SOBRE AS MAREAS VII

Continuo coas curiosidades sobre as mareas, a partir das explicacións do xornalista e  divulgador científico Marcus Chown, no seu libro "Gravidade. Unha historia da forza que o explica todo" (Blackie Books, 2019).

Macareo no río  Quiantang (China) o 3-9-2016 / Imaxe: espanol.cctv.com

6. Coidate dos  macareos na primavera

No mundo existen uns sesenta macareos (rápida e ruidosa ondada das augas nun curso fluvial que desemboca no mar, debido á irrupción das augas mariñas durante as mareas na súa fase de  pleamar). O máis impresionante deles é o do río  Quiantang (China), onde na primavera unha monstruosa onda avanza río arriba a unha velocidade abraiante. O seu poder de devastación é tal que os pescadores sacan as súas barcas da auga para evitar velas destruídas. Porque os macareos, en realidade, son "manifestacións extremas das mareas oceánicas, que acadan as súas maiores dimensións na primavera e outono", explica o autor. Este fenómeno, que se produce nos esteiros, é igual ca un tsunami: empeza cunha onda imperceptible para acabar alcanzando unha decena de metros ao gañar en tamaño e velocidade canto máis constrinxida vese pola canle.

FONTE: Patricia Biosca/abc.es/ciencia

CONVIVENCIA

 

“Non permitas que ninguén che quite as ganas de ser o mestre estupendo que levas dentro. Non esquezas ao servizo de quen e para que estás. Debes lembrar que es unha persoa  importantísima na sociedade, porque os mestres somos “facilitadores de humanización” e ninguén nos pode quitar iso. Ensinamos a ser críticos, a pensar, a xestionarse ben, contaxiamos valores e ganas de vivir aos alumnos: esa é a  grandísima labor do profesorado”. A mestra e pedagoga Nélida Zaitegi, hoxe presidenta do Consello Escolar de Euskadi, leva máis de catro décadas investigando e desenvolvendo programas de innovación educativa, baseados na convivencia positiva e a resolución de conflitos. Conflitos que se pode transformar en aprendizaxes despois dunha reflexión consciente e pausada. Algunhas das claves do seu pensamento pedagóxico inclúen a educación en valores, a  coeducación e a participación do alumnado. Como aprende un neno para convivir? Convivindo. Coma se a escola fose unha sociedade a pequena escala, onde o profesorado axuda a desenvolver a intelixencia interpersoal e  intrapersonal. “Entre o mono de Darwin e o home ou a muller  autorrealizados de Maslow, que temos no medio? Un profesor. Nós debemos axudar a que os mozos sigan subindo chanzos na humanización para conseguir unha sociedade mellor”, conclúe  Zaitegi.

SOBRE AS MAREAS VI

Continuo coas curiosidades sobre as mareas, a partir das explicacións do xornalista e  divulgador científico Marcus Chown, no seu libro "Gravidade. Unha historia da forza que o explica todo" (Blackie Books, 2019).

Pozo / Imaxe: aquasistemas.com.gt

5. Mentres sobe a marea, baixa a auga do pozo

O filósofo grego Posidonio (que viviu entre os séculos 135 e 51 a. C) deuse conta de que cando a marea subía, a auga dos pozos e mananciais descendía. En base a todo o anterior, debería ser ao contrario e seguir as normas das mareas, non é certo? O misterio durou ata a pasada década dos anos 40, cando o xeofísico estadounidense Chaim Leib Pekeris atopou a solución, que tamén ten que ver coa atracción da Lúa.

Con todo, esta vez é a gravidade que exerce sobre as rochas: estas, igual que as augas, estíranse e comprimen, aínda que nun abultamiento moito máis reducido, xa que se trata dun material moito máis ríxido. "Imaxinemos que a rocha na que se escavou un pozo é porosa, de forma que contén auga (...) Dese modo, a pedra que rodea o pozo é como unha esponxa empapada. E, do mesmo xeito que esta, absorbe a auga do pozo cando a pedra estírase, e expúlsaa de volta ao pozo cando se espreme a pedra". Así que si, é posible que a auga dos mananciais descenda. E si, a gravidade da Lúa tamén actúa sobre superficies sólidas, non só líquidas.

FONTE: Patricia Biosca/abc.es/ciencia

SOBRE AS MAREAS V

Continuo coas curiosidades sobre as mareas, a partir das explicacións do xornalista e  divulgador científico Marcus Chown, no seu libro "Gravidade. Unha historia da forza que o explica todo" (Blackie Books, 2019).

As grandes mareas / Imaxe: saint-malo-tourisme.es

4. Son enormes as mareas?

"Non é algo que admita normalmente, pero o abultamento que provocan as mareas nos océanos e que nos libros de texto e divulgación científica adoita presentarse como enorme é, en realidade, dun tamaño ridículo". Así  desmitifica o autor o fenómeno que para algúns significaban monstruosas montañas de auga. E continúa explicando que en pleno océano, a Lúa apenas levanta as augas un metro, "é dicir, unha diezmillonésima parte do radio terrestre".

