CURIOSIDADES

POR QUE OS CABALOS SON O ÚNICO ANIMAL QUE TEÑEN UN SÓ DEDO?

Casco dun cabalo / Imaxe: balance-f.com

Crese que os devanceiros dos cabalos tiñan o tamaño dun can. Tiñan unhas patas dianteiras que finalizaban en tres dedos e unhas traseiras que acababan en catro. Co tempo, estes animais foron medramdo ata chegar ao que coñecemos hoxe en día. Aos poucos, os científicos non saben como, as súss extremedidades evolucionaron e deron lugar ás pezuñas actuais. Calquera radiografía mostraría que no seu interior hai un único dedo e que o resto quedou reducido a vestixios minúsculos.

Un estudo realizado por científicos da Universidade de Harvard e publicado recentemente na revista Proceedings of the Royal Society B, arroxou luz ao misterio de como evolucionaron as pezuñas dos cabalos. Os investigadores concluíron que ocorreron dous procesos determinantes. Por unha banda, o peso do corpo foi aumentando e, por outra, os dedos fóronse reducindo. Segundo os autores, a evolución "descubriu" que, para soportar as forzas, era máis eficaz ter un dedo medio robusto e forte que moitos dedos laterais.

Pero, como ocorreu todo isto? Cando, ao longo da evolución dos cabalos, os dedos laterais deixaron de funcionar?

Para responder a estas e outras preguntas, os autores examinaron 13 fósiles de pernas de cabalo, de ata 50 millóns de anos de antigüidade, e comparáronas coas patas modernas. Grazas a tecnoloxías de reconstrución tridimensional mediron parámetros como a lonxitude e a área e estimaron a resistencia dos membros ás forzas, se o animal estivese saltando ou trotando.

Os resultados mostraron que en moitas especies temperás de cabalos os dedos laterais tiñan un papel moi importante e sostiñan boa parte do peso do animal. Pero logo, isto cambiou.

"A medida que aumentou o peso corporal, e os dedos laterais foron desaparecendo, o dedo medio compensou isto cambiando a súa xeometría interna, permitindo a cabalos aínda maiores permanecer en pé e moverse sobre un só dedo", manifesta a coautora da investigación. "Ademais, aumentou a cantidade total de óso, permitindo que resistise mellor á compresion e á flexión, o que é crucial para animais tan grandes".

Segundo os autores, estas análises mecánicas son o testemuño máis claro de como e por que a evolución optou por reducir o número de dedos nas extremidades dos cabalos.

FONTE: Xornal abc/ciencia

O ASTEROIDE FLORENCE PASARÁ HOXE PRETO DE NÓS

Imaxes de radar do asteroide 3122 Florence, obtidas o 29 de agosto polo observatorio Goldstone en California - NASA / JPL  

Un asteroide de 4,4 km de lonxitude, como 30 pirámides exipcias postas en fila ou a metade do monte Everest, pasará hoxe preto da Terra. Chamado Florence, en honra de Florence Nightingale (1820-1910), a fundadora da enfermería moderna, a rocha espacial é a máis grande que visitou a nosa veciñanza en máis dun século, dende que a NASA ten rexistros, e está clasificado como potencialmente perigoso. Con todo, nesta ocasión non supoñerá unha ameaza para o noso planeta, xa que pasará a unha distancia segura de 7 millóns de quilómetros, 18 veces a que hai entre a Terra e a Lúa.

FONTE: Xornal abc/ciencia

HOXE, DÍA 21 DE AGOSTO, PESAREMOS MENOS E VEREMOS UNHA ECLIPSE PARCIAL DE SOL

 

O peso é a forza resultante cando a gravidade interactúa coa masa. Aínda que na linguaxe coloquial peso e masa sexan o mesmo, para os científicos non é así, e por iso a masa mídese en quilogramos e o peso en newtons.

