Blogia
vgomez

ZONA VERDE

XESTO AMBIENTAL DO MES DE OUTUBRO

É posible que mesmo facendo a compra con tuppers e tarros, haxa plásticos dos que non te puideches librar. Este mes, podes dedicalo a buscar alternativas. Moitos produtos que tradicionalmente compramos en envases de plástico téñenas: por exemplo, o aceite pode atoparse en botellas de cristal ou latas de aluminio, o leite en botellas de cristal...

En caso de non atopar algún produto cun envase sen plástico, podes investigar se algunha tenda da túa localidade véndeos a granel, e hainas (iso si, máis caras). E, en calquera caso sempre tes a opción de mercar envases grandes (unha  garrafa de aceite de cinco litros, por exemplo) no canto de varios pequenos.

Telo na túa man!

FONTE: P. Cantó/L. Bou (Ilustración)/Verne/elpaís.com

OUTRA ESPECIE INVASORA NA NOSA COMUNIDADE: COUZA ASIÁTICA DO BUXO

Á esquerda, eiruga da especie Cydalima perspectalis (lavanguardia.com/Emili Bassols i Isamat) e á dereita, exemplar de bolboreta de Cydalima perspectalis (Wikipedia/Didier Descouens) 

Cando aínda non se logrou gañar a batalla á avespa asiática, outra especie exótica invasora chegou a a nosa comunidade. Trátase da couza asiática do buxo (Cydalima perspectalis) á que moitos xa coñecen popularmente como "papabuxos" pola súa rápida acción destrutora sobre os arbustos desta especie arbórea (Buxus sempervirens), moi utilizados en parques e xardíns públicos.

Procedente de Asia, en Europa este tipo de eiruga localizouse por primeira vez en Alemaña no ano 2006. De alí deu o salto ao sur do continente, e no 2014 detectouse xa na nosa comunidade galega, no municipio pontevedrés de Tomiño. Desde entón, a imaxe do papabuxos saltou con frecuencia aos medios de comunicación polos danos causados a xardíns históricos das Rías Baixas, como o de Castrelos de Vigo, ou o excepcional bosque de buxo da illa de San Simón. Pero a acción devastadora da couza asiática seguiu estendéndose pola xeografía galega chegando a Ferrolterra e outros lugares.

Tras pasar o inverno aletargadas, coa chegada da primavera é cando o problema sae á luz, xa que o ciclo vital da couza asiática esténdese de abril a setembro. Espertan e aliméntanse vorazmente das follas para formar despois un botón sedoso e transformarse en couzas. Cando son xa bolboretas, aparéanse e fan postas de ovos no interior das follas, das que nacen novas eirugas. O problema é que reprodúcense moi rapidamente (este ciclo pode chegar a repetirse tres ou catro veces desde a primavera ata o outono) e, ademais, na nosa comunidade, Galicia, non conta con depredadores naturais, como si ocorre no seu lugar de orixe. Tan só as avespas asiáticas atacáronas, pero esa é outra especie invasora contra a que tamén se está loitando, polo que non se pode considerar unha boa aliada para erradicar a Cydalima perspectalis.

Para evitar que a couza asiática siga ameazando os nosos sebes, recoméndase un tratamento combinado que ataca tanto aos ovos e larvas como ás eirugas adultas, aplicando un insecticida específico, e facelo cando o sol cae. Pasados catro días, hai que repetir a operación. E ao cabo duns cinco días, actuar sobre as larvas e os ovos cun tratamento biolóxico con bacterias Bacillus thuringiensis.

De non tomar medidas, os danos ambientais que pode causar son moi grandes, como a desaparición das follas e como consecuencia a morte da planta ao non poder facer a fotosíntese.

Catalogada como especie invasora en Europa, atópase en plena expansión en España, sobre todo en Navarra, País Vasco e Cataluña.

