A ORIXE DAS PALABRAS

A ORIXE DAS PALABRAS: "POÑER OS CORNOS"

Cornamenta / Imaxe: esoterismos.com

"Poñer os cornos". Frase que se usa para indicar que se cometeu unha infidelidade.

Como case sempre, hai diferentes versións segundo a fonte que consultemos, polo que está en nós o crer como máis veraz unha ou outra. Algunhas fontes indícannos que ao parecer a orixe da expresión “poñer os cornos” debémosllo aos viquingos, pois os xefes das aldeas ou poboados tiñan unha especie de “dereito de pernada” sobre as mulleres do seu territorio, é dicir, podían manter relacións con calquera dos alí presentes sen ningún tipo de compromiso. Cando isto ocorría o xefe colocaba na porta da casa o seu casco, adornado polos dous cornos típicos, de maneira que ninguén se atrevese a importunar. Isto deu orixe á expresión que hoxe tratamos para referirnos a algún tipo de infidelidade, pois estas mulleres adoitaban estar casadas ou eran pretendidas por algún raparigo da mesma tribo, que sentirían como unha infidelidade a desgraza de que o xefe do clan fixásese na súa amada.

Outras fontes contan a mesma historia, na Idade Media,  pero cos nobres británicos como protagonistas cando colocaban unha cornamenta de cervo nas portas da casa onde o señor feudal estaba a exercer o chamado dereito de pernada.
 

Fiinalmente ao relato do ”Libro do Bo Amor” do Arcipreste de Fita, en que narra a historia dun pintor que marcha durante dous anos de viaxe e antes de partir píntalle un cordeiro á súa esposa baixo o embigo. Como a esposa non lle é fiel, o cordeiro bórraselle, polo que lle pide ao seu amante (outro pintor) que lle debuxe un cordeiro... pero tendo  como resultado o debuxo dun carneiro por parte do amante. Ao regresar o marido pregúntalle á esposa que como é posible que o cordeiro que debuxou hai dous anos, se convertera nun carneiro, obtendo a resposta por parte da esposa de que era o normal, pois en tan longo tempo o cordeiro medra e convértese nun estupendo carneiro, lucindo unhos fermosos cornos.

FONTE: aulafacil.com

A ORIXE DAS PALABRAS:"CAPUCHINO"

Cafe capuchino / Imaxe: panorama.com.ve

 

Un capuchino, por favor! Seguro que temos escoitado estas verbas nun bar, restaurante...O capuchino prepárase con café expreso e leite montado con vapor para crear unha escuma. Pero cal é a historia desta palabra tan familiar e, ao mesmo tempo, exótica?

Capuchino vén da palabra italiana "cappuccio", que significa carapucha, e asóciase ao hábito utilizado polos monxes capuchinos. Os monxes capuchinos comezaron como un movemento reformista dentro dos franciscanos, facendo chamados ao regreso á vida modesta e o traballo duro, que inspirou aos fundadores. Vestidos toscamente e lucindo longas barbas, adquiriron ese nome dos nenos que berrábanlles "scappuccini!" ao velos nas rúas.

Literalmente, esta palabra italiana significa "sen carapuchas", aínda que co tempo pasou a significar simplemente "ermitáns". Estes reformistas de grandes carapuchas foron oficialmente identificados como capuchinos en 1535. Hoxe en día hai uns 11.000 membros deste movemento ao redor do mundo, e a cor marrón das súas túnicas é probablemente a razón pola que lle deron nome a unha raza de monos e ás cuncas de café marrón (en lugar de negro), suavizado con leite, crema ou mesmo ovo. 

En Italia, a palabra capuchino utilizábase para referirse ao café na década de 1930. Un escritor francés rexistrouno en Venecia en 1937. Pero en realidade foi en alemán, "kapuziner" o idioma no que a palabra se utilizou por primeira vez para referirse ao café. Crese que esa conexión débase ao monxe capuchino Marco d’ Aviano, quen fose confidente do emperador austríaco Leopoldo I na década de 1680.

