Blogia
vgomez

ZONA VERDE

SORPRENDENTE VISISTA A GUARDA DUN FLAMENGO COMÚN

 

A súa visita foi tan inesperada como sorprendente. Coas súas patas longas e o seu corpo esvelto, un exemplar de flamengo común (Phoenicopterus roseus) paseou onte pola tarde polo porto da Guarda. Segundo trasladan dende Anabam, a asociación que deu o aviso, nas primeiras horas desta mañá o animal continuaba no porto. Ao parecer, trátase do segundo exemplar desta especie que visita o Baixo Miño, segundo os rexistros do colectivo. A primeira delas notificouse en setembro de 2016. Amais disto, segundo indican dende o proxecto A Chave, a súa presenza en Galicia é moi rara e cunha presenza irregular.

Dende logo, o flamengo está a espertar a curiosidade dos habitantes e visitantes da Guarda, converténdose en toda unha atracción. Isto débese a que non son habituais na zona. De feito, Anabam cre que o flamengo pode proceder da ría de Aveiro, que é o punto máis próximo á Guarda dende o que se ven estes animais, que está a 125 quilómetros de distancia. Malia isto, advirten que non se poden descartar outros lugares. Ademais, dende a asociación invita a observar a ave, aínda que alertan de que, no futuro, é probable que os vexamos con máis frecuencia.

FONTE: gciencia.com      Vídeo: Agustín Ferreira Lorenzo

SEPARACIÓN E RECICLAXE DOS OURIÑOS

Os sistemas de inodoros especializados recuperan o nitróxeno e outros nutrientes dos ouriños para usalos como fertilizantes e outros productos / MAK/Georg Mayer/EOOS NEXT

A separación e a reciclaxe dos ouriños, se se instaurase a gran escala, supoñería enormes beneficios ambientais e de saúde pública. En lugar de contaminar as masas de auga, os ouriños transformados podería destinarse a abonar os cultivos ou a alimentar os procesos industriais.

Grazas aos avances en inodoros e estratexias de tratamento, a separación e a reciclaxe poderían estar a punto en breve para a súa posta en marcha. Con todo, deben superarse obstáculos sociais e culturais de gran calado para remodelar de modo drástico unha das principais formas de saneamento.

En Gotland, a maior illa de Suecia, a auga doce é escasa. Ademais, os seus habitantes enfróntanse a un perigoso nivel de contaminación procedente da agricultura e do sistema de rede de sumidoiros, que xera unha proliferación prexudicial de algas no mar Báltico que a rodea. Esta pode matar os peixes e facer enfermar ás persoas.

Para axudar a resolver esta serie de ameazas ambientais, a illa está a encomendarse a unha única e insospeitada substancia que os une: os ouriños humanos.

En 2021, un equipo de investigadores empezou a colaborar cunha empresa local que aluga retretes portátiles. O obxectivo é recoller, durante a buliciosa tempada turística estival e ao longo de tres anos, máis de 70.000 litros de ouriños procedentes de inodoros sen auga e de váteres especializados situados en varios emprazamentos. O equipo pertence á Universidade de Ciencias Agrícolas de Suecia (SLU), en Uppsala, que creou unha empresa chamada Sanitation360. Mediante un proceso desenvolvido polos investigadores, secan os ouriños para obter bloques similares ao formigón que logo trituran ata convertelos nun po que compactan en gránulos de abono aptos para os equipos agrícolas habituais. Un agricultor local aplica o fertilizante para cultivar cebada, que é transportada a unha fábrica de elaboración de cervexa que, tras ser inxerida, pode volver de novo ao ciclo.

Se en lugar de verter ao medio mariño os ouriños cargados de nitróxeno empregámola como fertilizante orgánico, desastres como o do Mar Menor poderían ser menos graves.

As comunidades piloto nas que se está empezando a probar o sistema daran ou quitarán a razón a este sistema.

E como punto final, unha pregunta: Comerías verduras ou froitas que foron fertilizadas con ouriños?

FONTE: investigacionyciencia.es e weareemotion.es        Estudo e imaxe: nature.com

OS 10 ANIMAIS ENDÉMICOS DE ESPAÑA MÁIS AMEAZADOS (I)

Das máis de 600 especies animais ameazadas en España, preto dun centenar son endémicas do país (é dicir, que en todo o mundo só atópanse aquí), segundo diversos estudos especializados.

