OUTRAS COUSAS

ÁLBUM DE GALICIA

O Consello da Cultura Galega acaba de presentar un novo recurso online, o Álbum de Galicia, unha ferramenta coa que pretende "poñer rostro ao país" a través dunha colección dixital de biografías de persoas que destacaron en moi diversos ámbitos: desde a sociedade, a ciencia, a cultura ou a empresa.

O seu obxectivo é dar visibilidade e perspectiva de conxunto ás numerosas mulleres e homes, xa finados, que contribuíron de maneira significativa á sociedade galega ao longo da súa Historia. En moitos casos, seguen a ser grandes descoñecidos para o público de todas as idades, de dentro e de fóra do país.

As biografías do Álbum de Galicia están enriquecidas con material documental, referencias bibliográficas e contidos multimedia que permiten coñecer a obra das persoas divulgadas, pero tamén a produción intelectual existente sobre elas. Textos e materiais están producidos por expertos e son unha fonte rigorosa para acceder á vida e obra destes persoeiros. Ademais, o Álbum de Galicia permite explorar a presenza das persoas biografadas nos fondos documentais dixitalizados do Consello da Cultura Galega. O Álbum de Galicia é, xa que logo, o punto de acceso que ofrece a entidade para coñecer toda a súa produción divulgativa e investigadora ao redor de cada unha das figuras.

O Álbum de Galicia é o resultado da unificación das coleccións biográficas temáticas do CCG, que desde o ano 2005 teñen publicado álbums ao redor da muller, a ciencia ou a emigración, entre outros. Non están aínda nin todos nin todas os que son. Nesta nova etapa, o Álbum de Galicia ampliará gradualmente o número de biografías, diversificando temática e cronoloxicamente o repertorio. O Consello da Cultura Galega anima a cidadáns e colectivos a remitir suxestións de figuras do pasado –contemporáneo ou anterior- que consideren de interese para seren difundidas a través desta ferramenta e, deste xeito, mellorar o seu coñecemento público. O CCG encargará a diferentes expertos a elaboración dos perfís biográficos co obxectivo de facer medrar esta galería de vidas que paga a pena coñecer.

Para acceder a etse álbum preme AQUÍ.

FONTE:

PERIGO, PEÓNS ZOMBIS

Perigo, peóns zombis!

Utilizar o móbil mentres se conduce ocasiona cada ano a morte de 390 persoas, segundo o estudo Smartphones: o impacto da adicción ao móbil nos accidentes de tráfico, realizado pola Fundación Liña Directa en colaboración co Instituto Universitario de Investigación de Tránsito e Seguridade Viario da Universidade de Valencia (INTRAS).

Ademais, o estudo apunta que as distraccións co móbil causan o 20% de todos o falecidos, un de cada cinco, en accidentes de tráfico e un total de case 8.000 accidentes con vítimas.

Estas cifras converten o uso do móbil en "unha das principais causas de mortalidade na estrada, á altura do exceso de velocidade ou do consumo do alcol", conclúe a investigación.

Pero a problemática do móbil e automóbil vai máis aló. O número de viandantes atropelados é cada vez máis frecuente, e os propios camiñantes (un 90%) recoñecen o risco nalgunha das súas condutas. Nalgúns casos, os peóns van completamente illados da súa contorna, especialmente cando usan auriculares, algo que realizan 3 de cada 5 persoas. Entre elas, os usos máis habituais son para escoitar música (o 44% confesa facelo moi a miúdo, usando o móbil ou outros dispositivos), ou para facer ou recibir chamadas (28%). Unhas prácticas que provocan o  fenómieno coñecido como «peóns zombis».

Segundo o VI Informe de distraccións, realizado por BP, Castrol e o RACE, as distraccións están detrás dun elevando porcentaxe deses accidentes. Gran parte delas son debidas ao mal uso das tecnoloxías, do teléfono móbil e das redes sociais, tanto por parte dos condutores como dos peóns. Así, máis de medio millón de españois recoñecen sufrir un contratempo relacionado co uso do ‘smartphone’ ao volante ou mentres camiñaban pola vía pública.

Temos un problema!

