Blogia
vgomez

NOTICIAS DAS CIENCIAS

GOLFIÑO ANANO PREHISTÓRICO SEN DENTES

Reconstrución de como puido ser este golfiño atopado en EEUU

Un submarinista atopou no río Wando, preto da cidade de Charleston, en Carolina do Sur (EEUU), o cranio dun golfiño extinto que viviu fai entre 28 e 30 millóns de anos. Trátase dunha nova especie de cetáceo que só medía un metro de longo e carecía de dentes.

O grupo de científicos que estudou os restos fósiles nomeou á especie como Inermorostrum xenops. A descrición deste novo espécime do período Oligoceno foi publicada na revista científica Proceedings of the Royal Society B.

O autor principal do estudo, apunta a que este golfiño anano tiña un fuciño curto, con beizos grandes e posiblemente presentaba bigotes. A carencia de dentes indica que probablemente se alimentase succionando ás súas presas desde o fondo do mar, en lugar de mordelas ou desgarralas para masticarlas. Isto sorprende aos investigadores, xa que este animal primitivo sitúase na rama evolutiva que logo orixinou as baleas dentadas, os Odontoceti. O descubrimento engade ademais unha nova variedade na forma de inxesta e nutrición nun período prehistórico no que se diversificaron estes hábitos de alimentación.

O feito de que se alimentase por succión nun momento tan cedo da evolución pode indicar un aumento da produtividade oceánica, segundo a investigadora. Crese que apresaba luras e outros invertebrados brandos que viven no fondo mariño, succionándoos dunha maneira algo similar a como fan as morsas de hoxe en día.

Os científicos tamén recalcan o feito de que este antigo cetáceo fose máis pequeno que os seus parentes máis próximos e significativamente menor aos golfiños mulares actuais, que miden de dous a tres metros e medio de longo. Crese que este golfiño anano fósil, do que só se atopou un cranio, tivese o tamaño dunha marsopa moderna e pesase uns 55 quilos.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia

CUESTIONADAS AS TEORÍAS DA FORMACIÓN DA TERRA

 Las condritas son meteoritos caídos en la Tierra que reflejan la composición de los ladrillos del Sistema Solar

As condritas son meteoritos caídos na Terra que reflicten a composición dos ladrillos do Sistema Solar - DOMINIO PÚBLICO

Poucos millóns de anos despois do seu nacemento, o Sistema Solar estaba composto por unha estrela rodeada por un disco de gas e po. A gravidade, a radiacion solar e as colisións favoreceron que na parte máis próxima á estrela, o po se agregase e formase pequenos fragmentos de rochas, chamados planetesimais, que logo chocaron entre si e agregáronse en forma de planetoides. No medio dunha colosal e caótica carambola, estes á súa vez xeraron protoplanetas. A continuación, as colisións e a radioactividade propia de certos átomos xeraron tanto calor que fundiron as rocas destes embrións de planetas. Isto favoreceu a aparición de certos elementos, influíu en que os átomos máis pesados viaxasen cara ao núcleo e levou a que a cortiza exterior dos planetas rochosos non aparecese ata millóns de anos despois, cando estas masas de materia arrefriáronse o suficiente.

Uns experimentos presentados recentemente na conferencia de xeoquímica de Goldschmidt, en París, mostraron que as teorías que explican como se formou a Terra, no medio dese caos do Sistema Solar primigenio, poderían ser erróneas. Despois de simular certas condicións da Terra recentemente nada, concluíron que os ladrillos básicos cos que se construíu puideron ser diferentes a como se mantivo ata agora. Segundo os seus resultados, fai uns 4.000 millóns de anos había unha gran cantidade de zinc e xofre no núcleo da Terra, ao contrario do que outros científicos sostiveran.

 Os investigadores, do Instituto de Física do Globo de París (Francia) fundiron mesturas ricas en ferro e silicatos similares aos que se cre que estaban presentes durante o nacemento do planeta. Para iso, chegaron a temperaturas de 3.800 graos centígrados e presións de case 790.000 atmosferas, e entón mediron como os elementos se separaron e distribuíron.

 Ao combinar os seus experimentos con modelos sobre a formación da Terra, observaron que as simulacións non podían explicar a relación de xofre (S) e zinc (Zn) que hai na Terra actual, concretamente na capa do manto. Isto implicaría tamén que as actuais estimacións sobre a composición do planeta deberían ser modificadas.

"Decidimos comprobar se a proporción de zinc e xofre da Terra primigenia sería a mesma á actual simulando a contribución que terían distintas fontes para ese material", explicou un dos autores da investigación. Esas fontes estarían representadas polas condritas, meteoritos atopados na Terra e que reflectirían a composición dos ladrillos que formaron o Sistema Solar.

