ZONA VERDE

DESCOBREN A PRESENZA NA ATMOSFERA DUN COMPOSTO QUÍMICO EXTREMADAMENTE OXIDANTE QUE PODE AFECTAR Á NOSA SAÚDE E AO CLIMA

Investigadores da Universidade de Copenhague (UCPH), xunto con científicos do Instituto Leibniz para a Investigación Troposférica (TROPOS) e do Instituto de Tecnoloxía de California (Caltech), detectaron a presenza na atmosfera dunha nova clase de composto químico extremadamente oxidante, os ‘trióxidos’.

Un composto químico comunmente coñecido é o peróxido de hidróxeno. Todos os  peróxidos teñen dous átomos de osíxeno unidos entre si, o que os fai altamente reactivos e, a miúdo, inflamables e explosivos.

Utilízanse para todo, desde branquear os dentes e o cabelo, ata limpar feridas e mesmo como combustible para foguetes. Pero os peróxidos tamén se atopan no aire que nos rodea.

Nos últimos anos, especulouse sobre se os trióxidos, compostos químicos con tres átomos de osíxeno unidos entre si e, por tanto, mesmo máis reactivos que os peróxidos, tamén se atopan na atmosfera. Pero ata o de agora, nunca se confirmou de forma inequívoca e é o que conseguiu a nova investigación, liderada por Henrik Grum Kjærgaard, do Departamento de Química da Universidade de Copenhague.

Cando os compostos químicos oxídanse na atmosfera, adoitan reaccionar cos radicais OH, formando un novo radical. Cando este radical reacciona co osíxeno, forma un terceiro radical chamado peróxido (ROO), que á súa vez pode reaccionar co radical OH. E así se forman hidrotrióxidos (ROOOH) / Universidade de Copenhague

Os hidrotrióxidos (ROOOH), como se coñece máis tecnicamente aos trióxidos, son unha clase completamente nova de compostos químicos. A nova investigación demostrou que se forman en condicións atmosféricas.

Os investigadores estiman que as concentracións de ROOOH na atmosfera son de aproximadamente 10 millóns por centímetro cúbico. En comparación, os radicais OH, un dos oxidantes máis importantes da atmosfera, atópanse en ao redor de 1 millón de radicais por centímetro cúbico.

Os investigadores tamén demostraron que os hidrotrióxidos fórmanse durante a descomposición atmosférica de varias substancias coñecidas e amplamente emitidas, incluídos o isopreno e o sulfuro de dimetilo.

Os hidrotrióxidos fórmanse nunha reacción entre dous tipos de radicais. Os investigadores cren que case todos os compostos químicos forman hidrotrióxidos na atmosfera e estiman que a súa vida útil oscila entre minutos e horas. Isto faios o suficientemente estables para reaccionar con moitos outros compostos atmosféricos.

O equipo de investigación tamén ten a forte sospeita de que os trióxidos poden penetrar en pequenas partículas no aire, coñecidas como aerosois, que representan un perigo para a saúde e poden provocar enfermidades respiratorias e cardiovasculares.

Aínda que os aerosois tamén teñen un impacto no clima, son unha das cousas máis difíciles de describir nos modelos climáticos. E segundo os investigadores, existe unha alta probabilidade de que os hidrotrióxidos afecten a cantidade de aerosois que se producen.

E como os aerosois reflicten e absorben a luz solar, afectan o balance de calor da Terra, é dicir, á proporción de luz solar que a Terra absorbe e devolve ao espazo, din os investigadores.

E cando os aerosois absorben substancias, crecen e contribúen á formación de nubes, o que afecta así mesmo á temperatura da Terra e ao clima en xeral, engaden.

Os investigadores esperan que o descubrimento dos hidrotrióxidos axúdenos a aprender máis sobre o efecto das substancias químicas que emitimos, aínda que non están preocupados polo achado.

Consideran que este descubrimento suxire que podería haber moitas outras cousas no aire que aínda non coñecemos. De feito, o aire que nos rodea é unha enorme tea de araña de reaccións químicas complexas.

Xavier Querol, Profesor de Investigación do CSIC no Instituto de Diagnóstico Ambiental e Estudos da auga (IDAEA0), que non participou neste estudo, sinala que os trióxidos e outros radicais  oxidantes son uns tipos de composto que precisamente por ser tan reactivos duran moi pouco tempo na atmosfera, nalgúns casos só fraccións de segundos.

Por iso a formación de trióxidos non se demostrou ata o de agora, aínda que se suxería que podía producirse. O detectalos axudará a entender aspectos da formación do ozono troposférico e aerosois secundarios que non comprendemos ben. Pero non coñecemos aínda as implicacións cuantitativas no clima, nin na calidade do aire. Será importante esclarecelo, conclúe  Querol.

