#DígochoEu: Non digas *boceto
Os debuxiños que facemos con liñas sinxelas non son *bocetos en galego. Entón? Esther Estévez dinos a palabra correcta!
PREMIO NOBEL DE ECONOMÍA 2021
David Card, Joshua Angrist e Guido Imbens / Imaxes: news.berkeley.edu/alchetron.com/iriss.stanford.edu
A Academia Sueca das Ciencias galardoou hoxe ao canadense David Card, ao estadounidense Joshua Angrist e ao neerlandés-estadounidense Guido Imbens co Premio Nobel de Economía. O xurado recoñece desta forma a Card as súas investigacións sobre as súas “contribucións empíricas no campo da economía do traballo”, e a Angrist e a Imbens polas súas “contribucións metodolóxicas na análise das relacións causais”.
O xurado valorou que os galardoados demostraron que se poden responder moitas das grandes preguntas da sociedade, a súa solución é utilizar experimentos naturais, situacións que xorden na vida real que se asemellan a experimentos aleatorios.
Así mesmo, consideran que o tres proporcionaron novos coñecementos sobre o mercado laboral e mostraron que conclusións sobre causa e efecto pódense extraer dos experimentos naturais, un enfoque que se estendeu a outros campos e revolucionou a investigación empírica.
David Edward Card (Guelph-Canadá, 1956) é economista laboral e profesor de Economía na Universidad de California en Berkeley.
Joshua David Angrist (1960) economista israelí estadounidense e profesor de economía no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts.
Guido Wilhelmus Imbens (1963) economista neerlandés-estadounidense, é profesor de Economía na Stanford Graduate School of Business desde 2012.
Parabéns!
AS CORES DA BIOTECNOLOXÍA
Ve botánica detrás do gol de Iniesta no Mundial ou espírito crítico escondido nun cartón de leite. José Manuel López Nicolás mantén as que el chama “lentes do científico” cando goza dun partido de fútbol ou vai ao supermercado. Desde a súa ambición divulgativa anima ao público a probar eses anteollos para que “descubran a ciencia da vida cotiá”.
Licenciado en Ciencias Químicas pola Universidade de Murcia e Premio Extraordinario de Doutoramento, actualmente é Vicerreitor de Transferencia e Divulgación Científica ademais de Catedrático de Bioquímica e Bioloxía Molecular da mesma universidade. Publicou máis dun centenar de artigos nos campos da bioquímica, a nutrición ou a biotecnoloxía e, no seu afán de traducir a ciencia en termos comprensibles para todos, leva unha década detrás do blog SCIENTIA. Unha bitácora pola que López Nicolás recibiu numerosos premios no ámbito da comunicación científica. “Transferir o coñecemento á sociedade é unha ferramenta imprescindible para o progreso da humanidade”, sentencia o científico.
Na educación recoñece un gran poder transformador. Na intimidade da aula derrama entusiasmo pola ciencia: “É importante que os profesores emocionemos aos alumnos para motivalos a aprender”, asegura. Pero a paixón divulgativa de José Manuel López Nicolás exprésase tamén en forma de libros. Os máis recentes: ‘Un científico no supermercado’ ou ‘A ciencia dos campións’, nos que relaciona diferentes disciplinas científicas coas pequenas cousas que nos rodean.
#DígochoEu: Non digas *corresponsal
O xornalista que traballa fóra das oficinas centrais do seu medio de comunicación non se chama *corresponsal en galego. Esther Estévez dinos a forma correcta.
CANTO SABES SOBRE COGOMELOS? VII
Continúo coa serie CANTO SABES SOBRE COGOMELOS, na que pos a proba os teus coñecementos sobre istes fungos que adoitan medrar en lugares húmidos e pouco soleados.
A contestación correcta a proposta de onte é Cogomelo de cardo. De nome científico Pleurotus eryngii, é un fungo basidiomiceto da orde Agaricales. É un cogomelo que presenta gran variedade de tons pardos, desde a crema até o marrón escuro. Ten sombreiro máis ou menos convexo, inicialmente circular e na madurez máis irregular de ata uns 8 cm. As súas láminas son esbrancuxadas e decurrentes sobre o pé que adoita ser groso e curto. Ás veces medra en grupos sobre a mesma cepa. A súa carne é elástica de cheiro agradable. A principal característica do cogomelo de cardo é que é saprófita e vive asociada a esta planta, o cardo cuco ou cardo silvestre, Erygium campestre.
