HUMOR REAL: ISTO XA NON É O MESMO!

Coma sempre, o xenial Davila (Luis Davila, Bueu-Pontevedra, 1972), saca punta a actualidade na súa viñeta diaria no Faro de Vigo, neste caso climaticamente, alterando os costumes da nosa terra.

Xa chega de choiva!

TAL DÍA COMO HOXE: 7 DE FEBREIRO...

1518 En Valladolid, Carlos I, rei de España, xura as leis de Castela ante as Cortes de Castela.

1876 En EE. UU., Alexander Graham Bell patenta a invención do teléfono, cuxa idea tomara do italiano Antonio Meucci.

1962 Entra en vigor o embargo estadounidense contra Cuba.

1966 O ministro de Información e Turismo español, Manuel Fraga, báñase supostamente na praia de Pombais (Almería), ante o temor popular á radioactividade dunha bomba H estadounidense perdida no mar tras un accidente áereo. Anos despois descubriríase que a praia onde se bañou Manuel Fraga non era a de Palomares.

2005 O sumergible Kaiko, dirixido por un grupo de científicos xaponeses, atopa mostras de vida na Fosa das Marianas, a zona máis profunda do planeta Terra.

2006 Un equipo de científicos alemáns logra un rexistro histórico ao tradear o xeo da Antártida ata alcanzar os 2774 m de profundidade.

FONTE: hoyenlahistoria.com      Imaxes: lavanguardia.com e seikowatches.com

ESTES SON OS ANIMAIS EN PERIGO DE EXTINCIÓN EN 2026 (XII)

No planeta existen máis de 7,7 millóns de especies de animais e máis do 20% está en perigo de extinción. Algúns dos animais máis estraños do noso planeta camiñan na corda frouxa da extinción. O fotógrafo Tim Flach pasou máis de dous anos inmortalizando en fotografías algúns deles, os máis emblemáticos, curiosos e rechamantes.

Seguimos coa lista. Onte falamos do Chimpancé común. Hoxe tócalle o turno ao...

12. Tamarino multicolor

Estado:  en perigo crítico.

 O tamarino multicolor (Saguinus bicolor) evolucionou nunha pequena área no nordés da selva amazónica. O seu hábitat xunto ao río proporcionaba todas as presas e vexetación que necesitaban, pero a fins do século XVII produciuse un asentamento humano. Este asentamento agora converteuse no porto de Manaus, unha capital rexional con máis de dous millóns de residentes. Gran parte do fogar de tamarino foi pavimentado, e aínda que se pode atopar nalgunhas áreas protexidas, o tamarino de mans vermellas, especie invasora, está a "roubarlle" a maior parte dos alimentos e o pouco hábitat que queda.

A diferenza dalgunhas especies de monos, o tamarino de varias cores non puido adaptarse á vida urbana, e con frecuencia é asasinado por cans, automóbiles e liñas eléctricas cando cruza a cidade entre fragmentos de bosque illados. A presión económica continúa empuxando a Manaus a crecer, facendo que a extinción deste primate tan intrigante sexa unha posibilidade cada vez máis real.

Continuará…

FONTE: Héctor Rodríguez/nationalgeographic.com.es

SABÍAS QUE... Todo o que debes saber sobre a próxima misión á Lúa de Artemis II: tripulación, fases e obxectivos

A Lúa é unha cápsula do tempo de 4.500 millóns de anos conservada grazas á contorna inhóspito do espazo. Este satélite natural foi testemuña de miles de millóns de anos de actividade solar e de grandes colisións que permitiron a formación da Terra, o Sol e o resto dos planetas.

A expedición Artemis II, no seu primeiro voo na nave espacial Orión, enviará astronautas a explorar este corpo celeste e sentará as bases para as primeiras misións tripuladas a Marte, segundo explican desde a NASA.

Así mesmo, a viaxe demostrará as capacidades do Sistema de Lanzamento Espacial (SLS) e os sistemas de soporte críticos da nave para manter á tripulación en incursións espaciais de longo percorrido.

Datas e tripulación

Os astronautas da NASA Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch e o astronauta da Axencia Espacial Canadense (CSA) Jeremy Hansen estarán a bordo para poñer a proba os sistemas de soporte vital da nave espacial Orión. A súa misión terá unha duración aproximada de 10 días e dará comezo en abril de 2026, segundo confirma a organización estadounidense.