Que pescudaron sobre estas fontes de material para o planeta? "Descubrimos que baixo as condicións que ocorreron durante a formación da Terra, o zinc ten tendencia a distribuírse no manto e o núcleo dunha forma diferente a como se pensa agora. Isto implicaría que agora habería unha gran cantidade de zinc e xofre no núcleo". Cousa que non apoian as observacións actuais.

Por iso, para xustificar que non haxa tanta presenza de zinc e xofre, a única opción que atoparon os investigadores é que a Terra non se formou a partir dos ladrillos básicos considerados ata agora.

"A maioría das teorías baséanse en que a Terra se formou a partir de dous tipos de meteoritos rochosos: as condritas carbonáceas de tipo ivuna (condritas CI, ricas en filosilicatos e magnetita) e as condritas de enstatita". "Con todo, este traballo indica que a Terra actual formouse a partir dunha fonte máis pobre en xofre que estas. Segundo os datos xeoquímicos, o mellor candidato para xerar esta composición son as condritas con alta composición de ferro (condritas CH», ricas en pirosexeno, olivino e metais)".

Isto permitiría que as teorías sobre a formación da Terra fosen máis coherentes coa composición do planeta estimada hoxe en día.

FONTE: Xornal abc/ciencia

BEPICOLOMBO

 

BepiColombo será a terceira nave que vaia a Mercurio e a primeira que manda Europa xa que tanto a Mariner 10 (lanzada nos anos 70) como a Messenger (que explorou este pequeno planeta entre 2011 e 2015) son da NASA.

BepiColombo é un proxecto realizado conxuntamente con JAXA, a axencia espacial xaponesa. Trinta e cinco empresas europeas lideradas por Airbus DS, entre as que están as españolas ALTER, CASA, Crisa, Iberespacio, Rymsa, Sener e TAS-É, participan nesta misión, que consta de dúas sondas: o Orbitador Planetario a Mercurio (MPO), que terá 11 instrumentos e está a ser desenvolvido pola ESA, e o Orbitador Magnetosférico de Mercurio (MMO), que levará cinco instrumentos e é fabricado polos xaponeses.

A súa viaxe comezará en outubro de 2018. Despegará dende a Guayana Francesa a bordo dun foguete Ariane 5, chegando a Mercurio 7 anos despois, en 2025. Mercurio atópase a unha distancia do Sol que oscila entre os 46 e os 70 millóns de quilómetros (fronte aos case 150 millóns de km. que separan á Terra da nosa estrela), polo que as temperaturas que alcanza poderían fundir certos metais. A iso súmase a gran radiación infravermella e a gravidade do Sol, que complica a tarefa de colocar a nave espacial nunha órbita estable ao redor de Mercurio e require mesmo máis enerxía que a necesaria para chegar a Plutón. Para facer fronte a esta contorna tan hostil, a nave foi recuberta dun material illante multicapa (composto de 50 capas de cerámica e aluminio) que foi deseñado especialmente para BepiColombo. As antenas fabricáronse con titanio resistente á calor.

Averiguar a orixe do xeo polar, que é o que causa dos hollows (depósitos de cor branco e azul) ou por que ten campo magnético son algúns dos misterios que investigará BepiColombo. Pero sobre todo estudar Mercurio é esencial para comprender a historia da formación do noso sistema solar, pois é un elemento central dese quebracabezas debido á súa posición, tan próxima ao Sol.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia

NAYAR, UN SATÉLITE QUE BRILLA COMO A LÚA CHEA

El satélite Mayak

O satélite Mayak / CosmoMayak

O pasado 14 de xullo, un foguete Soyuz-2 partía desde o Cosmódromo de Baikonur en Kazajistán con máis de setenta artefactos a bordo. Entre eles destaca un CubeSat do tamaño dun balón de rugby chamado Mayak ("faro", en ruso). Está destinado ao estudo doutros satélites, e vai despregar uns reflectores solares que o converterán na "estrela" máis brillante do ceo, case tanto como a Lúa chea. Mesmo podería verse durante o día.

O satélite iluminará a outros para calcular a súa magnitude aparente, é dicir, o seu brillo tal e como se ve desde a Terra. Cando termine a súa vida útil, encartará as súas velas e servirá para probar un novo sistema de freado aerodinámico para modificar a órbita dos satélites sen utilizar un motor.

Con este fin, o satélite está configurado para despregar un gran reflector en forma de pirámide de tres metros de altura feito dunha membrana metalizada reflectora de só 5 micrómetros de espesor, 20 veces máis delgado que o cabelo humano. Suponse que será facilmente visible desde a Terra durante a noite.

Só queda esperar a que Mayak faga o despregamento o seu reflector e fáganos unha chiscadela desde o ceo.

FONTE: Xornala abc/ciencia

AUGA NO MANTO DA LÚA

Lúa Chea fotografada pola misión Apolo XI / NASA

Unha nova análise de datos obtidos por satélite apunta á existencia de auga atrapada en numerosos depósitos volcánicos distribuídos na superficie da Lúa, segundo un estudo que se publicou este luns na revista Nature Geoscience.

