OPINIÓN E COMENTARIO

ALTRUISMO CONTRA A DOR

 

Boris  Cyrulnik é psiquiatra, neurólogo, profesor da Universidade de Tolón (Francia) e autor de libros como ‘Os  patitos feos’, ‘Resiliencia e adaptación’ ou ‘O amor que nos cura’. Considerado un referente internacional da chamada “resiliencia”, —capacidade do ser humano para repoñerse á dor—, Cyrulnik sobreviviu á Segunda Guerra Mundial e o nazismo con seis anos de idade, cando perdeu a gran parte da súa familia en Auschwitz. A pesar de vivir experiencias traumáticas, o profesor Cyrulnik é un exemplo de superación e dedicou gran parte da súa vida para estudar os mecanismos do ser humano para combater o sufrimento. Colaborador da Asociación para o Estudo  Sistémico da Familia e outros Sistemas Humanos (AESFASHU), o  neuropsiquiatra acaba de recibir o encargo do goberno francés para fomentar a  empatía desde as garderías. "A clave para crear sociedades altruístas, empáticas e resilientes é a “ segurización”, é dicir, a creación dunha contorna segura e afectuosa para o neno, tanto no seu fogar como na escola, desde os primeiros anos de vida", afirma  Cyrulnik. Para iso propón retardar os ritmos de vida e ensinar aos nenos para confiar en si mesmos e nos demais.

O SUPERCONTINENTE NA TERRA DENTRO DE 200 MILLÓNS DE ANOS

A capa externa da Terra, a codia sólida sobre a que camiñamos, está feita de partes rotas, algo parecido á casca feita pedazos dun ovo. Estas pezas, as placas  tectónicas, móvense ao redor do planeta a unha velocidade duns poucos centímetros ao ano. Cada certo tempo, as placas xúntanse e forman un  supercontinente que permanece durante máis de 100 millóns de anos, ata que desaparece ao dispersarse as placas. Posteriormente, tras un lapso de tempo de entre 400 e 600 millóns de anos, o proceso repítese.

O último  supercontinente, Panxea, formouse hai uns 310 millóns de anos e comezou a separarse hai 180 millóns de anos aproximadamente. Crese que o seguinte se formará en 200/250 millóns de anos, polo que actualmente atopámonos no ecuador da fase de dispersión do actual ciclo de formación. A pregunta é, como e por que se formará o futuro  supercontinente?

Existen, fundamentalmente, catro escenarios probables para a devandita formación:

1. Novopanxea

De manterse as condicións actuais, é dicir, que o Atlántico continúe abríndose e o Pacífico pechándose, teriamos un escenario no que o seguinte  supercontinente formaríase nas antípodas de Panxea. O continente americano chocaría cunha Antártida que se atoparía navegando á deriva cara ao norte, para posteriormente chocar cos xa reunidos África e Eurasia. Este hipotético  supercontinente recibe o nome de Novopanxea ou Novopanxaea.

2. Panxea Última

A apertura do Atlántico, con todo, podería retardarse e, mesmo, comezar a pecharse no futuro. Os dous pequenos arcos de subducción do Atlántico poderían estenderse ao longo da costa este de toda América, o que levaría a unha nova formación de Panxea tras a colisión de América, Europa e África, producindo un  supercontinente chamado  Panxea Última, que estaría rodeado completamente por un súper océano Pacífico.

3. Aurica

Con todo, se o Atlántico desenvolvese novas áreas de subducción, algo que podería estar a ocorrer xa, tanto o Pacífico como o Atlántico poderían pecharse. Isto significa que debería crearse unha nova conca oceánica para substituílos. Neste escenario, a greta  panasiática que atravesa Asia desde o oeste de India ata o Ártico abriríase para formar un novo océano. O resultado sería a formación do  supercontinente  Aurica. Debido á deriva actual de Australia cara ao norte, situaríase no centro do novo continente, xa que o Extremo Oriente e América pecharían o Pacífico a cada lado. As placas europeas e africanas reuniríanse así con América polo peche do Atlántico.