E imos coa proposta de hoxe!
7. Identifica:
- Tricholoma fulvum
- Tricholoma portentosum
- Tricholoma album
- Tricholoma equestre
Mañá a solución e unha nova proposta!
FONTE: Idea orixinal de es.educaplay.com e es.wikipedia.org Imaxe: elcorreo.com
JIMENA FERNÁNDEZ DE LA VEGA: CIENTÍFICA DO ANO 2021 POLA RAGC
Iste ano 2021, en concreto o 11 de febreiro, a Real Academia galega de Ciencias (RAGC), nomeaba científica do ano a Jimena Fernández de la Vega.
O pasado venres, día 8, celebrouse en Santiago de Compostela, a homenaxe a esta profesora e pioneira da xenética medica en España.
Jimena Mª Francisca Emilia Fernández de la Vega y Lombán (Vegadeo-Asturias, 1895 – Santiago de Compostela, 1984) foi unha xenetista e profesora moi recoñecida do século XX.
Jimena, xunto coa súa irmá xemelga Elisa, foron as primeiras mulleres licenciadas pola Universidade de Santiago (USC), representando un referente excepcional do que foi a incorporación da muller, por fin, aos estudos universitarios. Foi unha das cincuenta científicas ás que a Junta para Ampliación de Estudios (JAE) lles concedeu bolsas de investigación para estudar fóra de España, con estadías en Alemaña, Austria e Italia. Logo da Xenética, orientou a súa traxectoria profesional cara á hidroloxía médica. Jimena foi un referente extraordinario demostrando o enorme potencial que lle permitiu dar unha salientable visibilidade ás científicas da época.
Como curiosidade, a súa sobriña, María Teresa Fernández de la Vega, é a actual presidenta do Consello de Estado, e foi vicepresidenta do Goberno de España entrentre abril de 2004 e outubro de 2010, ministra da Presidencia e portavoz do Gobierno.
FONTE: RAGC Imaxe: elcorreogallego.es
OS HUMANOS LEVAMOS CONTAMINANDO O PLANETA MOITO MÁIS TEMPO DO QUE PENSABAMOS
Os científicos atoparon unha alta concentración de tisne procedente de Nova Zelandia en núcleos de xeo na isla James Ross, na Antártida / Jack Triest
Hai xa varios anos, mentres analizaban mostras de núcleos de xeo da illa James Ross na Antártida, os científicos Joe McConnell, Nathan Chellman e Robert Mulvaney descubriron algo inesperado: un aumento substancial nos niveis de tisne que comezou ao redor do ano 1300 e que continuou despois ata os nosos días.
O tisne, ou carbono negro, é unha partícula absorbente de luz que procede de fontes de combustión como a queima de biomasa (por exemplo, incendios forestais) e, máis recentemente, da combustión de combustibles fósiles. Traballando en colaboración cun equipo internacional de científicos do Reino Unido, Austria, Noruega, Alemaña, Australia, Arxentina e a EE.UU., McConnell, Chellman e Mulvaney propuxéronse descubrir as orixes dese estraño aumento do carbono negro capturado nos xeos antárticos.
Os achados do equipo, publicados en Nature, apuntan a unha fonte que ninguén esperaba: as antigas prácticas de queima de terras maoríes en Nova Zelandia, realizadas a unha escala tal, que impactaron a atmosfera en gran parte do hemisferio sur e eclipsaron outras emisións preindustriales que se produciron na rexión durante os últimos 2000 anos.
"A idea de que naquel momento da historia os seres humanos causasen un cambio tan significativo nos niveis de tisne atmosférico a través das súas actividades de desmonte resulta bastante sorprendente -explica McConnell, que dirixiu o estudo-. Adoitabamos pensar que ao retroceder uns centos de anos poderiamos ver un mundo preindustrial prístino, pero neste estudo queda claro que os seres humanos impactaron o medio ambiente sobre o Océano Austral e a Península Antártica durante polo menos os últimos 700 anos".
