ZONA VERDE

PROTEUS, UNHA VERSIÓN SUBACUÁTICA DA EEI

O acuanauta, documentalista e ambientalista do océano Fabien Cousteau, neto do famoso explorador e investigador do mar Jacques Cousteau, vive segundo o principio de que “non existe unha cousa que sexa imposible” e agora disponse a facer realidade uno deses soños utópicos: a maior estación de investigación submarina de todos os tempos.

Durante anos, Fabien soñou con construír un xigantesco e moderno hábitat submarino, unha versión subacuática da Estación Espacial Internacional (EEI), que orbita a Terra a uns 400 quilómetros de altura, e que neste caso instalaríase a unha profundidade de 60 pés (18,28 metros), baixo unha presión equivalente a tres veces a da atmosfera.

O futuro laboratorio, que leva o nome dun deus do mar da mitoloxía grega, Proteus (Proteo), sen dúbida merecería estar no Olimpo da investigación e a arquitectura submarinas, pois o proxecto será catro veces máis grande que as actuais instalacións dese tipo e podería transformar a investigación subacuática para sempre.

Cousteau está a recadar os 135 millóns de dólares que farán falta para construír a estación, segundo a revista estadounidense ’Forbes’. Proteus consistirá, basicamente, en dúas plantas con forma de cilindros grosos e de pouca altura, unidos por unha rampla en espiral, das cales xurdirán unha serie de recintos ou cápsulas habitables con forma de ovo, e será construída cos mesmos metais e compostos dos cascos dos barcos.

A estación será unhas dez veces máis grande que Aquarius, o anterior laboratorio submarino de  Fabien  Cousteau, aínda en funcionamento e que ten unhas dimensións equivalentes ás dun autobús escolar, segundo a revista Fast Company. Isto significa que Proteus mediría ao redor de 370 metros cadrados.

Proteus, composta por unha instalación científica e un hábitat para investigadores, será a estación submarina máis avanzada destinada a investigar os problemas globais máis perentorios, segundo os seus deseñadores do Centro de Aprendizaxe Oceánica  Fabien  Cousteau (FCOLC) e o estudo do deseñador Yves Béhar.

Esta xigantesca instalación albergará laboratorios de última xeración equipados con conxeladores, microscopios e a tecnoloxía máis avanzada, co fin de desenvolver en cuestión de días investigacións que normalmente levaría anos completar utilizando os métodos e equipos convencionais.

Tamén poderá aloxar ata 12 persoas durante máis de 31 días, o cal supera a capacidade de calquera estación submarina xamais construída, e incluirá a primeira instalación de produción de vídeo a gran escala para transmitir programación educativa continuamente e en vivo, incluíndo tecnoloxías de realidade virtual e realidade aumentada, contando con colaboradores de todo o mundo, segundo FCOLC.

Esta ‘EEI baixa a auga’ será unha plataforma para que os principais investigadores, académicos, axencias científicas e corporacións colaboren para aplicar a ciencia en beneficio do futuro do planeta, abordando cuestións críticas para a humanidade como os achados medicinais, a sustentabilidade alimentaria e os impactos do cambio climático.

“O océano é o noso sistema de soporte vital e resulta indispensable para resolver os maiores problemas do planeta, que representan un risco multimillonario para a economía mundial, como o cambio climático, o aumento do nivel do mar, as tormentas extremas e os virus”, sinala Cousteau.

Cousteau considera esta estrutura subacuática “a primeira nunha rede de hábitats submarinos que permitirán efectuar descubrimentos e adquirir coñecementos baixo a auga que cambiarán a vida das futuras xeracións”.

A estación incluirá un invernadoiro submarino que permitirá aos seus habitantes producir plantas comestibles mediante hidroponía (cultivo sen terra) e estará alimentada por fontes de enerxía sostible, como a eólica, a solar e a conversión térmica oceánica (Otec), que aproveita as diferenzas de temperatura entre as distintas capas da auga para xerar electricidade.

FONTE: boyacaradio.com  Imaxe: elmundo.es

XESTO AMBIENTAL DO MES DE SETEMBRO

Os microplásticos son pequenos fragmentos de plástico de menos de cinco milímetros. Algúns aparecen no proceso de descomposición ou rotura de envases máis grandes, pero outros, como é o caso das partículas que conteñen moitas cremas ou dentríficos, son así de pequenos desde a súa fabricación. Convén evitalos non só porque son imposibles de reciclar, senón tamén polos seus efectos na saúde dos humanos que son, polo momento, moi pouco coñecidos.