FONTE: revista.dgt.es e abc.es/motor

FAUSTINO, O GALILEO DA MANCHA

Non está nada claro que Galileo Galilei, no famoso xuízo inquisitorial que condenouno a abxurar da súa defensa das teses copernicanas acerca do heliocentrismo, pronunciase a frase “Eppur se muove” (E, con todo, móvese) coa que todos identifican o xenio renacentista italiano. Non está claro porque en 1633, ano no que tivo lugar o proceso, poñerse chulo cun tribunal do Santo Oficio non era moi recomendable mesmo para unha personalidade con amigos poderosos e ben posicionado como Galileo. Pero máis aló de que o físico, matemático e astrónomo de Pisa fose capaz ou non de falar naquel momento (non tivo esa posibilidade sequera Giordano Bruno, conducido á fogueira cun madeiro na boca para que non puidese pronunciar palabra), a expresión “e, con todo, móvese” pasou á historia como un símbolo de resistencia fronte ao inmobilismo doctrinario. Algo dese espírito contestatario e  inconformista hai en todos os que se rebelan fronte ás verdades establecidas. Nos que fan ciencia con sincera curiosidade e auténtica paixón. Un deles, claro, é Faustino Organero, quen hai un par de décadas e sen apenas coñecementos iniciou aos 35 anos a construción dun observatorio astronómico porque si. Fíxoo sinxelamente porque alguén tiña que dar forma a un soño  quixotesco que se empezou a forxar na súa nenez.

Vinte anos máis tarde, o Observatorio Astronómico da Fita é unha realidade que se levanta nuns terreos de La Villa de Don Fadrique (Toledo). Todo neste centro de investigación é artesanal, saído da imaxinación e o tesón de Faustino xunto a unha parella de astrónomos afeccionados nos que atopou os colegas perfectos: Leonor Ana Hernández e Fernando Fonseca. Desde este recuncho da Mancha, o observatorio dedica os seus esforzos á investigación, a educación e a divulgación, tres eixos fundamentais para conseguir un un proxecto das súas características prospere. A súa historia é unha anomalía que conseguiu coarse entre os científicos máis reputados, xa que A Fita colabora en proxectos do Instituto de Astrofísica de Andalucía, cuxas investigacións foron recollidas en revistas do prestixio de Nature. En definitiva, o soño dun tipo tenaz e imaxinativo que non o tiña sinxelo para poñer algo así de grande en marcha “e, con todo, móvese”.

FONTE: José  L. Álvarez  Cedena/elpaós.com

FELIZ 2020

 

Non me gustan os finais, pero este ano chegou ao seu fin.

Quero acordarme de todos os que estades

e lembrar con agarimo aos que vos fostes do meu lado,

para permanecer no meu corazón.

Por todo o vivido e o que está por vir.

Feliz Aninovo!

PALABRA ESPAÑOLA DO ANO 2019: EMOTICONOS E EMOJIS

As linguas non deben temer ao progreso. Ao longo da súa historia, o español adaptouse aos cambios tecnolóxicos de cada época e estes, lonxe de minar a súa integridade lingüística, serviron para fortalecelo e para alargar as súas fronteiras. Desde a invención da imprenta ata as redes sociais, o español e os seus falantes souberon e saben convivir cos cambios e aproveitar as novas formas de difusión e comunicación en todas as súas vertentes.

Os emoticonos e emojis lograron a distinción de palabra de 2019 que concede a Fundación do Español Urxente, promovida por Axénciaa Efe e BBVA.

Segundo anunciou a Fundación, "os  emoticonos e  emojis (e as súas evolucións: bitmojis, memojis, animojis…) forman parte xa da nosa comunicación diaria e conquistan día a día novos espazos máis aló das conversacións privadas en chats e aplicacións de mensaxería nos que comezou o seu uso".

O dicionario da lingua española define emoticono como "representación dunha expresión facial que se utiliza para aludir ao estado de ánimo do remitente", especialmente nas redes sociais e outros medios de comunicación dixital.

FONTE: fundeu.es

PALABRA GALEGA DO ANO 2019: "SENTIDIÑO"

Sentidiño é a Palabra Galega do Ano 2019. Así o determinou a elección virtual pública promovida polo Portal das Palabras, a web de divulgación do léxico galego da Real Academia Galega e a Fundación Barrié.

Unha ondulante fronteira divide o que sentimos e o que pensamos. Por iso moitas veces quen nos quere ben encoméndanos ao noso sentir: Vai con sentidiño! Quen así nos aconsella é posible que confíe máis na nosa intuición ca na nosa intelixencia, porque o sentidiño, aínda que pareza un paradoxo, non sempre acompaña o xeito de actuar das persoas máis brillantes. Que nos reprochen que non temos sentidiño ningún non nos descualifica, polo tanto, no intelectual pero é un convite a que pensemos dúas veces nas posibles consecuencias de calquera acción. O sentidiño, en definitiva, nunca sobra, e quizais por iso desta volta decidistes que sexa A Palabra do Ano 2019.

No lingüístico sentidiño é unha palabra derivada que ten como base o vocábulo sentido, que se orixina á súa vez da substantivación do participio pasado do verbo sentir, procedente do equivalente latino sentire “percibir polos sentidos”. De todas as acepcións que recolle o Dicionario para a palabra sentido, refírese á cuarta, a “capacidade mental de actuar de maneira razoable e correcta”. O aspecto máis interesante do termo é o papel do sufixo derivativo –iño, que neste caso non outorga á nova palabra o matiz habitual de máis pequeno senón o de “calidade de sensato’, expresando con frecuencia tamén certa complicidade coa persoa coa que se fala. De feito, o noso sentidiño podería considerarse un sinónimo do sentido común, que o Dicionario define como “bo xuízo” ou “calidade ou capacidade de xulgar e actuar cabalmente”.