FONTE: elperiodico.com/es/tendencias21      Imaxe superior: infoterio.com

TODOS OS POLBOS SON ORFOS

Tras parir, a femia do polbo entra nunha espiral de autodestrución que acaba coa súa morte e co abandono da súa proxenie cando aínda non saíu do ovo. O que os seus fillos nunca saberán é que, desde que foron concibidos, estaban destinados a ser orfos. Cando se produce o embarazo, o control hormonal que levan a cabo desde os seus ollos revoluciónase, dando lugar a un complexo cambio nos niveis de esteroides que leva ás femias para adquirir un comportamento errático, perder o apetito e, finalmente, deixarse morrer.

O comportamento destes cefalópodos chamou durante anos a atención dos científicos, que non entendían como un animal tan intelixente podería estar a causar a súa propia morte e ter unha esperanza de vida media de apenas un ano. De feito, a escena é aínda máis sorprendente nas femias que se crían en cativerio que, para acelerar o proceso, automutílanse, danse golpes contra as paredes do acuario e retórcense sobre si mesmas cos seus longos  tentáculos para enredarse ata a morte.

Todo este proceso ten unha orixe e atópase na glándula óptica destes animais. Así o confirmou un recente estudo publicado en Current Biology, que conclúe que esta  glándula situada nos ollos dos polbos femia (equivalente a nosa  glándula pituitaria) experimenta un cambio abrupto durante a reprodución. O resultado desta montaña rusa hormonal son modificacións nos niveis de proxesterona, colestanoides e dehidrocolesterol (7- DHC), un precursor do colesterol.

"O colesterol é importante desde unha perspectiva dietética e tamén dentro de diferentes sistemas de sinalización no corpo", asegura o biólogo da Universidade de Washington e autor principal do artigo, Yan Wang. Esta secreción está involucrada en moitos procesos do organismo que van desde conferirlle flexibilidade ás membranas celulares ata producir hormonas do estrés. “Foi unha gran sorpresa ver que tamén desempeñaba un papel neste proceso do ciclo de vida”, relata.

Tendo en cuenta estudos anteriores, nos que se comprobou que a femia vivía máis tempo despois de parir extraéndolle a glándula óptica, os investigadores empezaron a estudar que había detrás dos ollos dos polbos. Así, o equipo púxose ao choio para analizar a produción química da glándula óptica materna en polbos de dous puntos de California (Octopus bimaculoides) despois de reproducirse. Para iso utilizouse a técnica da espectroscopia de masas, dado que pode analizar a composición de mostras biolóxicas.

Os investigadores identificaron tres vías diferentes involucradas no aumento das hormonas esteroides. A primeira, e a máis esperada, produce pregnenolona e proxesterona, que son esteroides comunmente asociados co embarazo. Con todo, a segunda produce colestanoides maternos (compoñentes intermedios dos ácidos biliares) e a terceira xera uns elevados niveis de 7-dehidrocolesterol (7-DHC ), un precursor do colesterol. “Cando pasan por esta progresión de cambios, parecen volverse tolos xusto antes de morrer”, recensión Clifton Ragsdale, profesor de  neurobiología da Universidade de Chicago e coautor deste traballo.

Estas tres vías hormonais descubertas, aparentemente independentes, permitirán seguir estudando este mecanismo de suicidio programado. O seguinte traballo realizarase no polbo raiado menor do Pacífico (Ocotopus chierchiae), que non se autodestrúe despois de reproducirse para buscar pistas sobre como evitar este tráxico desenlace.

Porque, como explica Wang, “a glándula óptica existe en todos os demais cefalópodos de corpo brando”, a pesar de que teñen estratexias reprodutivas moi diferentes. Por tanto, esta pequena glándula, que foi subestimada durante moitos anos polos científicos, pode ser a clave que permita entender algo mellor as estrañas estratexias reprodutivas dos cefalópodos. Un comportamento que, ademais, tamén afecta os machos, pois normalmente as femias matan e devóranos pouco despois de  copular. Se logran escapar, morren por si mesmos uns meses máis tarde.

FONTE: vréonica Pavés/farodevigo.es/medio-ambiente       Imaxes: Pixabay/farodevigo.es  e cell.com/current-biology

AS 5 PLANTAS MÁIS INVASORAS DE ESPAÑA V (FIN)

Remato coa serie adicada as plantas invasoras no noso país, que representan máis do 35 % das especies reguladas polo Ministerio de Transición Ecolóxica e que poden provocar impactos graves e de maior magnitude que moitas especies animais, ao actuar con ritmo lento e de forma pouco aparatosa, son ignoradas polo groso da sociedade. 