Despegue e posta en órbita

A tripulación despegará desde o Centro Espacial Kennedy en Florida (EEUU) e efectuará diferentes manobras para posicionarse en órbita coa Terra. O lanzamento inicial será similar ao da Artemis I (voo sen astronautas) no que o SLS elevará a Orión cara ao espazo despois de refugar os propulsores, os paneis do módulo de servizo e o sistema de cancelación de lanzamento.

Tras iso, orbitarán á Terra dúas veces para garantir que os sistemas funcionen e coller a velocidade e altitude suficientes para impulsarse cara á Lúa. A primeira órbita durará 90 minutos mentres que a segunda, ao ser máis ampla, levará ao redor de 23,5 horas.

Despois de entrar na órbita alta da Terra, Orión separarase da última parte do foguete, denominada Etapa Interina de Propulsión Crioxénica (ICPS), e realizará unha serie de operacións de proximidade e manexo manual durante un máximo de dúas horas. Os astronautas quitaranse o traxe para o lanzamento e pasarán o resto da misión no espazo vestidos de civil ata o seu reentrada na atmosfera terrestre.

Finalmente, Orión efectuará unha manobra de propulsión para situarse en traxectoria cara á Lúa. O aceso de motores enviaralles nunha viaxe de ida de catro días ao redor da parte posterior do satélite.

Viaxe de regreso á Terra

A tripulación de Artemis II viaxará preto de 7.400 quilómetros máis aló ao lado afastado do satélite. Desde ese punto de vista, poderán ver a Terra e a Lúa nas xanelas da Orión, coa segunda en primeiro plano e a primeira a máis de 400 mil quilómetros, no fondo. A viaxe de regreso durará catro días e para non consumir combustible ao seu regreso, a nave aproveitará a gravidade da Terra.

Investigacións no espazo

A misión Artemis II da NASA ofrecerá a oportunidade de explorar como as viaxes espaciais afectan o soño, ao estrés, a cognición e ao sistema inmunitario dos astronautas. Ademais, será a primeira tripulación que participe no estudo de protocolos estándar para voos espaciais.

Doutra banda, aproveitarán a súa posición no espazo para explorar a Lúa desde preto. Os membros desta tripulación serán os primeiros seres humanos en ver a superficie lunar de preto desde 1972. Por iso, documentarán as súas observacións mediante fotografías e gravacións de audio para informar os científicos acerca deste satélite e compartir as súas experiencias.

Tras esta misión, a Orión despegará coa tripulación da Artemis III para aterrar na Lúa e volver camiñar sobre a súa superficie.

FONTE: gciencia.com    Imaxes: Fereepik e NASA

TAL DÍA COMO HOXE: 6 DE FEBREIRO...

1833 En Estados Unidos, o inventor Samuel Morse presenta en público o telégrafo eléctrico.

1922 En Roma, Pío XI é elixido papa.

1933 Na aldea de Oimiakón (no medio de Siberia, 470 km ao norte do mar de Ojotsk) a temperatura chega ata -67.7 °C (-89.9 °F); é o récord mundial de frío nunha localidade poboada desde que se rexistran temperaturas ata a actualidade. A temperatura máis baixa do planeta (-89,2 °C) rexistrouse na Base Vostok (Antártida).

1939 Os principais dirixentes republicanos españois, entre os cales se atopaban Manuel Azaña e Juan Negrín, refúxianse en Francia.

1952 En Reino Unido, Isabel II convértese en raíña ao morrer o seu pai Jorge VI.

1995 Arantxa Sánchez Vicario convértese na primeira española que encabeza a lista das mellores tenistas do mundo (ATP).

FONTE: hoyenlahistoria.com      Imaxes:radio.perfil.com e historia.com

China descobre un 'mundo perdido' de hai 512 millóns: máis de 153 especies do pasado remoto, a maioría nunca antes vistas

No sur de China, unha canteira converteuse nun portal directo a un pasado que parece sacado doutra realidade. Alí, investigadores desenterraron fósiles que datan de hai uns 512 millóns de anos, pertencentes a 153 especies repartidas en 16 grupos distintos.

O máis sorprendente: polo menos o 59 % destes animais eran completamente descoñecidos ata o de agora, sen rexistro previo en ningún catálogo científico. Unha colección así non só é rara, é practicamente única para este período do Cámbrico temperán, unha era clave na historia da vida pola chamada “explosión da vida” que ampliou a complexidade biolóxica do planeta, que posteriormente, desencadearía nos coñecidos dinosauros.