Substituír os produtos de hixiene e beleza con microplásticos por outros que non os conteñan é sinxelo. Mesmo se se busca algún produto con efecto exfoliante é posible atopar alternativas como produtos con sal mariño e exfoliantes a base de plantas, como sementes trituradas de albaricoque e casca de coco.

FONTE: P. Cantó/L. Bou (Ilustración)/Verne/elpaís.com

UNHA PLANTA VAMPIRO?

A Langsdorffia hypogaea ou planta vampiro é unha planta parasita rara que vive en bosques e sabanas en América Central e do Sur, Madagascar e Papa Nova Guinea, e produce flores de cor vermella brillante que marcan a súa zona de alimentación.

As catro especies distintas de Langsdorffia que se coñecen actualmente son tipos de plantas holoparasitas, o que significa que non realizan a fotosíntese. En cambio, utilizan fillos subterráneos en forma de tentáculos para coller os nutrientes das raíces de moitas especies de plantas diferentes, confiando unicamente nos seus anfitrións para sobrevivir.

A falta de clorofila dá como resultado unha flor de cor vermella sangue que nos lembra máis a un coral do océano que a unha planta de chan do bosque. Aínda que a súa especialidade é absorber lentamente os nutrientes doutras plantas, non representan ningún dano para os humanos.

A pesar do rechamantes que son, coñecemos moi pouco acerca destas plantas parasitas. A floración da Langsdorffia adoita acompañar á morte das plantas que se atopan ao seu ao redor pero aínda non se descubriu o efecto destas plantas no ecosistema circundante. Isto débese en parte que é moi pouco común e, que só se atopa en lugares remotos. Sen esquecer que só florece en condicións secas.

Para a súa polinización, segrega un néctar doce para atraer a varias aves e insectos para que se deleiten coa súa forma durante as condicións áridas da estación seca. Curiosamente, as plantas da especie L. hypogea son claramente masculinas ou femininas, e segregan o  néctar de diferentes maneiras: os machos segregan  néctar entre cada nó da parte máis visible, mentres que as femias o  esparcen pola saia ou follas da mesma.

Unha nova mostra da fabulosa diversidade vexetal do noso planeta.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es

A PANDEMIA DO CORONAVIRUS REDUCIU UN 9,3% A PEGADA ECOLÓXICA DO PLANETA

Pegada ecolóxica / Imaxe: ecologiaverde.com

O confinamento polo coronavirus traduciuse nunha redución do 9,3% da pegada ecolóxica^* causada pola especie humana. O día da "sobrecapacidade" da Terra (o momento no que o consumo excede a capacidade do planeta para rexenerarse) atrasouse en consecuencia tres semanas e produciuse este ano o pasado sábado, 22 de agosto. No 2019, adiantouse ao 29 de xullo.

No 2020, o impacto ecolóxico deu unha máis que simbólica marcha atrás de ata 15 anos e rompeu coa progresión acelerada que leva producindo desde 1970, cando os analistas da Rede Global de Pegada Ecolóxica (GFN) consideran que o consumo global soprepasou por primeira vez a capacidade do planeta para rexenerar os recursos.

A crise financeira provocou no pasado recente unha estabilización da "sobrecapacidade" durante tres anos (2011-13), pero nunca se produciu unha caída como a experimentada este ano, cunha contracción da economía mundial prevista en torno ao 7% e unha redución do PIB de ata o 14% nos países máis industrializados.

Ao ritmo actual de produción e consumo, e a pesar da caída experimentada este ano, farían falta 1,6 planetas para satisfacer a medio prazo a demanda actual de recursos, segundo os analistas do GFN, cunha metodoloxía perfeccionada desde primeiros dos anos 90 para comparar a biocapacidade da Terra coa demanda de máis de 7.800 millóns de humanos.

As dúas principais reducións durante os meses de confinamento polo coronavirus producíronse nas emisións de CO₂ (cunha caída do 14,5% con respecto ao ano anterior) e na explotación de recursos forestais (cun descenso do 8,4%). O descenso foi algo menor na explotación de chans agrícolas e dos bancos de pesca.

O baixón causado pola Covid-19 na actividade económica e o impacto ecolóxico debería servir non precisamente como motivo de celebración, senón como "punto de reflexión", segundo o GFN: "O gran problema é que o noso déficit vai seguir medrando e non se pode manter a longo prazo, a non ser que se produza un cambio nos planificadores económicos e recoñézase a necesidade de movernos dentro dos límites planetarios".

* O termo "pegada ecolóxica" mide a superficie necesaria para producir os recursos consumidos por un cidadán medio dunha determinada comunidade, así como a necesaria para absorber os residuos que xera, independientemente de onde se atopen localizadas estas áreas.

