SOPA DE LETRAS
ALCRIQUE BARBO BOI CANDIL
CENTOLA CEO ESPIGÓN FIESTRA
GAMELA LAMPREA LATEXO LÓSTREGO
MAR NASA ROBALO SARDIÑA
Mañá a solución!
ATOPADO O CADÁVER DUN PLANETA COMO A TERRA
Representación dunha anana branca, no centro, e o fragmento planetario que a orbita / Universidade de Warwick. GETTY
O Sistema solar, dentro de 5.000 millóns de anos. O Sol morreu. Antes de agonizar, tragouse a Mercurio, Venus e a Terra. Marte é o último planeta rochoso que segue existindo. É un enigma se parte dos planetas arrasados sobreviviu e seguen orbitando o cadáver da súa estrela.
Un equipo internacional de astrónomos atopou outra estrela que permite viaxar ao futuro do noso sistema solar e responder esa pregunta. Está a 400 anos luz e é unha anana branca, un astro parecido ao Sol que hai miles de millóns de anos esgotou o seu combustible de hidróxeno. Usando o Gran Telescopio de Canarias, un dos observatorios ópticos máis grandes do mundo, os astrónomos conseguiron estudar a composición da nube de gas que envolve á estrela.
“A razón principal pola que estudamos estas estrelas é que o Sol rematará sendo unha de elas. Cando os planetas máis próximos ao Sol sexan engulidos, as forzas de marea [efecto secundario da gravidade] acabaranos desmembrando. Unha vez o Sol volva encoller e convértase nunha anana branca, quedará ao redor dela unha nube de cascallos moi similar á que vemos agora”, detallan os astrónomos.
No traballo publicado o pasado xoves en Science, os astrónomos describen as liñas espectrales que emiten os gases achados ao redor da estrela, denominada SDSS J122859.93+104032.9, e confirman que hai un corpo sólido do que se están evaporando metais que pode ter ata 600 quilómetros de diámetro. A rocha, que serían o equivalente ao esqueleto dun planeta cadáver, orbita tan preto da súa estrela que lle dá unha volta aproximadamente cada dúas horas. A súa temperatura é duns 1.700 graos e os gases apuntan a que está feita principalmente de ferro, igual que o núcleo da Terra.
O ano pasado, leste mesmo equipo foi o primeiro en descubrir restos planetarios ao redor dunha anana branca. Eran fragmentos rochosos en plena descomposición. Naquel caso a aliñación era adecuada e púidose observar o seu tránsito fronte á estrela. O novo método empregado neste estudo, baseado na luz que emiten os gases, abre a porta para descubrir moitos máis sistemas solares mortos sen necesidade de que estean correctamente aliñados coa Terra.
FONTE: Nuño Domínguez/Materia/elpais.com
HOMO LUZONENSIS
A gran familia dos homínidos, na que se inclúen primates tan diversos (ou similares) como os chimpancés, os humanos e outros homínidos extintos, ten a partir de agora un novo membro máis. Onte, mércores, un equipo internacional de investigadores anunciou a través dun artigo na revista Nature o achado dos restos dunha nova especie de homínidos. Trátase do Homo luzonensis, un parente próximo a nós que viviu en Filipinas (concretamente nos arredores da illa de Luzón, da que tamén saca o nome) hai uns 50.000 ou 67.000 anos. É dicir, durante o Pleistoceno superior (ou tardío).
Os antropólogos descubriron os restos de polo menos dous adultos e un menor dentro dos xacementos arqueolóxicos da Cova do Callao, unha cavidade de pedra calcaria situada no norte das montañas filipinas. Neste recóndito lugar puidéronse localizar ata doce pequenos ósos dos dedos, as pernas e os dentes. O suficiente para poder reconstruír (parte de) a identidade destes antepasados homínidos e identificalos como unha nova especie.
O equipo de ’exploradores’ encargados desta nova escavación anuncia agora este excepcional achado como un gran avance que demostra que a rexión do sueste asiático desempeñou un papel crave na historia evolutiva dos homínidos.