A partir de hoxe, coñecermos as 10 que se atopan en maior risco. Comezamos!

1. Typhlatya miravetensis

O único camarón troglodita de España carece de nome común e vive nos fondos de lodo da Cova de Ullat, en Cabanes (Castelló). Aínda que se ignora o número exacto de exemplares, está en perigo crítico, pois existe unha única poboación, moi exposta ante desafíos como a sobreexplotación dos acuíferos da zona.

Continuará!

FONTE: farodevigo.es/medio-ambiente          Imaxe: S. Herrando Pérez

UN VERME DEGRADA O PLÁSTICO COA SÚA SALIVA

O verme da cera degrada o polietileno grazas a unha enzima presente na súa saliva / César Hernández

O polietileno é un dos plásticos máis resistentes e utilizados do mundo. Está presente en bolsas de supermercado, envases, papel filme, tubaxes... Con todo, unha vez refugado é moi difícil de eliminar. Pode durar décadas intacto, o que supón unha ameaza para o medio ambiente e a saúde do planeta. Nos últimos anos, os científicos recorreron a diferentes microorganismos capaces de romper os polímeros do plástico e acelerar a súa degradación, pero só uns poucos resultaron eficaces. De todos eles, o verme da cera (Galleria mellonella) revelouse como o máis rápido. As larvas logran descompoñer o plástico nun tempo récord, apenas unha hora, e a temperatura ambiente. O segredo, segundo acaban de anunciar investigadores do CSIC, está na súa saliva.

Este verme, parasito das colmeas, xa é un vello coñecido. A súa capacidade para acabar co plástico foi descuberta en 2017. Pero entón os investigadores non sabían como o facía. Algúns estudos partiron da suposición de que os vermes poden usar o plástico como alimento, de forma que a degradación sería o resultado da súa actividade metabólica e do proceso dixestivo. "Pero esta suposición é moi cuestionable", afirma Federica Bertocchini, do Centro de Investigacións Biolóxicas (CIB-CSIC) e responsable do estudo.

O equipo de Bertocchini centrouse desde o principio na cavidade bucal dos vermes. Observaron como se comportan en presenza de polietileno e descubriron que as encimas presentes na saliva do verme (é dicir, o líquido recolleito da boca do insecto) son capaces de degradalo. "O polímero en contacto coa saliva oxídase e despolimerízase nunhas poucas horas", sinala a investigadora. Os resultados do traballo, pendente de revisión, publicáronse en  preprint no repositorio BioRxiv.

Ademais, estas encimas da saliva do verme son as primeiras e únicas que se coñecen capaces de degradar o polietileno sen pre-tratamento. "Para degradar o plástico é necesario que o osíxeno penetre no  polímero (na molécula de plástico). Este primeiro paso de  oxidación, que normalmente é resultado da exposición á luz solar ou a altas temperaturas, é un pescozo de botella que retarda a degradación de plásticos como o polietileno, un dos máis resistentes", explica Bertocchini. "Por iso, en condicións ambientais normais o plástico tarda meses ou anos en degradarse", engade a investigadora.

Pero as encimas da saliva do verme da cera realizan este paso crucial: oxidan o plástico. "Así, permiten superar o colo de botella da degradación do plástico e acelerar a súa descomposición", engade.

Ademais, o equipo analizou a saliva con microscopía electrónica e observou un alto contido en proteínas. Trátase de dúas encimas, bautizadas como Demetra e Ceres, que pertencen á familia das encimas fenol-oxidasas. A primeira mostraba un efecto importante sobre o polietileno, deixando marcas (pequenos cráteres) visibles a primeira ollada na súa superficie. A segunda tamén oxida o polímero, aínda que sen deixar marcas visibles.

Os fenoles son moléculas que as plantas usan como defensa contra inimigos potenciais, por exemplo as larvas de insectos. Por tanto, os insectos poderían producir encimas fenol-oxidasas como unha vía para oxidar os fenoles das plantas, e así neutralizalos, o que lles permitiría alimentarse das plantas sen perigo. Os fenoles tamén están presentes en moitos aditivos plásticos, o que podería convertelos en dianas para estas encimas e crear as condicións necesarias para a oxidación e a despolimerización do plástico. "Ata a data, isto é só unha especulación e serán necesarios máis experimentos para profundar no mecanismo de acción encimática", advirten os investigadores.