FONTE: Carlos Fresneda/elmundo.es/ciencia

OS ECOSISTEMAS MODIFICADOS POLO SER HUMANO E AS ENFERMIDADES ZOONÓTICAS

Algúns vertebrados, como os roedores, poden albergar hóspedes que provocan enfermidades humanas que se expanden en paisaxes alteradas polo home / Gibb el al.

A transformación mundial da contorna natural para uso agrícola, gandeiro ou urbano alterou o equilibrio das comunidades de animais salvaxes. Un estudo liderado por varias institucións británicas demostrou que as especies que transportan enfermidades zoonóticas, coñecidas por infectar aos seres humanos, benefícianse destes cambios no uso da terra.

Para o estudo, publicado na revista Nature, os investigadores accederon a PREDICTS, unha base de datos que recompila información de especies locais de centos de estudos sobre as comunidades ecolóxicas, ao longo de gradentes de perturbación da paisaxe, desde a vexetación natural ata os ecosistemas agrícolas e urbanos.

O equipo utilizou 6.801 localizacións en todo o mundo para analizar como se transforman as poboacións e comunidades de especies anfitrioas zoonóticas, en media, a medida que as paisaxes cambian da vexetación natural, aos ecosistemas agrícolas, de pastos e urbanos.

O traballo, pode servir de axuda para previr futuros contaxios de enfermidades orixinadas por hóspedes de animais. “Hai algunhas probas de que as novas zoonosis (patóxenos novos e antes non descubertos) están a xurdir a un ritmo cada vez maior e que isto pode deberse ao aumento das taxas de impactos impulsados polo home no medioambiente e a biodiversidade”, indica o coautor do citado estudo.

Pero, agrega, “esta tendencia é difícil de medir de maneira concluínte. Sen dúbida, o uso de diagnósticos mellorados e novas tecnoloxías xenómicas axudarannos a avanzar na detección de novas enfermidades”.

Con todo, estas respostas dependen da agrupación dalgunhas especies en particular: roedores, aves paseriformes e morcegos mostran unha diverxencia particularmente clara e forte entre as especies anfitrioas e non anfitrioas, mentres que en carnívoros e primates non se detecta, segundo o estudo.

Os investigadores subliñan que é posible que teñamos que alterar a forma en que usamos a terra en todo o mundo, para reducir o risco de efectos de contaxio futuros de enfermidades infecciosas.

Estas doenzas  zoonóticas como o ébola, a febre de Lassa e a enfermidade de Lyme, que son causadas por patóxenos que se propagan dos animais ás persoas e teñen un elevado custo sanitario.  

“O paludismo zoonótico, por exemplo, transmítese entre primates, mosquitos e persoas ao redor das marxes forestais no sueste asiático. O virus Nipah xurdiu, por primeira vez, en asociación coas interaccións entre o gando e os morcegos en paisaxes agrícolas. Outra doenza importante e xeneralizada é a enfermidade de Lyme, cuxa incidencia é a miúdo maior en fragmentos de bosques modificados e en recuperación, onde a comunidade ecolóxica é particularmente eficaz no transporte e transmisión da bacteria”, indícase no estudo.

Os investigadores subliñan que, aínda que hai moitos outros factores que inflúen nos riscos de enfermidade, os resultados apuntan a estratexias que poderían axudar a mitigar o risco de gromos de enfermidades infecciosas comparables á COVID-19.

"A medida que se prognostica que as terras agrícolas e urbanas continuarán expandíndose nas próximas décadas, deberiamos reforzar a vixiancia das enfermidades e a disposición naquelas áreas que están a experimentar unha gran cantidade de disturbios da terra, xa que é cada vez máis probable que teñan animais que poderían estar a albergar  patógenos nocivos", engaden.

O estudo proporciona un contexto para reflexionar sobre cambios máis sostibles, de maneira que se teñan en conta os riscos potenciais, non só para a biodiversidade, senón tamén para a saúde humana.

FONTE: Eva Rodríguez/agenciasinc.es

EVIDENCIA DA CRISE CLIMÁTICA: O XEO DO ÁRTICO

Composición de imaxes creadas a partir de datos de satélites da Nasa (NASA)

O verán de 2020 no hemisferio norte aínda ten percorrido por diante, de calor, sen dúbida, pero polo que sabemos de momento, o xeo do océano Ártico está a vivir os seus peores momentos, polo menos desde que se dispoñen de datos fiables en tempo real.