"O tamaño dos dentes en xeral, aínda que non sempre, reflicte o tamaño corporal xeneral dun mamífero, polo que cremos que o ‘Homo luzonensis’ probablemente foi relativamente pequeno", explica un dos investigadores.
Tras o anuncio deste sorprendente achado, os investigadores dan un paso á beira e recoñecen que aínda quedan moitas preguntas sobre as orixes do Homo luzonensis. Tamén queda por estudar a súa lonxevidade na illa de Luzón. Os elementos achados durante as recentes escavacións preto da cova do Callao desvelaron a presenza de ferramentas de pedra que datan de hai uns 700.000 anos.
Sexa como sexa, os investigadores destacan que o achado desta nova especie, ademais de por o seu valor arqueolóxico intrínseco, tamén é importante porque proporciona novos datos sobre a importancia desta rexión na evolución dos homínidos. Filipinas é un lugar formado por un grupo de illas grandes que se separaron o suficiente como para facilitar potencialmente a especiación (diferenciación de especies) do arquipélago.
FONTE: elperiodico.com/ciencia
HAI QUE PREPARAR TAMÉN AOS NOSOS FILLOS PARA O FRACASO
“Non quero dar unha imaxe de nai perfecta aos meus fillos; non quero que eles me vexan como unha muller inquebrantable. Por que? Porque cando pasen os anos e eles saian aí fóra, ao mundo real, e teñan a súa primeira caída, o seu primeiro fracaso, non quero que veñan abaixo pensando: ‘Que decepción. A miña nai aquí nunca se caeu, porque a miña nai era perfecta’”. Lucía Galán Bertrand é pediatra, escritora, nai e conferenciante, máis coñecida como ‘Lucía O meu Pediatra’, Premio Bitácoras ao mellor blog de Saúde e Innovación Científica 2015 e Premio Mellor Divulgadora de España pola Organización Médica Colexial 2018. Publicou, entre outros libros, os títulos ‘O mellor das nosas vidas’, ‘Es unha nai marabillosa’, ‘A viaxe da túa vida’ e ’Contos de Lucía O meu Pediatra’. Recentemente foi nomeada membro do Comité Asesor de UNICEF e converteu a pediatría en materia de debate con base científica a través das redes sociais. O seu labor divulgadora non se limita a informar sobre mitos da saúde, virus e febre, antibióticos e vacúas, senón tamén educación emocional. Desde perrenchas e frustracións a educar na empatía e a cooperación: "Non hai terceiro mundo, nin primeiro mundo. Todos pertencemos a este mundo e é a nosa responsabilidade deixalo un pouco mellor do que o atopamos", conclúe.
PRIMEIRA IMAXE DUN BURACO NEGRO
A primeira imaxe dun buraco negro foi publicada hoxe, mércores, por un equipo internacional de máis de 200 científicos. O corpo en cuestión está no centro da galaxia Messier 87 (M87), a unha distancia de 55 millóns de anos luz. Ata agora, a existencia destes obxectos extremadamente densos coñecíase só por métodos indirectos, pero nunca se observou un.
O vídeo superior relata o proceso de obtencion e a imaxe que tanto custou conseguir.
ORGANISMO QUE PRODUCE CLOROFILA SEN REALIZAR FOTOSÍNTESE
Por primeira vez na historia, un equipo de científicos da Universidade de British Columbia (EE. UU.) atopou un organismo que pode producir clorofila pero que non realiza a fotosíntese.
Este peculiar ser vivo denomínase "corallicolid" porque se atopa no 70% dos corais de todo o mundo e pode proporcionar pistas sobre como protexer os arrecifes de coral no futuro, algo que, por desgraza, parece converterse nun asunto vital.
"Este é o segundo cohabitante de coral máis abundante no planeta e non se viu ata agora", di o investigador principal que supervisa o estudo que recolle a revista Nature. "Este organismo expón preguntas bioquímicas completamente novas. Parece un parasito, e definitivamente non é fotosintético. Pero aínda produce clorofila".