O primeiro local dedicado ao consumo de café en Viena apareceu cara a esa data, pero o termo "kapuziner" non foi rexistrado ata máis tarde. Un exemplo é a receita para un "kapuzinerkaffe" (un café capuchino) de Wilhelm Tissot, publicada en 1790. Na mesma explícase que primeiro se ferve o café, logo mestúrase con crema, azucre e especies, e logo vólvese a ferver. Posteriormente vértese sobre as claras e as xemas do ovo, e bátense. Para os amantes do café en Viena, durante os séculos XIX e XX, o termo capuchino quedou para describir café cun pouco de leite. Nese sentido, expertos italianos aceptan que os alemáns tomaron o termo e aplicárono ao café, pero insisten en que o capuchino que tomamos é unha bebida italiana, e están no certo. O capuchino moderno é o resultado da evolución experimentada ao longo do século XX polas máquinas de café expreso, que quentan o leite e producen escuma, polas que os amantes do café deben estar eternamente agradecido aos italianos.

FONTE: cooperativa.cl

A ORIXE DAS PALABRAS:

Tres variantes da famosa "porra" que levaban os sarxentos dos exércitos españois / Imaxe: confilegal.com

"Vaite á porra!" Empregamos este modismo cando molestos, queremos que alguén nos deixe en paz.

Pero cal é a súa orixe? Pois provén do mundo castrense. O sarxento maior de cada Terzo de Flandes, a unidade de elite dos exércitos Habsburgo no século XVI e XVII, dirixía os compases dos seus homes movendo un gran garrote, unha especie de antecedente da batuta de orquestra que recibía o explícito nome de "porra". Cando unha columna en marcha facía un alto prolongado, o sarxento maior chantaba no chan o extremo inferior da súa porra distintiva para simbolizar a parada. Os soldados arrestados debían permanecer sentados ao redor da porra que o sarxento cravara ao principio. Iso equivalía por tanto a «enviar a alguén á porra» como sinónimo de arrestarlo.

FONTE: Xornal abc

A ORIXE DAS PALABRAS: "EN BO TEMPO, MANGAS VERDES"

 

Santa Hirmandade / Imaxe: defensacentral.com

Cando alguén di "en bo tempo, mangas verdes" o que quere dicir é que xa é tarde para resolver algo, que xa non importa que lle axuden porque xa non hai remedio ou xa se terminou o que se tiña que acabar. É como dicir, non te preocupes, xa non importa ou é demasiado tarde. 

Vexamos a orixe real da frase! Segundo parece, provén dun exército formado no ano 1476 durante o mandato dos Reis Católicos. O exército dos cuadrilleiros da Santa Hirmandade era unha especie de policia rural, constituído para prestar auxilio en calquera tipo de emerxencias (moitos ven unha similitude ou antecesor da Garda Civil). Os seus membros vestían un uniforme con coleto e mangas de cor verde. Relatan os cronistas dos séculos XVI e XVII que este exército gañouse con suor a fama de impuntualidad. Xeralmente, cando chegaban ao lugar requirido para prestar o auxilio xa se cometeron os danos e sinistros. E ás veces tardaban tanto que os veciños do pobo resolveran o problema. Por iso é polo que cando se acudían no lugar dos feitos, a xente reprocháballes dicindo: “En bo tempo, mangas verdes!”.

FONTE: fundacionlengua.com

 

RECOPILATORIO DO ANO: PALABRAS

 

Por votación popular a raíz da iniciativa do Portal das Palabras, un proxecto web da Real Academia Galega e da Fundación Barrié, a palabra do ano no nos idioma foi: AFOUTEZA.