FONTE: Beatriz Antón/lavoz.es e J. Luis Gallego/lavanguardia.com

DESCOBREN 300 NOVAS ESPECIES NAS AUGAS PROFUNDAS DAS GALÁPAGOS

Exemplos dos hábitats e taxons presentes nos montes submarinos e os fluxos de lava da Reserva Mariña de Galápagos (RMG) observados durante a expedición NA064 EV Nautilus: (a) Mergullo no monte submarino H1435, profundidade 1.014 m. Esponxas de octocorais e hexactinellida asociadas a substrato  volcánico; (b) Mergullo no monte submarino H1435, profundidade 813 m. Scleractinia e Octocorallia asociadas con substrato volcánico; (c) Mergullo no monte submarino H1436, profundidade 2086 m.  Ofiuroides e holoturia Peniagone indet. asociado cunha área de area; (d) Mergullo no monte submarino H1440, profundidade 1427 m. Agregación de crinoideos comatúlidos sobre substrato volcánico exposto / 2P Pelayo Salinas-de-León et ao/ Scientific Reports (CC  BY 4.0)

Baixo as profundas augas que rodean as Galápagos, esas illas que inspiraron algunhas das ideas máis brillantes de Charles Darwin, as autoridades do parque nacional do arquipélago ecuatoriano anunciaron o achado de ata 30 novas especies de organismos non coñecidos pola ciencia, ata o de agora, dando conta delo nun artigo publicado en Scientific Reports. E é que esta pequena porción do planeta Terra aínda segue revelando novos descubrimentos biolóxicos e moitas sorpresas científicas. As augas da Reserva Mariña de Galápagos acollen novos corais de cores vivos e esponxas estrañas ou mesmo unha pequena manchea de crustáceos inusuais.

Durante un cruceiro de 10 días a bordo do buque de investigación EV Nautilus, os investigadores da Fundación Charles Darwin utilizaron vehículos operados a distancia (ROV) para explorar a contorna de augas profundas entre profundidades de 290 e 3.373 metros. O equipo colleitou 90  especímenes biolóxicos que foron preservados e enviados a expertos de todo o mundo para a súa análise.

Dos 90  especímenes recuperados, atoparon 30 especies e cinco xéneros que non estaban descritos e eran novos para a ciencia. Isto inclúe catro especies de lagostas, unha especie de coral copa xigante, 10 corais de bambú, tres octocorais, 11 esponxas e unha estrela de mar quebradiza.

A pesar da súa importancia para a biodiversidade, estes montes submarinos son vulnerables á pesca de arrastre e outras actividades humanas destrutivas. Afortunadamente, os montes submarinos dentro da Reserva Mariña de Galápagos están protexidos contra tales prácticas, pero este achado móstranos que debemos facer máis fincapé en preservar este hábitat.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es

AMOREAR PEDRAS: CONDUTA INFENSIVA PARA O MEDIO?

Desde hai uns anos púxose de moda amorear pedras en contornas naturais, especialmente en espazos emblemáticos e masificados como determinas cimas ou puntos da costa, mesmo aquí na nosa zona de A Guarda. Unha única morea de pedras, como os clásicos fitos que guían aos senderistas, non é un problema, pero si a súa proliferación por puro pracer ou pose instagramer. Unha morea leva a outra e acaban sendo decenas delas. O que aparentemente comeza sendo unha acción totalmente inofensiva pode acabar carrexando consecuencias nefastas para os ecosistemas naturais.

Segundo o experto en conservación de espazos naturais Carles Castell “Levantas unha pedra e o que atopas é vida. En contornas de condicións extremas, onde a vexetación adoita ser escasa e dispersa, serven de refuxio para moitos animais, reteñen a humidade do terreo, favorecen o crecemento de plantas… hai especies que dependen delas para poder vivir!”.

De aquí a importancia de deixar as pedras en paz!

FONTE: Lorena Farrás/lavanguardia.com     Imaxe: lavanguardia.com (VvoeVale/GettyImages/iStockphoto)

PROTEUS, UNHA VERSIÓN SUBACUÁTICA DA EEI

O acuanauta, documentalista e ambientalista do océano Fabien Cousteau, neto do famoso explorador e investigador do mar Jacques Cousteau, vive segundo o principio de que “non existe unha cousa que sexa imposible” e agora disponse a facer realidade uno deses soños utópicos: a maior estación de investigación submarina de todos os tempos.

Durante anos, Fabien soñou con construír un xigantesco e moderno hábitat submarino, unha versión subacuática da Estación Espacial Internacional (EEI), que orbita a Terra a uns 400 quilómetros de altura, e que neste caso instalaríase a unha profundidade de 60 pés (18,28 metros), baixo unha presión equivalente a tres veces a da atmosfera.