Por iso en alta mar as mareas son case imperceptibles, porque un metro de altura en vasto territorio (lembremos, maior que os continentes), tradúcese en moita auga, aínda que pouca espectacularidade. Entón, por que tampouco se nota no Mediterráneo? Debido a que é un mar con pouca profundidade: "A diferenza entre a gravidade que se rexistra na superficie da auga e a que se rexistra no leito mariño depende da profundidade das augas. Se o mar é pouco profundo, a diferenza é pequena e, por conseguinte, tamén o é o do  abultamiento da marea", afirma o autor.

FONTE: Patricia Biosca/abc.es/ciencia

SOLUCIÓN AO GRUCIGRAMA

VERTICAIS: 1. Rumano 2. Mequetrefe. 5. Renuncias  6. Arpa 7. Tintín 9. En 

HORIZONTAIS: 2. Melocotón 3. T 4. Ese 6. Actualidade 8. Querubíns 10. Eco 11. Beta 12. Nasa

Non era tan difícil!

SOBRE AS MAREAS IV

Continuo coas curiosidades sobre as mareas, a partir das explicacións do xornalista e  divulgador científico Marcus Chown, no seu libro "Gravidade. Unha historia da forza que o explica todo" (Blackie Books, 2019).

Movementos de rotación e translación da Lúa / Imaxe: misistemasolar.com

3. Un desfase de 53 minutos

Newton non só deuse conta de por que existían dúas mareas nos océanos, senón tamén de que non se repiten cada 24 horas exactamente (algo do que xa se decatou  Piteas no ano 330 a. C.). «En realidade, rodea a Terra na mesma dirección da rotación terrestre, e lévalle 27,3 días completar un ciclo», explica o autor.

É dicir, que o punto do océano que agora mesmo está directamente debaixo da Lúa non volverá estalo xusto dentro de 24 horas, porque no tempo que necesita a Terra para virar unha vez sobre o seu eixo, a Lúa moveuse na súa órbita. E ese desfasamento son 53 minutos. E isto proba dúas cousas: a tremenda lea que é predicir as mareas (por esta razón e por outras moitas) e que a Lúa, efectivamente, está intimamente relacionada con este fenómeno.

FONTE: Patricia Biosca/abc.es/ciencia

CRUCIGRAMA

VERTICAIS: 1. Natural de certo pais europeo 2. Individuo que nos seus actos ou ditos demostra ter pouco siso e formalidade. 5. Desistes 6. Instrumento musical de forma triangular, con cordas colocadas de modo vertical, que se tocan cos dedos das dúas mans 7. Personaxe dun comic 9. Preposición 

HORIZONTAIS: 2. Certa fruta 3. Consoante 4. Demostrativo 6. O tempo presente 8. Cada un dos anxos que na xerarquía celestial están despois do arcanxo (Pl) 10. Repetición dun son debido á reflexión das ondas sonoras por un obstáculo 11. Letra do alfabeto grego 12. Aparello de pesca que consiste nunha especie de gaiola, normalmente de forma cilíndrica, feita de madeira, metal, xunco ou vimbio e recuberta de rede, disposta de tal maneira que permite a entrada do peixe ou do marisco pero non a súa saída.

Mañá a solución!

SOBRE AS MAREAS III

Continuo coas curiosidades sobre as mareas, a partir das explicacións do xornalista e  divulgador científico Marcus Chown, no seu libro "Gravidade. Unha historia da forza que o explica todo" (Blackie Books, 2019).

2. Dúas mareas altas ao día, por que?

Mareas / Imaxe: sailandtrip.com

Que as mareas son cuestión da gravidade que exerce a Lúa sobre a Terra é algo que a maioría do mundo sabe: a forza de atracción do noso satélite curva cara a si mesmo a superficie das augas, o que provoca que baixe o nivel do mar nas zonas costeiras. Con todo, pasou moito tempo ata que se puido contestar á pregunta de por que os pescadores vían a diario dúas mareas altas no océano Atlántico. «Segundo o razoamento de Newton, a Lúa provoca non un, senón dous  abultamentos no océano: un no punto máis próximo á Lúa e o outro no punto oceánico máis afastado de ela». No punto oposto á Lúa prodúcese outro  abultamento porque a Lúa exerce a súa poder sobre o fondo mariño, equilibrando nunha elipse a superficie do mar ao redor da Terra. É dicir, non é a gravidade unicamente a que provoca as mareas, senón a diferenza desta entre o fondo mariño e a superficie.

FONTE: Patricia Biosca/abc.es/ciencia