Outra palabra da nosa lingua para se referir ao mesmo concepto que designa sentidiño é siso, “bo entendemento para falar ou actuar”, e tamén atopamos vocábulos similares noutros idiomas próximos. O noso sentidiño aseméllase moito, de feito, ao seny do catalán, cuxa primeira acepción denomina a “ponderación mental”. Bebe tamén do latín sentire, raíz compartida igualmente con outras solucións de idiomas da mesma familia nos que o adxectivo bo funciona como o noso -iño neste caso. Atopamos así o buonsenso italiano, o bon sens francés ou o bom senso portugués. Na banda dos antónimos podemos destacar arrouto ou arroutada, definido nunha das acepcións que lle asigna o Dicionario como aquel “feito pouco atinado ou pouco razoable”.

O sentidiño é, en definitiva, unha boa calidade que nos define como seres humanos e que nos axuda a sobrevivir no medio. Agora que se achega o 2020 desexámosvos boas doses del, pero tamén que nos vos impida o soño de voar. Por iso rematamos este 2019 cun desexo colectivo para un mundo mellor nos vindeiros doce meses: sexamos realistas e pidamos o imposible! (iso si, con sentidiño!).

FONTE: portaldaspalabras.gal

BO NADAL!

 

Quero compartir contigo

os meus mellores desexos do Nadal

amor, paz e amizade.

Bo Nadal!

QUE É A SEPSIS?

Estímase que en España prodúcense 50.000 casos de sepsis ao ano, dos que morren 17.000 persoas, cifra "moi superior" aos mortos en accidentes de tráfico, segundo indicou a Sociedade Española de Medicina de Urxencias e Emerxencias (SEMES). En EE UU, morren máis persoas por sepsis que por infarto de miocardio e é a enfermidade que produce maiores gastos ao sistema sanitario do país, con 22.200 millóns de euros anuais.

Pero que é a sepsis?

A sepsis ou septicemia é unha afección médica grave, causada por unha resposta inmunitaria fulminante a unha infección. Para entendernos, coma se o sistema inmune entrase en pánico. Entón, o corpo libera substancias químicas inmunitarias no sangue para combater a infección. Estas substancias químicas desencadean unha inflamación xeneralizada, a cal produce coágulos de sangue e fugas nos vasos sanguíneos. Como resultado, altérase a circulación sanguínea o que, á súa vez, priva aos órganos de nutrientes e osíxeno, e causa danos nos órganos. En casos graves, preséntase insuficiencia dun ou varios órganos. Nos peores casos, a presión sanguínea diminúe, o corazón debilítase e o paciente precipítase a un choque  septicémico. Unha vez que isto sucede, varios órganos (os pulmóns, os riles, o fígado) poden deixar de funcionar rapidamente e o paciente pode morrer.

Que causa a sepsis?

Hai moitos tipos de microbios que poden causar  sepsis, entre eles, bacterias, fungos e virus. Con todo, as bacterias son a causa máis frecuente.

A miúdo, os casos graves de sepsis son o resultado dunha infección xeneralizada que se propaga por todo o corpo a través do  torrente sanguíneo. Nalgúns casos, non se pode detectar a infección no torrente sanguíneo e os médicos recorren a outra información, como a temperatura corporal e o estado mental, para diagnosticar a  sepsis.

Con frecuencia, a sepsis é o resultado de infeccións nos pulmóns, o estómago, os riles ou a  vejiga. É posible que a  sepsis comece cun pequeno corte na pel que se infecta ou dunha infección despois dunha cirurxía. Ás veces, a sepsis pode ocorrer en persoas que non sabían que tiñan unha infección.

Síntomas

Os síntomas comúns da sepsis son febre, calafríos, respiración rápida e ritmo cardíaco acelerado, sarpullido, confusión e desorientación. Os médicos diagnostican a sepsis mediante unha análise de sangue para ver se o número de células brancas no sangue é anormal. Tamén fan probas de laboratorio que comproban se hai signos de infección.

A quen lle dá sepsis?

A sepsis pódelle dar a calquera persoa. As persoas con maior risco son os bebés, os nenos, as persoas maiores e aquelas con feridas ou problemas médicos graves, como diabetes, sida, cancro ou enfermidade hepática.

A sepsis é un dos maiores desafíos nos hospitais, onde é unha das principais causas de morte. Tamén é un dos principais motivos polos que as persoas deben reingresar no hospital. A  sepsis preséntase de modo imprevisible e pode avanzar rapidamente.

FONTE: nigms.nih.gov e medlineplus.gov. Imaxe: intramed.net