O estudo, publicado na revista Nature e liderado por Maoyan Zhu, da Academia Chinesa de Ciencias en Nanjing, ofrece unha visión máis completa dos ecosistemas mariños daquel entón. O que fai especial a esta canteira non é só a idade dos fósiles, senón a cantidade e a conservación dos exemplares, que permiten ver un ecosistema case completo en lugar de fragmentos dispersos. Estes achados revelan como os animais se distribuían, como interactuaban e como funcionaba a contorna mariña fai máis de medio billón de anos.

Entre os fósiles inclúense artrópodos primitivos que mostran unha complexidade sorprendente, con estruturas especializadas para moverse e alimentarse, que anticipan os sistemas nerviosos e a segmentación dos artrópodos modernos, como arañas, cangrexos ou cascudas. Ademais, o estudo destaca que algunhas contornas, como as augas profundas, resistiron mellor os eventos de extinción da época, funcionando como auténticos arquivos naturais do pasado.

Outro detalle fascinante é a comparación con certos fósiles achados en Canadá. As similitudes suxiren que estas especies puideron dispersarse a grandes distancias a través dos océanos, o que ofrece novas perspectivas sobre a organización e distribución da vida no Cámbrico temperán. O certo é que esta canteira chinesa non só engade fósiles aos rexistros científicos, senón que transforma a nosa comprensión dos comezos da vida complexa.

A diversidade, a abundancia e a conservación destes organismos mostran que aquel período non foi un arranque simple, senón un armazón de grupos especializados, ecosistemas dinámicos e conexións oceánicas que a ciencia apenas comezaba a albiscar.

FONTE: Alberto González/vandal.elespanol.com

HUMOR REAL: DILUVIO?

Coma sempre, o xenial Davila (Luis Davila, Bueu-Pontevedra, 1972), saca punta a actualidade na súa viñeta diaria no Faro de Vigo, neste caso climaticamente, co tren de borrascas que están chegando a Galicia e as súas consecuencias.

Se antes saíase en procesión para pedir chuvia, agora teremos que saír para que pare de chover!

Hai 518 millóns de anos, un peixe con catro ollos xa tiña unha visión sorprendentemente avanzada

Reconstrución artística baseada en fósiles de myllokunmingids, vertebrados primitivos do Cámbrico con catro ollos funcionais. Esta ilustración non representa con exactitude a súa aparencia real, senón que busca visualizar, de forma interpretativa, a súa posible morfoloxía e contorna / ChatGPT

Aínda que hoxe só teñamos dous ollos, non sempre foi así ao longo da evolución. Un novo achado fósil en China revelou que algúns dos vertebrados máis antigos posuían non dous, senón catro ollos funcionais, capaces de formar imaxes. Estes animais, coñecidos como myllokunmingids, viviron nos mares do Cámbrico hai máis de 500 millóns de anos. Agora, grazas a tecnoloxías de análise química de alta precisión, os investigadores descubriron que os seus ollos centrais non eran simples órganos fotosensibles, senón verdadeiros ollos tipo cámara, similares aos que usamos hoxe para ver o mundo.

O estudo, liderado por científicos da Universidade de Yunnan e publicado como preprint en Research Square, achega probas físicas de que os myllokunmingids tiñan unha parella de ollos laterais e outra na parte media superior da cabeza. Estas estruturas non só compartían características cos ollos modernos, senón que poderían representar unha fase crave na evolución do sistema visual dos vertebrados, incluíndo a orixe do chamado "terceiro ollo" ou complexo pineal.

Os fósiles examinados proceden da biota de Chengjiang, unha formación excepcionalmente ben conservada na provincia de Yunnan, ao sur de China. Alí, os investigadores analizaron dez especímenes de dúas especies diferentes de myllokunmingids, entre elas Haikouichthys ercaicunensis, considerados entre os primeiros vertebrados coñecidos.

En todos os exemplares observábanse claramente catro manchas escuras na parte anterior do corpo, interpretadas tradicionalmente como dous ollos e dous sacos nasais. Pero a nova análise química e estrutural demostrou que esas manchas centrais non son narices primitivos, senón que presentan melanosomas (estruturas portadoras de melanina características das retinas) e, o máis rechamante, unha lente no seu interior.

Segundo os autores, “en ambas as especies de myllokunmingids, o complexo pineal contén abundantes melanosomas con melanina, idénticos aos que aparecen no epitelio pigmentario da retina dos ollos laterais, e unha estrutura ovoide distintiva que se interpreta como unha lente”.