Para identificar sen erros a fonte do tisne, os investigadores analizaron unha serie de seis núcleos de xeo colleitados da illa James Ross e a Antártida continental utilizando un sistema analítico desenvolvido por primeira vez no laboratorio de McConnell en 2007. Aínda que os núcleos de xeo da illa James Ross mostraron un aumento notable do tisne a partir do ano 1300, con niveis que triplicáronse durante os 700 anos seguintes e alcanzaron o seu punto máximo durante os séculos XVI e XVII, os niveis medidos en diversos puntos da Antártida continental durante o mesmo período de tempo mantivéronse relativamente estables.
Andreas Stohl, da Universidade de Viena, levou a cabo simulacións de modelos atmosféricos de transporte e deposición de carbono negro ao redor do hemisferio sur que apoian os achados. "A partir dos nosos modelos e do patrón de deposición sobre a Antártida observado no xeo -explica-, está claro que Patagonia, Tasmania e Nova Zelandia foron os puntos de orixe máis probables do aumento das emisións de tisne a partir do 1300".
Para afinar aínda máis o resultado, os científicos consultaron todos os rexistros dispoñibles de antigos incendios en cada unha do tres rexións. E ao final, só quedou unha posibilidade viable: Nova Zelandia, onde os rexistros de carbón vexetal mostraron un aumento importante na actividade de incendios a partir do ano 1300. Esta data coincide coa chegada estimada, a colonización e a posterior queima de gran parte das áreas boscosas de Nova Zelandia por parte do pobo maorí.
Unha conclusión sorprendente, dada a superficie relativamente pequena de Nova Zelandia e a distancia (case 7.300 km), que o fume tivo que percorrer para chegar ao lugar onde foi extraído núcleo de xeo na illa James Ross.
"En comparación coa queima natural en lugares como o Amazonas, ou o sur de África ou Australia, non se esperaría que a queima maorí en Nova Zelandia tivese un gran impacto, pero si sobre o Océano Austral e a Península Antártica -asegura pola súa banda Nathan Chellman-. Poder usar rexistros de núcleos de xeo para mostrar impactos na química atmosférica que se estenderon por todo o Océano Austral, e poder atribuír iso á chegada e o asentamento dos maoríes en Nova Zelandia hai 700 anos foi algo realmente asombroso".
Estes achados resultan importantes por varias razóns. Primeiro, os resultados teñen importantes implicacións para a nosa comprensión da atmosfera e o clima da Terra. Os modelos climáticos modernos baséanse en información precisa sobre o clima pasado para facer proxeccións para o futuro, especialmente sobre as emisións e concentracións de tisne, que absorbe a luz e está vinculado ao equilibrio radioactivo da Terra. Aínda que a miúdo asúmese que o impacto humano durante a época preindustrial foi insignificante en comparación co fondo ou a queima natural en incendios, este estudo proporciona nova evidencia de que as emisións das queimas feitas polo home impactaron a atmosfera da Terra e posiblemente o seu clima moito antes, e a escalas moito maiores, do que previamente se imaxinou.
En segundo lugar, os restos da queima de biomasa son ricos en micronutrientes como o ferro. O crecemento de fitoplancto en gran parte do Océano Austral está limitado polos nutrientes, polo que as consecuencias das grandes queimas dos maoríes probablemente resultaron en séculos de aumento do crecemento do fitoplancto en grandes áreas do hemisferio sur.
E en terceiro lugar, os resultados refinan o que se sabe sobre o momento da chegada dos maoríes a Nova Zelandia, un dos últimos lugares habitables da Terra en ser colonizados por humanos. As datas de chegada dos maoríes baseadas en datas de radiocarbono varían do século XIII ao XIV, pero a datación máis precisa posible grazas aos rexistros de núcleos de xeo sinala o inicio da queima a gran escala dos primeiros maoríes en Nova Zelandia en 1297, cunha incerteza de apenas 30 anos.
"A partir deste estudo -di McCornell- e doutros traballos previos que o noso equipo realizou, como a contaminación por chumbo de 2.000 anos de antigüidade no Ártico causada pola antiga Roma, está claro que os rexistros de núcleos de xeo resultan extremadamente valiosos para coñecer os impactos humanos pasados no medio ambiente. Incluso as partes máis remotas da Terra non eran necesariamente prístinas na época preindustrial".
FONTE: Jose M. Nieves/abc.es/ciencia
SOLUCIÓN Á SOPA DE LETRAS LXXXII
Máis concellos de Pontevedra!