Investigadores do Departamento de Ciencias Planetarias, da Terra e o Medio Ambiente da Universidade estadounidense de Brown, a cargo do informe, indicaron que a auga contida neses antigos depósitos apoia a idea de que o manto do satélite natural da Terra é sorprendentemente rico en auga.

Durante anos, os científicos asumiran que o interior da Lúa estaba baleiro de auga, pero esa idea empezou a cambiar en 2008 cando un grupo de xeólogos da Universidade de Brown detectou sinais da súa presenza nalgúns cristais volcánicos traídos á Terra polas misións Apolo XV e XVII.

O director da investigación, sinalou que os datos da órbita permitiron examinar os grandes depósitos piroclásticos (materiais emitidos por algún tipo de explosión volcánica) da Lúa. Para a detección de auga nestes depósitos utilizáronse espectrómetros orbitais, que axudan a medir a luz que rebota da superficie lunar a fin de coñecer compoñentes ou minerais que poida haber no satélite.

Os investigadores acharon evidencias de auga en case todos os depósitos piroclásticos observados e mapeados, mesmo dos que están preto do lugar de aterraxe das misións Apolo XV e XVII, onde se recolleron mostras de cristais.

A idea de que o interior da Lúa é rico en auga expón interrogantes interesantes sobre a formación do satélite, posto que os científicos estiman que se creou polos restos deixados cando un obxecto do tamaño de Marte chocou contra a Terra nas primeiras etapas da historia do Sistema Solar.

Unha das razóns pola que os expertos asumiran que o interior da Lúa era seco é que parece improbable que o hidróxeno necesario para a formación de auga puidese sobrevivir á calor do impacto, indica a investigación.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia


EBLM J0555-57Ab: UNHA ESTRELA DIMINUTA

A estrela EBLM J0555-057Ab comparada con outros astros / VON BOETTICHER ET AL

Buscando exoplanetas con SuperWAS-Sur (desde Sudáfrica), un grupo de astrónomos  localizou variacións de brillo na estrela EBLM J0555-57, que se atopa situada a uns 600 anos luz de distancia. A análise das observacións demostrou que as variacións de brillo nesta estrela son debidas a pequenas eclipses, pero que estas eclipses non están producidos por un exoplaneta. En lugar diso, os astrónomos conclúen que este é un sistema binario composto por unha estrela de tipo solar que é eclipsada por unha compañeira de moi baixa masa, as eclipses prodúcense segundo esta orbita cun período duns 7-8 días ao redor da primeira. Unha imaxe directa do sistema binario foi obtida ao pouco do seu descubrimento co telescopio suízo ’Euler’ de 1,2 metros emprazado no observatorio da Cadeira (ESO).

Pero a sorpresa veu cando, ao estimar o tamaño e a masa da estrela secundaria do sistema (denominada EBLM J0555-57Ab), resultou que esta estrela ten un tamaño comparable ao do planeta Saturno. Trátase pois da estrela máis pequena identificada ata a data. É aínda máis pequena (aínda que a súa masa é comparable) que a anana ultrafría TRAPPIST-1, a estrela que saltou á actualidade hai tan só unhas semanas cando se descubriu que estaba rodeada por sete planetas de tamaño similar ao da Terra.

Cunha masa 283 veces maior que a de Saturno, a estrela EBLM J0555-57Ab ten a masa mínima que é indispensable para permitir a fusión do hidróxeno no seu interior. A capacidade para desencadear as reaccións nucleares no seu núcleo é o que fai que unha bóla de gas poida ser considerada estrela. Calquera outro obxecto con masa lixeiramente inferior á de EBLM J0555-57Ab non sería capaz de queimar o hidróxeno e sería considerado como un obxecto subestelar das denominados "ananas marróns".

FONTE: Rafael Bachiller/Xornal El Mundo/Ciencia

OS CANS XURDIRON UNHA VEZ E DUN SÓ GRUPO DE LOBOS

Nombres de perros

Diferentes razas de cans / Imaxe: mundoperro.net

Houbo unha vez, cando os homes aínda se dedicaban a cazar e colleitar froitos, que os lobos achegáronselles quizais en busca de comida. A práctica converteuse en costume e desas primeiras bestas domesticadas xurdiron os cans. Agora ben, cando e onde sucedeu é algo no que os científicos non acaban de porse de acordo. O último estudo respecto diso, publicado na revista Nature Communications, cre que se produciu unha única vez, e sitúa a orixe dos nosos mellores amigos máis atrás, hai entre 20.000 e 40.000 anos. Nese mesmo grupo están os devanceiros de todos os cans modernos que hoxe nos acompañan, desde os chihuahuas aos San Bernardo.