Este avance foi posible grazas ao uso de técnicas sofisticadas como a espectroscopía Raman, a espectroscopía de fotoelectrones de raios X (XPS), a microscopía electrónica de varrido (SEM), a microscopía electrónica de transmisión (TEM) e a espectrometría de masas de ións secundarios por tempo de voo (ToF-SIMS). Estas ferramentas permitiron detectar a firma química da melanina nos ollos centrais, reforzando a súa interpretación como órganos visuais verdadeiros.

Un dos elementos máis sólidos do achado foi a presenza de estruturas ovoides con relevo, que os investigadores interpretan como lentes pola súa forma, tamaño e localización. En ambos os tipos de ollos, lateral e central, atopáronse estes compoñentes duros que poderían enfocar luz sobre unha retina primitiva.

A estrutura do ollo consérvase no fósil como unha impresión con volume, o que indica que se trataba dun tecido resistente á descomposición. Isto suxire que estas lentes desprazaron o resto dos tecidos durante o proceso de fosilización. A similitude con ollos modernos é clara: "Interpretamos esta estrutura ovoide como unha lente ocular pola súa forma, tamaño e posición".

 Nalgúns vertebrados actuais, como certos réptiles, existe un “ollo parietal” ou “terceiro ollo”, unha estrutura fotosensible situada na parte superior do cranio, relacionada coa glándula pineal, que regula ritmos circadianos. En mamíferos, este órgano perdeu a súa capacidade de formar imaxes e converteuse nunha glándula neuroendocrina sensible á luz. Pero nestes peixes fósiles, os órganos medianos non eran sensores simples: estaban deseñados para formar imaxes reais.

O artigo propón que estes peixes tiñan catro ollos con funcións similares, o que apoia a hipótese de que os compoñentes do sistema pineal actual evolucionaron a partir de órganos visuais completos. Como explican os autores, “propoñemos que catro ollos tipo cámara son unha característica ancestral dos vertebrados, o que corrobora as hipóteses sobre a profunda homoloxía entre os ollos e o complexo pineal”.

Este achado encaixa coa teoría do "terceiro ollo", que suxire que o complexo pineal evolucionaría por degradación progresiva a partir dun ollo funcional. Neste caso, o sorprendente é que non só existiría un terceiro ollo, senón unha cuarta estrutura visual completamente operativa.

Durante o Cámbrico, os mares eran hábitats turbulentos, con novos depredadores e unha biodiversidade explosiva. Os myllokunmingids, pequenos peixes sen mandíbulas, probablemente eran presas frecuentes. Ter máis ollos axudoulles a detectar perigos e escapar de depredadores visuais máis rápidos ou grandes, como os radiodontes ou os chaetognatos.

Segundo os autores, “a presenza de catro ollos en vertebrados primitivos, probablemente adaptados a diferentes campos visuais, encaixaría cunha función orientada á navegación e evasión de ameazas no Cámbrico”. Noutras palabras, estes ollos adicionais non serían unha rareza sen función, senón unha adaptación eficaz nun ecosistema altamente competitivo.

Árbore evolutiva que mostra a transformación do sistema visual nos primeiros vertebrados / Research Square

Nos vertebrados modernos, a visión é fundamental para a supervivencia. Este estudo mostra que ese papel xa era clave hai máis de 500 millóns de anos. E tamén suxire que algúns trazos que hoxe consideramos simples accesorios anatómicos, como a glándula pineal, poderían ter unha orixe moito máis activa e complexo do que se cría.

O estudo non só ofrece unha nova interpretación anatómica, senón tamén unha reconstrución evolutiva do sistema visual dos vertebrados. Na árbore evolutiva proposta polos autores, os myllokunmingids aparecen como un dos puntos de partida para unha liña evolutiva na que os catro ollos redúcense progresivamente.

En fósiles posteriores como Euphanerops ou Sacabambaspis, xa se observan sinais de simplificación do complexo pineal. Nalgúns casos, este consérvase como unha apertura, noutros como unha membrana translúcida, pero sen función visual definida. O camiño leva, finalmente, aos vertebrados actuais, onde a función visual dos ollos centrais ha desaparecido, quedando só a función hormonal.

Así, os resultados deste traballo permiten situar un punto de inflexión clave: un momento na historia evolutiva en que os vertebrados pasaron de ter catro ollos capaces de ver, a un sistema visual máis especializado e centrado na percepción lateral da contorna.

FONTE: Eugenio M. Fernández Aguilar/muyinteresante.com