O futuro laboratorio, que leva o nome dun deus do mar da mitoloxía grega, Proteus (Proteo), sen dúbida merecería estar no Olimpo da investigación e a arquitectura submarinas, pois o proxecto será catro veces máis grande que as actuais instalacións dese tipo e podería transformar a investigación subacuática para sempre.

Cousteau está a recadar os 135 millóns de dólares que farán falta para construír a estación, segundo a revista estadounidense ’Forbes’. Proteus consistirá, basicamente, en dúas plantas con forma de cilindros grosos e de pouca altura, unidos por unha rampla en espiral, das cales xurdirán unha serie de recintos ou cápsulas habitables con forma de ovo, e será construída cos mesmos metais e compostos dos cascos dos barcos.

A estación será unhas dez veces máis grande que Aquarius, o anterior laboratorio submarino de  Fabien  Cousteau, aínda en funcionamento e que ten unhas dimensións equivalentes ás dun autobús escolar, segundo a revista Fast Company. Isto significa que Proteus mediría ao redor de 370 metros cadrados.

Proteus, composta por unha instalación científica e un hábitat para investigadores, será a estación submarina máis avanzada destinada a investigar os problemas globais máis perentorios, segundo os seus deseñadores do Centro de Aprendizaxe Oceánica  Fabien  Cousteau (FCOLC) e o estudo do deseñador Yves Béhar.

Esta xigantesca instalación albergará laboratorios de última xeración equipados con conxeladores, microscopios e a tecnoloxía máis avanzada, co fin de desenvolver en cuestión de días investigacións que normalmente levaría anos completar utilizando os métodos e equipos convencionais.

Tamén poderá aloxar ata 12 persoas durante máis de 31 días, o cal supera a capacidade de calquera estación submarina xamais construída, e incluirá a primeira instalación de produción de vídeo a gran escala para transmitir programación educativa continuamente e en vivo, incluíndo tecnoloxías de realidade virtual e realidade aumentada, contando con colaboradores de todo o mundo, segundo FCOLC.

Esta ‘EEI baixa a auga’ será unha plataforma para que os principais investigadores, académicos, axencias científicas e corporacións colaboren para aplicar a ciencia en beneficio do futuro do planeta, abordando cuestións críticas para a humanidade como os achados medicinais, a sustentabilidade alimentaria e os impactos do cambio climático.

O océano é o noso sistema de soporte vital e resulta indispensable para resolver os maiores problemas do planeta, que representan un risco multimillonario para a economía mundial, como o cambio climático, o aumento do nivel do mar, as tormentas extremas e os virus”, sinala Cousteau.

Cousteau considera esta estrutura subacuática “a primeira nunha rede de hábitats submarinos que permitirán efectuar descubrimentos e adquirir coñecementos baixo a auga que cambiarán a vida das futuras xeracións”.

A estación incluirá un invernadoiro submarino que permitirá aos seus habitantes producir plantas comestibles mediante hidroponía (cultivo sen terra) e estará alimentada por fontes de enerxía sostible, como a eólica, a solar e a conversión térmica oceánica (Otec), que aproveita as diferenzas de temperatura entre as distintas capas da auga para xerar electricidade.

FONTE: boyacaradio.com  Imaxe: elmundo.es

XESTO AMBIENTAL DO MES DE SETEMBRO

Os microplásticos son pequenos fragmentos de plástico de menos de cinco milímetros. Algúns aparecen no proceso de descomposición ou rotura de envases máis grandes, pero outros, como é o caso das partículas que conteñen moitas cremas ou dentríficos, son así de pequenos desde a súa fabricación. Convén evitalos non só porque son imposibles de reciclar, senón tamén polos seus efectos na saúde dos humanos que son, polo momento, moi pouco coñecidos.

Substituír os produtos de hixiene e beleza con microplásticos por outros que non os conteñan é sinxelo. Mesmo se se busca algún produto con efecto exfoliante é posible atopar alternativas como produtos con sal mariño e exfoliantes a base de plantas, como sementes trituradas de albaricoque e casca de coco.

FONTE: P. Cantó/L. Bou (Ilustración)/Verne/elpaís.com

UNHA PLANTA VAMPIRO?