4. Amasia

O cuarto escenario predí un destino completamente diferente para a futura Terra. Algunhas das placas  tectónicas están a desprazarse actualmente cara ao norte, incluídas África e Australia. Crese que esta deriva é impulsada por anomalías no interior da Terra (no manto, concretamente) herdadas de Panxea. Debido a esta deriva cara ao norte, pódese imaxinar un escenario no que todos os continentes excepto a Antártida continúen viaxando cara ao norte. Isto significa que, ao final, reuniríanse en torno ao Polo Norte nun  supercontinente chamado Amasia. Neste escenario, tanto o Atlántico como o Pacífico permanecerían abertos na súa maioría.

Destes catro escenarios, considérase que  Novopanxea é o máis probable. Obedecería á progresión lóxica das direccións actuais que adoptan as placas continentais á deriva, mentres que os outros tres escenarios necesitarían de procesos adicionais para verse realizados.

 

FONTE: Mattias Green/Hannah Sophia Davies/Joao C. Duarte/elpais.es/ciencia

      

COMO AS MATEMÁTICAS PREDÍN O FUTURO

 

Se un xornalista británico ten unha dúbida científica, levanta o teléfono e chama a un dos despachos da Universidade de Oxford: o de Marcus du Sautoy. Este matemático nado en Londres, tan fascinado pola linguaxe dos números como polo fútbol, é o tradutor público do que el considera “o  superpoder da ciencia”. Estudou en Oxford, universidade na que agora é profesor e onde ademais lidera a prestixiosa Cátedra Charles  Simonyi para o Entendemento Público da Ciencia.  Du  Sautoy defende que “a ciencia está a adquirir moita forza e é importante que os científicos demos a cara e tentemos explicar á sociedade a nosa historia e os problemas aos que nos enfrontamos”, ao que engade: “este coñecemento dá poder político aos cidadáns”.

 O científico británico é colaborador dos diarios The Guardian e The Times, aínda que debe a súa popularidade ao programa da BBC ’The  Code’ onde desentraña a historia, o uso e o significado dos números.

 Escribiu numerosos libros, entre os que se atopa o superventas ’A música dos números primos’. Recentemente lanzou en castelán ’O que non podemos saber’, un ensaio sobre os límites do coñecemento humano e as motivacións que impulsan a investigación científica. Os relatos humanistas de Du Sautoy son unha viaxe emocionante a través dos segredos e a beleza do mundo das matemáticas. "Unha das traxedias do noso sistema educativo é que separamos as materias e os estudantes van a clases de matemáticas, logo historia, logo literatura ou música e non se dan conta de que todas están unidas", sentenza.

O MESTRE

 

Doutor en Neurociencias pola Universidade de Oxford e doutor en Medicina pola Universidade de Granada, Francisco Mora é catedrático de Fisioloxía na Universidade Complutense de Madrid. Referente internacional en Neuroeducación e autor de numerosas publicacións e libros como "Neuroeducación: só pódese aprender aquilo que se ama", o profesor Mora destaca a importancia que teñen as emocións na aprendizaxe. Todo o que somos, pensamos, sentimos e aprendemos é froito do noso cerebro en interacción constante co noso corpo e coa contorna, explica. Mora, achéganos as ferramentas e claves básicas que ofrece a Neurociencia para a mellora da aprendizaxe e a memoria, sempre desde o lado humano afirmando que "Tentar ensinar sen coñecer como funciona o cerebro pronto será como deseñar unha luva sen nunca antes ver unha man”. Defensor da necesidade dunha sólida formación ética e en valores nos nenos, Francisco Mora sostén que todos os cambios importantes que sucedan nas nosas sociedades occidentais pasarán "por recoñecer e aceptar que o ser humano é o que a educación fai del", destacando especialmente o papel central dos mestres aos que considera “a xoia da coroa dun país” e os artífices fundamentais desta tarefa. "Son os mestres quen ademais do coñecemento transmiten os seus valores aos homes e mulleres do futuro", destaca.

