose de noite nas superficies superiores das follas verdes das plantas do  sotobosque, a un milímetro sobre o nivel do chan.

Todo o traballo descrito no documento (traballo de campo, estudo morfolóxico,  microfotografía, descrición taxonómica e diagnóstico) levou a cabo nun centro de campo con equipo básico e sen acceso a internet, por científicos cidadáns guiados por científicos expertos, durante 10 días.

Aínda que os autores recoñecen que esta forma de traballar ten as súas limitacións en termos de calidade da produción (por exemplo, non foi posible realizar diseccións ou realizar procuras exhaustivas na literatura científica), os beneficios deste método de traballo inclúen o descubrimento rápido de especies e o procesamento in situ dos materiais.

FONTE: Laura Marcos/muyinteresante.es Imaxe: bdj.pensoft.net

A TERRA CAPTURA UNHA NOVA LÚA: 2020 CD3

 

A Terra acaba de capturar unha nova lúa. É pequena, pouco maior que un automóbil, pero segundo os astrónomos entrou hai moi pouco a formar parte da colección de satélites naturais que acompañan ao noso planeta.

O pasado 18 de febreiro, en efecto, un equipo de investigadores do Catalina Sky Survey, en  Arizona, divisou un obxecto escuro movéndose rapidamente a través do ceo. Durante os días seguintes, outros seis observatorios de todo o mundo observaron tamén o misterioso obxecto, designado como 2020 CD3, e calcularon a súa órbita, confirmando que leva polo menos tres anos unido gravitacionalmente á Terra. 

O seguinte paso foi anunciar o descubrimento no Minor Planet Center, desde onde se seguen as traxectorias de pequenos corpos no espazo. Nun comunicado, os científicos aseguran que "non se atopou ningún vínculo cun obxecto artificial coñecido", o que implica case con toda seguridade que trátase dun asteroide "capturado" ao voo pola gravidade terrestre mentres pasaba preto do noso planeta.

Trátase, que saibamos, do segundo asteroide que a Terra converte nunha nova lúa. O primeiro, 2006 RH120, foi un satélite terrestre durante apenas un ano (entre setembro de 2006 e xuño de 2007) e despois conseguiu escapar, perdéndose de novo na inmensidade do espazo.

Segundo os astrónomos, a nova lúa ten entre 1,9 e 3,5 metros de diámetro, polo que non é rival para o principal satélite da Terra. Xira ao redor do noso planeta unha vez cada 47 días nunha ampla órbita ovalada que a leva periodicamente a estar moito máis preto de nós que a Lúa.

Con todo, esa órbita non é estable, polo que é moi probable que en cuestión de apenas uns meses 2020 CD3 sexa "lanzada" moi lonxe da Terra.

FONTE: José Manuel Nieves/abc.es/ciencia

O NUNCA VISTO: UNHA MANTA XIGANTE ROSA!

Nunha expedición nas augas da illa Lady Elliot de Australia, un mergullador atopouse con algo inaudito: unha mantarraia xigante de máis de 3 metros de lonxitude, a especie de maior tamaño, e que non só carece dun aguillón velenoso a diferenza das súas conxéneres, senón que ademais é de cor rosa.

Cando o fotógrafo de National Geographic, Kristian Laine, que foi a persoa que a atopou fronte a fronte, pensou que ver a manta de cor rosa debíase a que a cámara se estragara. Un efecto óptico? Nada máis lonxe da realidade. Era unha manta de cor rosa, e comicamente foi chamada "Inspector Clouseau" polo mítico personaxe "A Panteira Rosa"

Trátase dun exemplar que só foi visto unhas dez veces, preto da Gran Barreira de Coral.

Ver para crer!

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es

DUNAS BOREAIS

 

As auroras polares (chamadas boreales no hemisferio norte, austrais no sur) prodúcense cando partículas con carga eléctrica procedentes do sol (os chamados ventos solares) son canalizadas cara aos polos polo campo magnético que envolve a Terra. Alí interactúan cos gases da atmosfera, incluíndo o osíxeno e o nitróxeno, aumentando a súa enerxía ata que a carga é liberada en forma de partículas  lumínicas.

Unha colaboración entre afeccionados á fotografía e astrofísicos finlandeses permitiu identificar unha nova forma de aurora boreal que debuxa patróns similares ao das dunas de area. O achado, descrito no primeiro número da revista AGU Advances , foi localizado nunha rexión da atmosfera pouco estudada ata o de agora, a mesopausa, que se atopa entre a mesosfera e a ionosfera, no límite co espazo exterior.

 Pero a investigación demostrou que as dunas son o resultado de mareas mesosféricas, un fenómeno raro e pouco estudado. O comportamento destas mareas é similar ao que se dá na desembocadura dalgúns ríos, cando as ondas avanzan en contra a dirección do caudal. Só que neste caso trátase de ondas de partículas luminosas.

Curioso fenómeno!

FONTE: Amado Herrero/elmundo.es/ciencia

O PASADO HÚMIDO DE MARTE

Descobren auga líquida en Marte / ATLAS

Dende as primeiras misións a Marte, a humanidade sabe que houbo auga discorrendo pola superficie do planeta vermello. As imaxes captadas por aquelas naves daban mostra de pegadas de antigos leitos de ríos e mesmo leitos de lagos. Pero aínda houbo máis, e posteriores sondas captaron fotografías moi claras de grandes acumulacións de xeo de auga e dióxido de carbono nos polos.

Os  rover como o Opportunity e o Curiosity detectaron cada vez máis probas da presenza de auga non pasada, senón presente. E foi en 2015 cando a NASA anunciou aos catro ventos un descubrimento histórico: a xeración de moi pequenas correntes de auga, apenas constituídas por unhas gotiñas salgadas, nas ladeiras dalgúns outeiros, durante o verán marciano. Aquilo significaba a primeira detección de auga líquida en superficie en Marte.