A Langsdorffia hypogaea ou planta vampiro é unha planta parasita rara que vive en bosques e sabanas en América Central e do Sur, Madagascar e Papa Nova Guinea, e produce flores de cor vermella brillante que marcan a súa zona de alimentación.

As catro especies distintas de Langsdorffia que se coñecen actualmente son tipos de plantas holoparasitas, o que significa que non realizan a fotosíntese. En cambio, utilizan fillos subterráneos en forma de tentáculos para coller os nutrientes das raíces de moitas especies de plantas diferentes, confiando unicamente nos seus anfitrións para sobrevivir.

A falta de clorofila dá como resultado unha flor de cor vermella sangue que nos lembra máis a un coral do océano que a unha planta de chan do bosque. Aínda que a súa especialidade é absorber lentamente os nutrientes doutras plantas, non representan ningún dano para os humanos.

A pesar do rechamantes que son, coñecemos moi pouco acerca destas plantas parasitas. A floración da Langsdorffia adoita acompañar á morte das plantas que se atopan ao seu ao redor pero aínda non se descubriu o efecto destas plantas no ecosistema circundante. Isto débese en parte que é moi pouco común e, que só se atopa en lugares remotos. Sen esquecer que só florece en condicións secas.

Para a súa polinización, segrega un néctar doce para atraer a varias aves e insectos para que se deleiten coa súa forma durante as condicións áridas da estación seca. Curiosamente, as plantas da especie L. hypogea son claramente masculinas ou femininas, e segregan o  néctar de diferentes maneiras: os machos segregan  néctar entre cada nó da parte máis visible, mentres que as femias o  esparcen pola saia ou follas da mesma.

Unha nova mostra da fabulosa diversidade vexetal do noso planeta.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es

A PANDEMIA DO CORONAVIRUS REDUCIU UN 9,3% A PEGADA ECOLÓXICA DO PLANETA

Pegada ecolóxica / Imaxe: ecologiaverde.com

O confinamento polo coronavirus traduciuse nunha redución do 9,3% da pegada ecolóxica* causada pola especie humana. O día da "sobrecapacidade" da Terra (o momento no que o consumo excede a capacidade do planeta para rexenerarse) atrasouse en consecuencia tres semanas e produciuse este ano o pasado sábado, 22 de agosto. No 2019, adiantouse ao 29 de xullo.

No 2020, o impacto ecolóxico deu unha máis que simbólica marcha atrás de ata 15 anos e rompeu coa progresión acelerada que leva producindo desde 1970, cando os analistas da Rede Global de Pegada Ecolóxica (GFN) consideran que o consumo global soprepasou por primeira vez a capacidade do planeta para rexenerar os recursos.

A crise financeira provocou no pasado recente unha estabilización da "sobrecapacidade" durante tres anos (2011-13), pero nunca se produciu unha caída como a experimentada este ano, cunha contracción da economía mundial prevista en torno ao 7% e unha redución do PIB de ata o 14% nos países máis industrializados.

Ao ritmo actual de produción e consumo, e a pesar da caída experimentada este ano, farían falta 1,6 planetas para satisfacer a medio prazo a demanda actual de recursos, segundo os analistas do GFN, cunha metodoloxía perfeccionada desde primeiros dos anos 90 para comparar a biocapacidade da Terra coa demanda de máis de 7.800 millóns de humanos.

As dúas principais reducións durante os meses de confinamento polo coronavirus producíronse nas emisións de CO2 (cunha caída do 14,5% con respecto ao ano anterior) e na explotación de recursos forestais (cun descenso do 8,4%). O descenso foi algo menor na explotación de chans agrícolas e dos bancos de pesca.

O baixón causado pola Covid-19 na actividade económica e o impacto ecolóxico debería servir non precisamente como motivo de celebración, senón como "punto de reflexión", segundo o GFN: "O gran problema é que o noso déficit vai seguir medrando e non se pode manter a longo prazo, a non ser que se produza un cambio nos planificadores económicos e recoñézase a necesidade de movernos dentro dos límites planetarios".

* O termo "pegada ecolóxica" mide a superficie necesaria para producir os recursos consumidos por un cidadán medio dunha determinada comunidade, así como a necesaria para absorber os residuos que xera, independientemente de onde se atopen localizadas estas áreas.

FONTE: Carlos Fresneda/elmundo.es/ciencia