5. Xacinto de auga

É unha planta acuática da conca do Amazonas. O xacinto de auga (Eichhornia crassipes) colonizou o tramo baixo do Guadiana, causando un verdadeiro desastre ecolóxico.

Presenta un carácter invasor moi agresivo desde o inicio, colonizando rapidamente toda a contorna que lle resulta favorable. Cobre toda a superficie da auga, impedindo a entrada da luz ao fondo dos humidais e eliminando a vexetación do fondo. Ao descompoñerse, os niveis de osíxeno da auga caen de forma drástica.

As poboacións de xacinto de auga constitúen un medio ideal para a proliferación dos mosquitos, favorecendo a aparición de enfermidades que afectan tanto á fauna como á saúde humana. Entre outros impactos socioeconómicos destaca o impedimento ao paso de embarcacións, a redución da pesca, o taponamento de canalizacións, e mesmo o bloqueo de turbinas das centrais hidroeléctricas.

Para tratar de eliminar a invasión do xacinto de auga empregáronse medios físicos, químicos e biolóxicos. Con todo, cando a especie está xa moi estendida e asentada, erradicala faise imposible, o máximo que se consegue é controlar a súa expansión e mitigar os seus impactos.

FONTE: Vary (Álvaro Bayón)/muyinteresante.es

AS 5 PLANTAS MÁIS INVASORAS DE ESPAÑA IV

Continúo coa serie adicada as plantas invasoras no noso país, que representan máis do 35 % das especies reguladas polo Ministerio de Transición Ecolóxica e que poden provocar impactos graves e de maior magnitude que moitas especies animais, ao actuar con ritmo lento e de forma pouco aparatosa, son ignoradas polo groso da sociedade.

4. Acacia mimosa

É importante non confundir a chamada acacia mimosa (Acacia dealbata) coa verdadeira mimosa (Mimosa pudica). Ambas teñen similitudes, pero as diferenza un trazo inconfundible: a verdadeira  mimosa pecha as súas follas ao ser golpeada, e a acacia non.

Esta árbore, orixinario de Australia, introduciuse como ornamental, para fixar noiros e para a extracción de tinguiduras, aceites esenciais e goma arábiga. É unha planta invasora moi perigosa en áreas tépedas e subtropicais. Ten unha gran facilidade para xerminar e para rebrotar despois dun incendio, e o seu rápido crecemento convértea nunha excelente competidora, especialmente en zonas perturbadas por incendios ou pola deforestación, ou en áreas de matogueira.

Ao ser unha especie que non consegue invadir en bosque maduro, a prevención mediante o mantemento e a conservación da cobertura vexetal é unha das mellores formas de evitar a súa invasión. Eliminar a súa presenza en parques e xardíns é prioritario.

Mañá a quinta, e última, planta invasora!

FONTE: Vary (Álvaro Bayón)/muyinteresante.es

INFORME 2021 DA ORGANIZACIÓN METEOROLÓXICA MUNDIAL: "MEDIDAS CONTUNDENTES E URXENTES"

Malos tempos para a Terra. A temperatura mundial situouse o ano pasado 1,1º C por encima dos niveis preindustriais, o últimos sete anos van camiño de ser os máis cálidos xamais rexistrados e o aumento do nivel do mar alcanzou un novo nivel máximo. Así o revela o informe da Organización Meteorolóxica Mundial (OMM) sobre o estado do clima mundial en 2011, que reclama aos dirixentes políticos “medidas contundentes e urxentes” para atallar unha situación que está a levar ao planeta ao bordo do colapso climático.

“As concentracións sen precedentes de gases de efecto invernadoiro na atmosfera e a calor acumulada na superficie terrestre e os océanos empuxaron ao planeta a un territorio descoñecido, o que trae aparelladas repercusións de gran alcance para as xeracións actuais e futuras”, alerta a OMM, tras analizar os datos meteorolóxicos do ano pasado.

E iso que debido para o efecto de arrefriado temporal provocado polo episodio de ‘A Nena’, que se produciu a principios do ano, 2021 ‘só’ será entre o quinto e o sétimo ano máis cálido do que se teña constancia. Pero esta circunstancia non anula nin reverte a tendencia a longo prazo de aumento das temperaturas globais, asegura a OMM.

Porque catro indicadores clave do cambio climático (concentracións de gases de efecto invernadoiro, subida do nivel do mar, contido calorífico dos océanos e acidificación dos océanos) rexistraron valores sen precedentes en 2021.