Un lustro despois o coñecemento sobre a auga que unha vez cubriu Marte aumentou. Exemplo diso é o achado da Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) da NASA, que descubriu depósitos de tons claros que o equipo sinala que poderían ser areniscas, tal e como afirman nun comunicado. Isto significaría novos sinais do antigo ambiente húmido do planeta vermello e o seu potencial para a habitabilidade de vida tal e como a coñecemos na Terra. A cámara HiriSE (High Resolution Imaging Science Experiment) revelou a existencia destes depósitos, reflectidos en tons claros na imaxe, no oeste da rexión de  Candor  Chasma, no sistema de canóns de Vales  Marineris.

As superficies claras son as capas de arenisca que suxiren un pasado húmido e potencialmente habitable - NASA/JPL/University of Arizona

O MRO estivo en órbita ao redor de Marte durante case 14 anos. Leva consigo unha gran variedade de instrumentos, incluído o espectrómetro de recoñecemento de imaxes compacto de recoñecemento para Marte (CRISM). Este instrumento adquiriu miles de imaxes espectrais de alta resolución en Marte.

A NASA está a tratar de completar unha cobertura coordinada sobre os devanditos lugares, para permitir interpretacións xeolóxicas baseadas tanto na información de composición de CRISM como nas imaxes de alta resolución de HiRISE.

FONTE: abc.es/ciencia

QUE ANIMAL É?

"Ser sacado do averno", chámano algúns. Parece un porquiño, pero as patas son máis como de can... ou de cabra? Un animal deitado sobre unha manta, de costado e coa cabeza ladeada. Pero, que animal é? O reto lanzouno sen sequera ter que expolo unha tuitera a semana pasada e a cousa non deixou de medrar.

E para gustos, as cores... ou os animais, reais ou de ficción. Algúns ven na imaxe a un personaxe de cómic, metade home metade xabaril. Outros atopan máis factible que sexa unha cabra, mesmo hai quen apunta a unha vaquiña. Os máis ousados falan dunhíbrido entre varios animais, algún experimento xenético con inquietante resultado. Pero a resposta é moito máis sinxela.

A imaxe crea un efecto óptico afastado de calquera concepto animal, efectivamente, pero hai quen, con emojis, logrou desentrañar o estraño da imaxe. Trátase dun can que virou a cabeza xusto no momento da foto. Fácil, sinxelo e para toda a familia. Pero vaia susto!

FONTE: FCINCO/elmundo.es e @govindatagle TWITTER

ASÍ É O SOL DE PRETO

 Imaxe do Sol tomada polo Telescopio Solar Daniel K. Inouye / NSO/NSF/AURA

O telescopio solar Daniel K. Inouye da National Science Foundation (NSF) difundiu a imaxe con maior resolución que se coñece do Sol, unha fotografía que permite avanzar na comprensión da estrela e os seus impactos no noso planeta. Estas primeiras imaxes do telescopio solar mostran unha vista en primeiro plano da superficie do Sol e O patrón de plasma  turbulento "fervendo" que a cobre.

As estruturas en forma de células, cada unha do tamaño de Texas (113.662 quilómetros cadrados máis que a península Ibérica), reflicten movementos violentos que transportan a calor desde o interior do Sol ata a súa superficie. Ese plasma solar quente elévase nos centros brillantes das células, arrefríase e logo afúndese debaixo da superficie en carrís escuros, un proceso coñecido como  convección.

Esquema da área do Sol fotografada polo telescopio solar Daniel K. Inouye e distribuída pola National Science Foundation

O Sol é un "reactor nuclear xigantesco", segundo a National Science Foundation, "que queima uns cinco millóns de toneladas de combustible de hidróxeno cada segundo". Estívoo facendo durante uns 5.000 millóns de anos e continuará durante os outros 4.500 millóns de anos da súa vida útil. Toda esa enerxía irradia ao espazo en todas direccións e a pequena fracción que golpea a Terra fai posible a vida. Na década de 1950, os científicos descubriron que un vento solar sopra desde a nosa estrela ata os bordos do sistema solar. Tamén concluíron por primeira vez que vivimos dentro da atmosfera desta estrela. Pero moitos dos procesos máis vitais do Sol seguen confundindo científicos.

FONTE: Raúl Limón/materia/elpaís.com

OUTROS CALENDARIOS

Sistema xeocéntrico de Ptolomeo / Imaxe: sites.google.com

Levamos falado do calendario chino, hebreo, musulmán, indú, gergoriano. Non son os únicos, claro.

Podemos citar outros exemplos, como o calendario norcoreano ou Juche, instaurado en 1997. Arrinca co nacemento de Kim Il-Sung, ditador que viviu entre 1912 e 1994, polo que agora vai polo ano 109.

Tamén o coreano tradicional, derivado do chinés que estivo en uso en Corea do Sur ata 1896, cando se adoptou o gregoriano. Aínda se mantén para as festas tradicionais e arrinca no ano 2333 antes de Cristo, hai 4.353 anos. Outros países asiáticos tamén usaron calendarios derivados do chinés, como Xapón, que adoptou o gregoriano en 1873.

Segundo o calendario persa ou iraniano, estamos no ano 1398. É oficial en Irán e Afganistán.

Outro que se pode mencionar é o bereber ou amazigh, que se comezou a usar en 1980, pero arrinca no ano 950 a. C., polo que estamos en 2970.

Estes don algúns dos calendarios do mundo actual, tendo en común que son un sistema de medida para longos períodos de tempo.

FONTE: J. Rubio /E. Sánchez/verne.elpais.com