Os resultados contradin un controvertido estudo anterior, dado a coñecer o pasado ano na revista Science, que suxería que os cans foron domesticados dúas veces, de forma independente, a partir de dúas poboacións de lobos separadas, probablemente agora extintas, que vivían en lados opostos do continente euroasiático.

Situar a orixe mesmo da domesticación do can é todo un reto debido a probas aparentemente contraditorias ou incompletas. Unha mandíbula de 14.700 anos de idade é o fósil máis antigo indiscutible dun can domesticado (Canis lupus familiaris), pero os restos dos cans remóntanse ata hai 35.000 anos. Os datos xenéticos mostran que os antepasados de todos os cans modernos dividíronse en dúas poboacións: unha que deu orixe ás razas de Asia Oriental e outra que se convertería nos modernos cans europeos, surasiáticos, asiáticos centrais e africanos. Con todo, os investigadores aínda non poden determinar cando ocorreu esta división. E non poden poñerse de acordo se os cans foron domesticados unha ou dúas veces.

Cráneo de un perro del Neolítico de hace 5.000 ñaos

Cranio dun can do Neolítico de hai 5.000 ñaos / Amelie Scheu

Os investigadores estiman que os cans e os lobos diverxeron xeneticamente entre 36.900 e 41.500 anos atrás, e que os cans orientais e occidentais dividíronse hai entre 17.500 e 23.900 anos. Debido a que a domesticación tivo que ocorrer entre eses eventos, situándoos nalgún lugar de 20.000 a 40.000 anos atrás.

Estas datas, segundo os autores, cuestionan a necesidade dunha explicación de domesticación de orixe dual suxerida no estudo de Science. Ese traballo comparou secuencias xenéticas de 59 cans antigos, así como un cairo neolítico de Irlanda, e fixou a división entre cans orientais e occidentais entre 6.400 e 14.000 anos atrás. O equipo de investigación suxeriu que debido a que a división se produciu miles de anos despois da primeira aparición coñecida dos cans en Europa e Asia Oriental, debían de producirse dous casos de domesticación que ocorreron ao redor da mesma época.

Os autores do último estudo recoñecen que o seu traballo non resolverá o debate sobre cando e onde se orixinou o mellor amigo do home, pero cren que analizar máis ADN antigo resolverá o problema.

FONTE:Xornal abc/ciencia

MORTE NA SUPERFICIE DE MARTE

MORTE NA SUPERFICIE DE MARTE

 Superficie de Marte / Imaxe: RTVE.es

Un novo estudo desenvolvido por científicos da Universidade de Edimburgo (Reino Unido) concluíu que os minerais de sal presentes na superficie de Marte matan as bacterias en cuestión de minutos.

Ata agora, os científicos tiñan as súas sospeitas acerca de se os microorganismos poderían realmente sobrevivir na superficie do planeta vermello. Agora, coas probas de laboratorio en man, a incontestable confirmación de que calquera pequena bacteria verde está condenada en contacto cos compostos do chan marciano, preséntanos a difícil realidade da posibilidade de cultivar (patacas, por exemplo) alí.

A "culpa", neste caso, téñena os compostos químicos marcianos, que conteñen percloratos (detectados por primeira vez en 2008). Estes compostos salgados considéranse tóxicos para as persoas, pero non representan necesariamente un problema para os microbios. Son importantes porque permiten manter a auga superficial en estado líquido (esencialmente salmuera) e, críase que tamén podería ser beneficioso para a vida.

Con todo, os investigadores comprobaron que cando se expoñen á luz ultravioleta intensa (replicando a que existe en Marte), todo vólvese moi escuro para calquera forma de vida: os percloratos mataban calquera rastro de bacteria. "O perclorato, aínda que estable a temperatura ambiente, é un potente oxidante cando se activa, por exemplo a altas temperaturas", escriben os autores.

A bacteria coa que realizaron os experimentos foi Bacillus subtilis, un microorganismo moi común das naves espaciais. Ningunha das bacterias sobreviviu a esta proba. De feito, morreron en 30 segundos. Sen a presenza de percloratos, as bacterias sucumbían en aproximadamente un minuto.

Este desafortunado descubrimento evidencia que se hai vida en Marte, é probable que se esconda moi moi lonxe baixo a superficie do planeta.

"As nosas observacións mostran que a superficie da actual Marte é moi prexudicial para as células, causado por un cóctel tóxico de oxidantes, óxidos de ferro, percloratos e radiación UV", conclúen os autores á revista Scientific Reports.

Pero aínda podemos sacar un lado positivo de todo isto. Se o chan marciano mata aos microbios terrestres nada máis entrar en contacto, significa que hai menos posibilidades de que as nosas misións a Marte poidan contaminar o planeta veciño.

FONTE: Sarah Romero/Revista Muy Interesante/Ciencia