Os corallicolid viven na cavidade gástrica dunha gran variedade de corais responsables da construción de arrecifes, así como de corais de fungos, anemones, corais de abanico... Atópanse dentro do grupo de especies dos apicomplexos, isto é, un gran grupo de parasitos que teñen un compartimento celular chamado plastidio, que é a parte das células das plantas e as algas onde se realiza a fotosíntese. O apicomplexo máis famoso é o parasito responsable da malaria, o esporozoíto.
Xa fai máis dunha década, os científicos descubriron algas fotosintéticas relacionadas con apicomplexos en corais sans, o que indica que poderían evolucionar a partir de organismos benignos de fotosíntese adheridos aos corais antes de converterse nos parasitos que coñecemos na actualidade.
"Non sabemos por que estes organismos aférranse a estes xenes da fotosíntese. Aquí estase xerando unha bioloxía nova, algo que non vimos antes", aclara o investigador.
Aínda que os expertos descubriron que conviven varios apicomplexos nos arrecifes de coral do planeta, son precisamente os corallicolid os máis comúns, que non se investigaron antes. O curioso deste organismo é que non só ten un plástido, senón que posúe os catro xenes de plástido utilizados na produción de clorofila. Haberá que indagar máis neste curioso individuo para comprender mellor o hábitat do coral e, por suposto, atopar a forma de preservalos moito mellor.
FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es
SOBRE AS MAREAS VIII (FIN)
Remato coas curiosidades sobre as mareas, a partir das explicacións do xornalista e divulgador científico Marcus Chown, no seu libro "Gravidade. Unha historia da forza que o explica todo" (Blackie Books, 2019).
Cráter Aristarco na Lúa / Imaxe: nave USGSUS Clementine (1994))
8. Terremotos na lúa por culpa da Terra
Sabendo que todos os corpos teñen un efecto gravitatorio sobre os demais, e que a Lúa ten todos eses efectos sobre a Terra sendo 81 veces máis pequena, que efecto ten o noso planeta sobre o seu satélite? Pois non tantas como cabería esperar, porque hai que lembrar que o que provoca as mareas son as diferenzas de gravidade. E, como ocorre no pouco profundo mar Mediterráneo, a Lúa, que só ten unha cuarta parte do diámetro terrestre, non sofre as mesmas consecuencias multiplicadas por 81. Aínda así, é suficiente para que as rochas lunares estírense dez ata metros.
E isto relaciónase cunhas estrañas explosións que viron cinco monxes na catedral de Canterbury o 1 de xuño de 1178 na Lúa. E non foron os únicos: a historia recolle moitos relatos sobre luces na superficie lunar que os astronómonos achacaron a alucinacións. Non foi ata 2002 cando Arlin Crotts recolleu os máis de 1.500 avistamentos destes fenómenos e observou que se rexistraron en seis sitios, e a metade delas no cráter Aristarco.
De feito, as explosións producíanse pola rotura da superficie lunar en lugares onde había impactos relativamente recentes de asteroides ou cometas. Ademais, os sismómetros instalados polas misións Apolo confirmaron varios centenares de sismos lunares que coincidían co momento no que a marea provocada pola Terra era máis intensa. Estas misións tamén descubriron nubes de gas radón-222, atrapado nas rochas da Lúa. "A teoría de Crotts é que os fenómenos lunares provocan que o gas atrapado no interior da Lúa escapa á superficie por gretas e fisuras", explica o autor. Este gas emite un forte brillo. Crotts achega así mesmo uns cálculos que sinalan que os estiramentos e contraccións periódicos da Lúa ocasionados pola gravidade terrestre trituran preto de 100.000 toneladas de pedra ao ano, a masa equivalente dun portaviones.
"Se Crotts está no certo, a Lúa é un lugar máis perigoso para o ser humano do que sospeitabamos. E todo como consecuencia da teoría das mareas de Newton".