Como os insectos da cera adquiriron esta capacidade tampouco está claro. Os investigadores cren que podería deberse a un proceso evolutivo. Os vermes da cera aliméntanse da cera das colmeas e de pole de especies de plantas moi diversas. Se se ten en conta que a cera das colmeas está chea de fenoles, este tipo de encimas sería moi útil para os vermes. Indirectamente, isto explicaría por que os vermes da cera poden descompoñer o polietileno. Sexa así ou non, o achado dos investigadores do CSIC podería ter numerosas aplicacións no tratamento ou reciclaxe de residuos plásticos.

FONTE: Judith de Jorge/abc.es/ciencia

HOXE É O DÍA DOS OCÉANOS

 

En 1992 propúxose, por primeira vez, a idea de celebrar un día que destacará o valor que teñen os océanos no marco da celebración do Cume da terra de Río de Xaneiro. Con todo, non foi ata 2008, cando a Asemblea das Nacións Unidas designou o 8 de xuño como o Día Mundial dos Océanos.

Os océanos son grandes extensións de auga salgada que recubren o noso planeta. Son fonte de vida e sustento para os seres vivos que habitamos no planeta. E é que nos océanos habitan a maior parte da biodiversidade e neles atópase unha gran variedade de ecosistemas mariños con miles de especies animais e vexetais. Grazas a todos eles é posible o equilibrio ecolóxico na Terra. Con todo, a acción humana está a minguar a riqueza destas masas de auga. Unha situación que nos pon en perigo a todos os seres vivos da Terra.

Segundo datos do do Programa de Nacións Unidas para o Medio Ambiente (PNUMA), preto do 90% das grandes especies marítimas de peixes están a diminuír e o 50% dos arrecifes de coral están a ser destruídos como consecuencia da contaminación e os efectos do cambio climático.  Ademais, cada ano vértense 8 millóns de toneladas de plásticos ao mar provocando un serio perigo tanto para a calidade da auga como para supervivencia das especies mariñas.

Co obxectivo de tomar conciencia e reverter esta situación, o Día dos Océanos celébrase, neste 2022, baixo o lema «Revitalización: Acción Colectiva polo Océano».  Esta consigna enmárcase no Decenio das Nacións Unidas das ONU co obxectivo de potenciar a ciencia e a investigación para garantir a xestión sostible dos océanos na loita contra o cambio climático.

FONTE: fundacionaquae.org

PROXECTO LIBERA: SÁBADO, 11 DE XUÑO, NA PRAIA DO MUÍÑO

O proxecto “Libera” nace como unha iniciativa de SEO/BirdLife, a organización ambiental decana en España, en alianza con Ecoembes, organización ambiental sen ánimo de lucro que coordina a reciclaxe de envases no noso país. Estas únense para loitar contra o lixo a través do coñecemento, a prevención e a participación. Desde a súa posta en marcha no ano 2017 “Libera” mobilizou máis de 90.000 persoas e colaborado con máis de 1.500 organizacións e colectivos, e converteuse nun proxecto pioneiro que busca sensibilizar a todos os públicos. Como buque insignia creou "1 m2 pola natureza", para mobilizar a todas as heroínas e heroes de “Libera”.

Como todos os anos, o  próximo sábado, día 11 de xuño, vai celebrarse o encontro anual colaborativo para recoller  lixo das contornas naturais, dentro do cal a Deputación de Pontevedra organiza unha recollida na praia do  Muíño (A Guarda) ás 10  h. Terá unha duración aproximada de 2 horas.

Nesta actividade poderán participar ata 20 persoas, acompañadas en todo momento por un monitor e para participar deberdes cumprimentar o formulario web habilitado. Para facelo preme AQUÍ.

PARTICIPA!

FONTE: depo.gal/es/-/proxecto-libera

DESCOBREN A PRESENZA NA ATMOSFERA DUN COMPOSTO QUÍMICO EXTREMADAMENTE OXIDANTE QUE PODE AFECTAR Á NOSA SAÚDE E AO CLIMA

Investigadores da Universidade de Copenhague (UCPH), xunto con científicos do Instituto Leibniz para a Investigación Troposférica (TROPOS) e do Instituto de Tecnoloxía de California (Caltech), detectaron a presenza na atmosfera dunha nova clase de composto químico extremadamente oxidante, os ‘trióxidos’.