Segundo a OMM, trátase dun novo “exemplo patente” de que as actividades humanas están a provocar cambios a escala planetaria na terra, o océano e a atmosfera, e de que eses cambios entrañan repercusións nocivas e duradeiras para o desenvolvemento sostible e os ecosistemas.

O informe non deixa lugar a dúbidas. As concentracións de gases de efecto invernadoiro disparáronse. O dióxido de carbono está xa un 150% por encima dos niveis preindustriais; o metano, aínda máis, un 262%; e o óxido  nitroso, un 123%.

Máis: o buraco de ozono foi en 2021 máis grande e máis profundo que o 70% dos rexistrados desde 1979, alcanzando unha área máxima de 24,8 millóns de quilómetros cadrados, equivalente á suma das extensións de Rusia e Australia.

 

A praia da Patacona (Valencia), asolagada pola borrasca Gloria en xaneiro de 2020 / EFE

En 2021, Europa do Leste, o Sueste Asiático, o Continente Marítimo, áreas do norte de América do Sur e o sueste de América do Norte rexistraron precipitacións por encima do normal. Mentres tanto, as rexións con déficit de choiva incluíron o suroeste de Asia e o Medio Oriente, partes do sur de África, o sur de América do Sur e o centro de América do Norte.

Os océanos, onde se acumula o 90% do exceso de enerxía do sistema terrestre, rexistraron o ano pasado unha das temperaturas medias máis altas desde que hai rexistros. E non deixaron de aumentar nas dúas últimas décadas.

O nivel medio global do mar alcanzou un novo récord en 2021. Con todo, non sobe por igual en todas partes: os patróns rexionais de cambio do nivel do mar están dominados por cambios locais no contido de calor e a salinidade do océano, resalta o informe.

Un dos efectos do aumento da concentración de CO₂ é a acidificación dos océanos. O océano absorbe ao redor do 23% das emisións anuais de CO₂  antropoxénico á atmosfera, o que axuda a mitigar os impactos do cambio climático, pero a un alto custo ecolóxico para o océano: pon en perigo os organismos e os servizos dos ecosistemas, incluída a seguridade alimentaria, ao afectar severamente á pesca e a acuicultura. Tamén afecta a protección costeira ao debilitar os arrecifes de coral.

En canto ao xeo mariño do Ártico, a súa extensión diminuíu moi rapidamente en xuño e principios de xullo de 2021 nas rexións do mar de  Laptev e o mar de Groenlandia Oriental. Como resultado, a extensión do xeo mariño en todo o Ártico foi récord na primeira quincena de xullo.

Ola de calor en Berlín en 2019 / EFE

A extensión do xeo mariño no Océano Austral, mentres tanto, estivo xeralmente por baixo da media de 1981-2010 ao longo de 2021. E a capa de xeo de Groenlandia marcou o vixésimo quinto ano consecutivo de balance de masa negativo. As temperaturas e a  escorrentía de auga de desxeo estiveron na illa moi por encima do normal a fins de xullo e agosto de 2021. E o 14 de agosto, observouse choiva por primeira vez en  Summit  Station, o punto máis alto da capa de xeo groenlandesa.

Os glaciares, finalmente, perderon menos masa que nos últimos anos. Pero existe unha clara tendencia cara a unha aceleración da perda de masa en escalas de tempo de varias décadas.

O aumento das temperaturas globais está a provocar así mesmo que se rexistren cada vez máis fenómenos meteorolóxicos extremos, alerta a  OMM,

FONTE: Ramón Días/farodevigo.es/medio-ambiente

AS 5 PLANTAS MÁIS INVASORAS DE ESPAÑA III

Continúo coa serie adicada as plantas invasoras no noso país, que representan máis do 35 % das especies reguladas polo Ministerio de Transición Ecolóxica e que poden provocar impactos graves e de maior magnitude que moitas especies animais, ao actuar con ritmo lento e de forma pouco aparatosa, son ignoradas polo groso da sociedade.

3. Bandeira española

O nome vulgar deste arbusto procedente de toda a área tropical de América, “bandeira española” (Lantana camara), vén dado pola cor característica das súas flores. Na súa variedade máis común, as que ocupan o centro da inflorescencia locen unha cor amarela intensa, mentres que as que forman o anel exterior son de cor vermella. Con todo, hoxe atópanse variedades de xardinería con outras cores.