FONTE: Patricia Biosca/abc.es/ciencia
A VOLTAS COS RESTOS FÓSILES DE MICROORGANISMOS MARCIANOS NO METEORITO ALH-77005
O meteorito marciano con suposto material orgánico incrustado / C. Meyer (2012)
Á pregunta de se é posible que agora mesmo haxa algún tipo de vida en Marte, a NASA xa afirmou que todo indica que non: en 1976, a axencia espacial aterrou naves robot coñecidas como Viking 1 e Viking 2 no planeta vermello, e tras estudar durante catro e seis anos o chan marciano en busca de bacterias, os resultados foron decepcionantes. O mundo máis coñecido á Terra do que temos probas non alberga rastros orgánicos. Ou, polo menos, non foron achados ata agora. Pero nos máis de 4.000 millóns de anos nos que leva existindo, algunha vez albergouna? Iso é o que se expoñen agora os científicos.
E, segundo un estudo publicado en marzo na revista Open Astronomy, algúns seres habitarían Marte na antigüidade. Polo menos bacterias. Así o afirman científicos de Hungría que aseguran atopar pegadas de material orgánico incrustadas en forma mineralizada nun meteorito marciano localizado a finais dos anos 70.
Oficialmente bautizado como ALH-77005, o meteorito marciano atopouse en AllanHills, na Antártida, durante a misión do Instituto Nacional de Investigación Polar de Xapón entre 1977 e 1978. O novo estudo propón a presenza de bacterias activas en Marte. A súa investigación tamén suxire, ademais, que pode existir vida noutros planetas.
En concreto, estudouse unha mostra de sección delgada do meteorito mediante microscopía óptica para microtextura e mediante microscopía FTIR-ATR para a interpretación de minerais bioxénicos e material orgánico incorporado. Segundo o estudo, o ALH-77005 ten texturas poikilíticas (cristais grandes con outros máis pequenos de diferente mineral) con piroxenos grosos e olivinos marróns, e cun burbulla de fusión recristalizada.
Os minerais de gran groso non conteñen ningunha alteración ao longo dos límites do gran. A bolsa de material fundido e a proximidade de minerais opacos "conteñen firmas bioxénicas como formas filamentosas e coccoidales de bacterias oxidantes do ferro, presenza de material orgánico integrado, e a presenza de minerais biogénicos, como ferrihidrita, goetita e hematita", engade a investigación.
Esta nova investigación podería cambiar o exame dos meteoritos no futuro. Á luz do seu descubrimento, os autores expoñen que os materiais do sistema solar deben estudarse para establecer se hai evidencia de formas microbianas dentro das rochas espaciais, e unha indicación de que houbo vida en Marte.
A misión xaponesa non foi a única que achou meteoritos marcianos na Antártida. En decembro de 1984 unha expedición do Instituto Smithsoniano descubriu no mesmo lugar outro anaco de rocha procedente do planeta vermello. Durante anos especulouse, do mesmo xeito que co citado ALH-77005, con que algunhas das pegadas gravadas nese anaco de dioxenita de cor marrón escura achado en Allan Hills debíanse á acción de seres vivos de orixe marciana, pero ao final descubriuse que a mostra contaminárase na Terra.
A historia do meteorito de orixe marciana ALH84001 tamén xerou moita expectación: despois de que en 1996 a mesma NASA xunto coa Casa Branca anunciasen que o anaco, de case dous quilogramos de peso e que chegou á Terra hai uns 13.000 anos, podía conter "restos fósiles de microorganismos que viviron no planeta Marte", toda a comunidade científica esperou ansiosa novas análises que confirmasen estes resultados. Pero non ocorreu así: dous anos despois a revista Science xa apuntou á posibilidade de que os restos atopados contamináronse aquí, o que finalmente se confirmou.
Podemos estar ante a mesma situación? Ou poida que a nova metodoloxía achegada polos húngaros revele algún misterio encerrado no meteorito ALH84001? Seguramente os científicos non tarden en darnos unha resposta.
FONTE: abc.es/ciencia