Un composto químico comunmente coñecido é o peróxido de hidróxeno. Todos os  peróxidos teñen dous átomos de osíxeno unidos entre si, o que os fai altamente reactivos e, a miúdo, inflamables e explosivos.

Utilízanse para todo, desde branquear os dentes e o cabelo, ata limpar feridas e mesmo como combustible para foguetes. Pero os peróxidos tamén se atopan no aire que nos rodea.

Nos últimos anos, especulouse sobre se os trióxidos, compostos químicos con tres átomos de osíxeno unidos entre si e, por tanto, mesmo máis reactivos que os peróxidos, tamén se atopan na atmosfera. Pero ata o de agora, nunca se confirmou de forma inequívoca e é o que conseguiu a nova investigación, liderada por Henrik Grum Kjærgaard, do Departamento de Química da Universidade de Copenhague.


Cando os compostos químicos oxídanse na atmosfera, adoitan reaccionar cos radicais OH, formando un novo radical. Cando este radical reacciona co osíxeno, forma un terceiro radical chamado peróxido (ROO), que á súa vez pode reaccionar co radical OH. E así se forman hidrotrióxidos (ROOOH) / Universidade de Copenhague

Os hidrotrióxidos (ROOOH), como se coñece máis tecnicamente aos trióxidos, son unha clase completamente nova de compostos químicos. A nova investigación demostrou que se forman en condicións atmosféricas.

Os investigadores estiman que as concentracións de ROOOH na atmosfera son de aproximadamente 10 millóns por centímetro cúbico. En comparación, os radicais OH, un dos oxidantes máis importantes da atmosfera, atópanse en ao redor de 1 millón de radicais por centímetro cúbico.

Os investigadores tamén demostraron que os hidrotrióxidos fórmanse durante a descomposición atmosférica de varias substancias coñecidas e amplamente emitidas, incluídos o isopreno e o sulfuro de dimetilo.

Os hidrotrióxidos fórmanse nunha reacción entre dous tipos de radicais. Os investigadores cren que case todos os compostos químicos forman hidrotrióxidos na atmosfera e estiman que a súa vida útil oscila entre minutos e horas. Isto faios o suficientemente estables para reaccionar con moitos outros compostos atmosféricos.

O equipo de investigación tamén ten a forte sospeita de que os trióxidos poden penetrar en pequenas partículas no aire, coñecidas como aerosois, que representan un perigo para a saúde e poden provocar enfermidades respiratorias e cardiovasculares.

Aínda que os aerosois tamén teñen un impacto no clima, son unha das cousas máis difíciles de describir nos modelos climáticos. E segundo os investigadores, existe unha alta probabilidade de que os hidrotrióxidos afecten a cantidade de aerosois que se producen.

E como os aerosois reflicten e absorben a luz solar, afectan o balance de calor da Terra, é dicir, á proporción de luz solar que a Terra absorbe e devolve ao espazo, din os investigadores.

E cando os aerosois absorben substancias, crecen e contribúen á formación de nubes, o que afecta así mesmo á temperatura da Terra e ao clima en xeral, engaden.

Os investigadores esperan que o descubrimento dos hidrotrióxidos axúdenos a aprender máis sobre o efecto das substancias químicas que emitimos, aínda que non están preocupados polo achado.

Consideran que este descubrimento suxire que podería haber moitas outras cousas no aire que aínda non coñecemos. De feito, o aire que nos rodea é unha enorme tea de araña de reaccións químicas complexas.

Xavier Querol, Profesor de Investigación do CSIC no Instituto de Diagnóstico Ambiental e Estudos da auga (IDAEA0), que non participou neste estudo, sinala que os trióxidos e outros radicais  oxidantes son uns tipos de composto que precisamente por ser tan reactivos duran moi pouco tempo na atmosfera, nalgúns casos só fraccións de segundos.

Por iso a formación de trióxidos non se demostrou ata o de agora, aínda que se suxería que podía producirse. O detectalos axudará a entender aspectos da formación do ozono troposférico e aerosois secundarios que non comprendemos ben. Pero non coñecemos aínda as implicacións cuantitativas no clima, nin na calidade do aire. Será importante esclarecelo, conclúe  Querol.