Esta planta resulta moi apreciada en xardinería pola facilidade coa que se cultiva e o rechamante das súas inflorescencias. Esa facilidade para o seu cultivo é o que a converte nunha invasora poderosa. Ademais de colonizar zonas perturbadas e espazos abertos, consegue penetrar nas marxes dos bosques e desprazar ás especies nativas que alí se desenvolven.

A través das raíces emite substancias alelopáticas, que son toxinas que se difunden polo chan e que inhiben o crecemento doutras plantas. É velenosa para o gando, sobre todo para cabalos e asnos, e reportáronse casos de intoxicacións mortais en nenos ao consumir accidentalmente os seus froitos.

A pesar de que esta especie non aparece recollida no catálogo español de especies exóticas invasoras, é considerada pola UICN como unha das 100 especies invasoras máis perigosas do mundo.

Mañá a segunda planta invasora!

FONTE: Vary (Álvaro Bayón)/muyinteresante.es

AS 5 PLANTAS MÁIS INVASORAS DE ESPAÑA II

Continúo coa serie adicada as plantas invasoras no noso país, que representan máis do 35 % das especies reguladas polo Ministerio de Transición Ecolóxica e que poden provocar impactos graves e de maior magnitude que moitas especies animais, ao actuar con ritmo lento e de forma pouco aparatosa, son ignoradas polo groso da sociedade.

2. Rabogato

Orixinaria do nordeste de África, o rabogato (Pennisetum setaceum) atopou o seu lugar óptimo de invasión no arquipélago canario.

Actualmente está presente en todas as illas, aínda que nalgunhas conseguiuse erradicar case por completo.

Dispérsase facilmente polas marxes das estradas, aproveitando as correntes de aire que xera o paso de vehículos. En Canarias, esta especie compite fortemente coa vexetación nativa, ata chegar a desprazala.

Isto pode ser realmente problemático en ecosistemas insulares, onde existen moitos  endemismos e unha elevada sensibilidade ás perturbacións.

Actualmente atópase tamén nalgunhas localidades da costa mediterránea (Almería, Granada e Málaga) e na costa atlántica (Cádiz).

A prevención volve ser prioridade contra esta especie. A eliminación manual debe realizarse cando a planta non está en floración, e repetirse varias veces ao ano para que sexa efectiva, e eliminar os xuvenís que vaian  germinando tras as primeiras pasadas.

Mañá a terceira planta invasora!

FONTE: Vary (Álvaro Bayón)/muyinteresante.es e juntadeandalucia.es/agriculturaypesca

AS 5 PLANTAS MÁIS INVASORAS DE ESPAÑA

Os medios de comunicación adoitan enfocarse nos animais cando tratan sobre especies invasoras. As plantas apenas ocupan unha de cada dez noticias sobre o tema, a pesar de que representan máis do 35 % das especies reguladas polo Ministerio de Transición Ecolóxica.

As plantas invasoras son as grandes esquecidas que, aínda que poden provocar impactos graves e de maior magnitude que moitas especies animais, ao actuar con ritmo lento e de forma pouco aparatosa, son ignoradas polo groso da sociedade.

Imos ver cales son as 5 plantas máis invasoras que hai no noso país. Comezamos!

1. Plumeiro da Pampa

O plumeiro da Pampa (Cortaderia selloana), tamén coñecida como cortadeira ou carrizo da Pampa, é unha  herbácea procedente de Arxentina que se comezou a plantar como especie ornamental, polo atractivo das súas inflorescencias en forma de plumeiro branco brillante. Nas súas follas presenta unhas diminutas agullas de sílice que a protexe do ataque dos herbívoros. Se se manexa coas mans espidas, pode provocar cortes na pel.

É amante dos chans con gran cantidade de nutrientes, como os bordos de camiños e estradas e as ribeiras dos ríos. Neste tipo de ambiente atopa ademais a gran vantaxe do movemento de persoas, animais, vehículos ou da auga, que xeran correntes de aire que arrastran as sementes a quilómetros de distancia. Unha vez aséntase, forma macollas (conxunto de talos, flores ou espigas que nacen do mesmo pé dunha planta) densas e perennes.

Pode chegar a invadir noiros, ribeiras, dunas e colas de esteiros.

É unha planta difícil de erradicar. Unha vez cortada a parte aérea con motoserra, é necesario arrincar as raíces para evitar o rebrote. A eliminación manual das macollas debe realizarse con equipos de protección individual que protexan mans, cara e ollos.

Esta operación debe realizarse antes da floración, pois pola contra, remover a planta podería provocar, mediante as sacudidas, que as sementes se desprendan e libérense ao vento.

Mañá a segunda planta invasora!

FONTE: Vary (Álvaro Bayón)/muyinteresante.es e gl.wikipedia.org