A Nasa, a través do seu servizo especializado no estudo da superficie terrestres (Earth Observatory) presentou, o pasado 6 de agosto, como Imaxe do Día, unha fotomontaxe no que se comparan imaxes captadas desde satélites nestas mesmas datas do verán nos anos 2000, 2010 e 2020. Mesmo para os neófitos en clima, xeos árticos e radares espaciais, a comparativa non deixa lugar a dúbida de que a situación empeora de forma notable e rápida. A crise climática está máis que clara no rexión do Polo norte.

“En xullo diste ano, a capa de xeo que se estende polo océano Ártico alcanzou un nivel récord baixo para esta época do ano”, concreta a Nasa na súa páxina web.

Os mapas comparados, que vedes na parte superior, mostran a extensión do xeo mariño no océano Ártico nos meses de 2020. A extensión defínese como a área total na que a concentración de xeo é de polo menos o 15%: cantidade mínima á que as medicións baseadas no espazo proporcionan unha medición fiable, especifica a Nasa desde o punto de vista técnico. O contorno amarelo de cada mapa mostra a extensión media de 30 anos para os meses de xullo.

En xullo de 2020, a extensión do xeo promedio 7,28 millóns de quilómetros cadrados, polo que é a máis baixa para xullo desde o inicio das medicións satelitales en 1979. A extensión de xullo de 2020 é 2,19 millóns de quilómetros cadrados por baixo da media de 1981-2010 para o mes de xullo, e 310.000 quilómetros cadrados por baixo do mínimo récord anterior, establecido en 2019. Por contexto, a extensión do xeo en xullo de 2000 foi próxima á media de 1981-2010, e xullo de 2010 mediu 1,4 millóns de quilómetros cadrados por baixo da media.

As temperaturas do aire inusualmente cálidas en maio e xuño sobre Siberia prepararon o escenario para un rápido derretimento nos mares Siberia Oriental e Laptev, mentres que as correntes oceánicas axudaron a eliminar o xeo da costa ártica rusa, abrindo o Roteiro do Mar do Norte. En contraste, o xeo mariño nos mares de Chukchi e Bering estivo máis preto do normal en xullo, segundo o Earth Observatory da Nasa.

As variacións de temperaturas e masas de xeo no Ártico son habituais dun ano para outro pero, como mostran os datos da Nasa, os datos realmente importantes desde o punto de vista climático son as tendencias a medio e longo prazo. Neste caso, parece claro que a tendencia no Ártico é constante e acelerada, en consonancia coa indicada nos modelos de cambio climático.

FONTE: Joaquim El Cacho/lavanguardia.com

XESTO AMBIENTAL DO MES DE AGOSTO

Un dos movementos que algúns países están a realizar contra o uso dos plásticos desbotables é a prohibición das palliñas. Os países da Unión Europea fixáronse 2021 como data límite para a súa desaparición, e ao mesmo compromiso uníronse urbes como Ciudad de México. En Europa, segundo datos de Greenpeace de 2018, véndense cada ano 36.500 millóns de palliñas, que se estima que tardan entre 200 e 500 anos en degradarse. Agosto, mes das festas de pobo (aínda que iste ano baixo mínimos), pode ser bo momento para deixar de usalas.

Actualmente pódense atopar palliñas de cartón en moitos establecementos pero, para evitar crear máis refugallos, tamén poden substituírse por unha reutilizable de aluminio. E nas festas na casa, débese evitar o uso de globos, moi perigosos para a vida mariña, e de adornos desbotables.

FONTE: P. Cantó/L. Bou (Ilustración)/Verne/elpaís.com

AS BOLBORETAS MONARCA A TRAVES DUN DRON COLIBRÍ

 

A bolboreta monarca (Danaus plexippus) é un dos lepidópteros máis coñecidos do mundo, en especial polas súas migracións masivas entre os bosques do centro de México ata en norte de Estados Unidos e Canadá, con viaxes documentadas de ata 4.000 quilómetros.

A vida destes insectos e os factores que fan posible estes voos multitudinarios seguen escondendo moitos segredos. A conservación dos espazos naturais que garanten a reprodución destas bolboretas, igualmente, segue sendo un obxectivo de decenas de grupos científicos.

O estudo e divulgación da vida das bolboretas monarca son os dous obxectivos principais dun proxecto da canle de natureza da PBS (Public Broadcasting Service, rede de televisión pública de Estados Unidos) no que por primeira vez utilizouse un avanzado modelo de dron con forma de colibrí para filmar as poboacións destes insectos nos bosques do estado mexicano de Michoacán.

As imaxes de alta calidade e beleza captadas polos drons mostran árbores cubertas por millóns de bolboretas en repouso, así como o inicio do voo migratorio destes atractivos insectos.

FONTE: Joaquim Elcacho/lavanguardia.com