FONTE: elperiodico.com/es/tendencias21      Imaxe superior: infoterio.com

TODOS OS POLBOS SON ORFOS

TODOS OS POLBOS SON ORFOS

Tras parir, a femia do polbo entra nunha espiral de autodestrución que acaba coa súa morte e co abandono da súa proxenie cando aínda non saíu do ovo. O que os seus fillos nunca saberán é que, desde que foron concibidos, estaban destinados a ser orfos. Cando se produce o embarazo, o control hormonal que levan a cabo desde os seus ollos revoluciónase, dando lugar a un complexo cambio nos niveis de esteroides que leva ás femias para adquirir un comportamento errático, perder o apetito e, finalmente, deixarse morrer.

O comportamento destes cefalópodos chamou durante anos a atención dos científicos, que non entendían como un animal tan intelixente podería estar a causar a súa propia morte e ter unha esperanza de vida media de apenas un ano. De feito, a escena é aínda máis sorprendente nas femias que se crían en cativerio que, para acelerar o proceso, automutílanse, danse golpes contra as paredes do acuario e retórcense sobre si mesmas cos seus longos  tentáculos para enredarse ata a morte.

Todo este proceso ten unha orixe e atópase na glándula óptica destes animais. Así o confirmou un recente estudo publicado en Current Biology, que conclúe que esta  glándula situada nos ollos dos polbos femia (equivalente a nosa  glándula pituitaria) experimenta un cambio abrupto durante a reprodución. O resultado desta montaña rusa hormonal son modificacións nos niveis de proxesterona, colestanoides e dehidrocolesterol (7- DHC), un precursor do colesterol.



"O colesterol é importante desde unha perspectiva dietética e tamén dentro de diferentes sistemas de sinalización no corpo", asegura o biólogo da Universidade de Washington e autor principal do artigo, Yan Wang. Esta secreción está involucrada en moitos procesos do organismo que van desde conferirlle flexibilidade ás membranas celulares ata producir hormonas do estrés. “Foi unha gran sorpresa ver que tamén desempeñaba un papel neste proceso do ciclo de vida”, relata.

Tendo en cuenta estudos anteriores, nos que se comprobou que a femia vivía máis tempo despois de parir extraéndolle a glándula óptica, os investigadores empezaron a estudar que había detrás dos ollos dos polbos. Así, o equipo púxose ao choio para analizar a produción química da glándula óptica materna en polbos de dous puntos de California (Octopus bimaculoides) despois de reproducirse. Para iso utilizouse a técnica da espectroscopia de masas, dado que pode analizar a composición de mostras biolóxicas.

Os investigadores identificaron tres vías diferentes involucradas no aumento das hormonas esteroides. A primeira, e a máis esperada, produce pregnenolona e proxesterona, que son esteroides comunmente asociados co embarazo. Con todo, a segunda produce colestanoides maternos (compoñentes intermedios dos ácidos biliares) e a terceira xera uns elevados niveis de 7-dehidrocolesterol (7-DHC ), un precursor do colesterol. “Cando pasan por esta progresión de cambios, parecen volverse tolos xusto antes de morrer”, recensión Clifton Ragsdale, profesor de  neurobiología da Universidade de Chicago e coautor deste traballo.

Estas tres vías hormonais descubertas, aparentemente independentes, permitirán seguir estudando este mecanismo de suicidio programado. O seguinte traballo realizarase no polbo raiado menor do Pacífico (Ocotopus chierchiae), que non se autodestrúe despois de reproducirse para buscar pistas sobre como evitar este tráxico desenlace.

Porque, como explica Wang, “a glándula óptica existe en todos os demais cefalópodos de corpo brando”, a pesar de que teñen estratexias reprodutivas moi diferentes. Por tanto, esta pequena glándula, que foi subestimada durante moitos anos polos científicos, pode ser a clave que permita entender algo mellor as estrañas estratexias reprodutivas dos cefalópodos. Un comportamento que, ademais, tamén afecta os machos, pois normalmente as femias matan e devóranos pouco despois de  copular. Se logran escapar, morren por si mesmos uns meses máis tarde.

FONTE: vréonica Pavés/farodevigo.es/medio-ambiente       Imaxes: Pixabay/farodevigo.es  e cell.com/current-biology