DÍA DA CONSTITUCIÓN

Logo da celebración / Imaxe: brandemia.org

RAQUEL GRU (2018) Exposición ’La Constitución en Viñetas’

Hoxe día 6 de decembro, Día da Constitución, celébrase o seu 40 aniversario (1978-2018).

UN LIBRO PARA LER: "ARMONÍA ROTA"

 

O que libro que hoxe comento, leva anos na estantería e forma parte dun lote que me regalaron da autora Bárbara Wood (Lancashiete-Inglaterra, 1947).

O libro é cuestión é "ARMONÍA ROTA" (Grijalbo Mondadori, S.A. - Barcelona,1998) Nela mestúrase intriga, acción en un toque romántico, para min algo excesivo, aínda que ben xustificado.

O seu argumento é: Charlotte Le, neta da fundadora de Harmonía  Biotec, unha empresa especializada en fármacos naturais procedentes de China, está arrepiada. Alguén está a tratar de  chantaxeala  envenenando os seus produtos. É entón cando acode ao seu rescate Jonathan, un vello amor da infancia e experto en informática que a axudará a revelar a identidade do  extorsionador.

Merece a pena lelo!

O FUTURO, A ASIGNATURA PENDENTE

 

Ranga Yogeshwar é o divulgador científico máis prestixioso de Alemaña. Licenciado en física, durante 25 anos conduciu un dos programas de divulgación máis exitosos da televisión alemá. Ao longo da súa traxectoria profesional, recibiu máis de 60 premios, entre os que destacan un doutoramento honorario da Universidade de  Wuppertal, a Cruz Federal de Mérito da RFA, a Orde do Mérito do Estado de  Renania do Norte-Westfalia e a Orde de Mérito do Grand-Duchei de Luxemburgo. No seu libro ‘Próxima estación: futuro’, arroxa unha mirada optimista respecto a todas as posibilidades que ofrece a tecnoloxía, á vez que alerta da necesidade de establecer unhas normas éticas que a regulen: “Coa intelixencia artificial, poderiamos acabar dándonos conta de cal é o noso verdadeiro valor como humanos”, conclúe. Yogeshwar, entende a educación como o vehículo principal para converternos na persoa que queremos ser. “A educación é moito máis que aprender algo para ter un traballo, proporciónanos unha visión do mundo. Temos que aprender a vivir nun mundo cambiante, e iso significa que habemos de ter unha educación máis sutil, diferente á educación que coñecemos e coñecemos nas nosas escolas”, sostén.

ERES CREATIVO, CRÉALO OU NON

 

Durante 30 anos  Duncan Wardle traballou para unha das compañías máis creativas do mundo:  Walt Disney. Para el, todas as persoas nacemos sendo creativas. O problema é que, nalgún momento, alguén nos dixo que non o eramos. E creémolo. Wardle insiste na importancia de conectar de novo co neno/a que fomos, e recuperar a creatividade en todos os ámbitos da nosa vida. “Cando estamos a tratar de desenvolver grandes ideas, debemos xogar”, afirma. Como experto en creatividade e innovación explica que, en poucos anos, o desenvolvemento da Intelixencia Artificial fará que desaparezan moitas das profesións que existen hoxe en día. “Moi pronto, habilidades como a intuición, a creatividade, a imaxinación ou a curiosidade serán as que nos permitan adaptarnos á Era da Intelixencia Artificial”. Porque son as que realmente nos diferencian como seres humanos. Para  Duncan  Wardle, “Todos fomos nenos. Todos chegamos ao sistema educativo cunha marabillosa imaxinación. Criamos en unicornios e naves espaciais”. E explica que, ao chegar ao mundo adulto, iso lamentablemente desaparece. “Ese é un dos retos actuais do mundo educativo: manter vivo a ese unicornio”, conclúe.

Na actualidade,  Duncan  Wardle é consultor independente de Innovación e ‘Design  Thinking’. Baseándose na súa experiencia, axuda a introducir a cultura da creatividade nas empresas. Algo que considera aplicable tamén ao mundo da educación.