Consultado o dicionario da RAG, aparece cos seguintes significados:

1 Disposición do espírito que leva a actuar ou a acometer calquera empresa sen temor aos perigos ou dificultades. "A afouteza do heroe non coñecía límites". 2 Seguridade que alguén ten en si mesmo, carácter firme. "Ergueuse e respondeulles con afouteza". 

 

No dioma español, a palabra do ano, escollida entre aqueles termos que estiveron presentes en maior ou menor medida na actualidade informativa durante os últimos meses e teñen, ademais, interese desde o punto de vista lingüístico, elexida pola Fundación do Español Urxente, promovida pola Axencia EFE e BBVA, foi APOROFOBIA.

Consultado o dicionario da RAE, aparece co seguinte significado:

1 Fobia a las personas pobres o desfavorecidas.

É o que hai!

 

A ORIXE DAS PALABRAS:"PARÍS BEN VALE UNHA MISA"

Matanza de San Bartolomé (24 de agosto de 1572)  / Imaxe: circulodeaficiones.blogspot.com.es

"París ben vale unha misa". Esta frase, en francés, "Paris vaut ben une messe", probablemente apócrifa, atribúese a Enrique de Borbón ou de Navarra, o pretendente hugonote (protestante) ao trono de Francia que elixiu converterse ao catolicismo co fin de poder reinar (o seu ordinal como rei de Francia é Enrique IV).

Desde entón, úsase no sentido de que é conveniente establecer prioridades con fins prácticos: se é útil renunciar a algo, aínda que sexa moi valioso, para obter o que realmente se desexa, ha de facerse así.

O contexto desta cínica afirmación son as Guerras de Relixión que arrasaron Francia no século XVI, cuxo fito máis famoso foi a matanza de San Bartolomé (24 de agosto de 1572) tras a cal Enrique abxurou da súa fe e, supostamente, dixo a frase de marras.

FONTE: Nacho Otero/Revista Muy Interesante

A ORIXE DAS PALABRAS: "MÁIS SE PEDEU EN CUBA..."

Soldados en Cuba / Imaxe: historiaybiografias.com

"Máis se perdeu en Cuba...". É un dito que se usa para minimizar a gravidade dun problema ou contratempo.

Naceu, como non podía ser doutra maneira, en 1898, despois da guerra entre Estados Unidos e España polo dominio da illa caribeña, e a súa forma orixinal era "Máis se perdeu en Cuba e viñeron cantando", ou tamén "Máis se perdeu en Cuba e volveron asubiando". Naquel conflito, Estados Unidos destruíu toda a frota española no Caribe e en Manila; a contenda terminou coa derrota sen paliativos de España, que debeu ceder ao vencedor os territorios de Cuba, Porto Rico e Filipinas, entre outros. E, segundo unha lenda popular, os poucos sobreviventes españois do desastre regresaron á súa patria cantando, contentos por salvarse.

Ese foi a orixe da frase!

FONTE: Nacho Otero/Revista Muy Interesante

A ORIXE DAS PALABRAS: "COTILLA"

A xente é moi cotilla / Imaxe:los tacones de marta - WordPress.com

Vocábulo español onde os haxa. Refírese a unha "persoa amiga de chismes e contos”

A súa particular historia comeza durante o reinado de Fernando VII. Máis en concreto grazas a unha persoa: María da Trindade. Unha fervente defensora do absolutismo que denunciaba sen pestañear a todo liberalista que atopase nas rúas de Madrid. Dita señora dedicábase a espiar, observar e meterse onde non a chamaban todos os días da súa vida. Mesmo formou unha banda de matóns que acababan coa vida das vítimas das súas murmuracións. Finalmente, a propia María foi condenada á morte á idade de 64 anos. As crónicas históricas defínena como “a muller máis inmoral que viu o Sol e as máis infame e indigna de vivir en sociedade”, e precisamente á historia pasou co nome de “Tía Cotilla”, termo que máis adiante se extrapolou a toda persoa afeccionada á vida dos demais.

E despois queixámonos da veciña do lado!