Hoxe, 21 de agosto, a gravidade e, polo tanto, o peso, sufrirán cambios bastantes rechamantes no planeta Terra. Como ocorre cada 28 días, haberá unha Lúa nova (fase na que non reflicte a luz da estrela e por iso non resulta visible), e o satélite interpoñerase entre o Sol e a Terra. Por iso, tanto o Sol como a Lúa tirarán coa súa gravidade (máis ou menos na mesma dirección) da superficie do planeta Terra, e reducirán un pouco o peso da parte do planeta situada máis preto. Un dos efectos é que ocorrerá unha marea viva, que é aquela en a que máis se nota o efecto da Lúa sobre o movemento do mar.

A Lúa nova non se adoita ver desde a Terra, pero dous ou tres veces ao ano interponse entre o Sol e o planeta (porque entra no plano no que o Sol parece moverse en relación connosco) e causa eclipses solares. Hoxe ocorrerá algo excepcional, porque aparecerá unha Lúa negra (que ocorre cando un ano ten 13 Lúas novas). Esta interpoñerase entre o Sol e o planeta e causará unha eclipse solar total que será visible nunha franxa de 10 quilómetros de ancho en Estados Unidos (na nosa localidade a eclipse solar será parcial, tendo o seu máximo sobre as 21:20 horas).

 
 

Eclipse de Sol / Imaxe:huffingtonpost.es
 

Se hoxe medísemos a forza que exerce a gravidade sobre unha persoa de 80 quilogramos de masa, situada nunha liña imaxinaria baixo o Sol e a Lúa, a Lei da Gravidade de Newton di que a Terra exercería 784,1 newtons, mentres que a Lúa e o Sol "tirarían" en dirección contraria cunha forza de 0,0029 e 0,4633 newtons. Ademais, habería que ter en conta a rotación da Terra, posto que esta produce unha forza centífuga. Segundo a NASA, o resultado final será que unha persoa de 80 quilogramos sentirá uns 48,2 gramos máis lixeira.

Ademais, na liña formada polo Sol e a Terra, a capa máis externa da cortiza do planeta elevarase aproximadamente 40 milímetros, máis ou menos.

FONTE: Xornal abc/ciencia

O INSECTO MÁIS GRANDE DO MUNDO

 

 

Científicos chineses lograron criar ao insecto máis grande do mundo, un insecto pau de 64 centímetros de longo que superou en tamaño á súa nai, quen ostentaba o récord anteriormente.

Segundo un comunicado difundido pola axencia oficial de noticias Xinhua o espécime de Phryganistria Chinensis foi criado no Museo de Insectos de China Occidental (IMWC) de Chengdu (Sichuan, noroeste do país).

O responsable do museo, atopou á nai do insecto (que chegou a medir 62,4 centímetros) durante unha inspección de campo na Rexión Autónoma Zhuang de Guangxi no sur de China en 2014. Levou ao insecto de volta ao IMWC e colocou seis ovos, incluído do que naceu o que agora ostenta o récord ao máis grande do mundo.

En China os insectos pau só se atopan en Guangxi. Estes disfrázanse como ramas ou follas de árbores, facéndoos difíciles de notar.

FONTE: Xornal abc/ciencia

QUE É O FIPRONIL?

Ovos / Imaxe: elsitioavicola.com

Nos últimos días en boca de todos está a palabra FIPRONIL. Á orixe sería o escándalo da empresa holandesa Chick Friends e a belga Poultry Vision, que utilizarían ilegalmente fipronil en varias granxas produtoras de ovos.

O fipronil é un insecticida autorizado, entre outras cousas, para actuar contra ácaros, pulgas, garrapatas e outros insectos en mascotas. Está expresamente prohibido o seu uso en animais destinados á cadea alimentaria, como as galiñas e os pitos xa que está clasificado pola Organización Mundial da Saúde (OMS) como "moderadamente tóxico" para os humanos.

O produto ten a capacidade para acumularse no tecido adiposo, na graxa, polo que os restos desta fumigación poden chegar á xema dos ovos. Estudos en animais mostraron que, en grandes cantidades, o fipronil pode xerar danos nos riles, o fígado ou o tiroides. Con todo, desde que se desatou o escándalo, varios expertos en seguridade alimentaria aclararon que, coa cantidade presente nos ovos detectados, para que o produto supoña un risco para a saúde sería necesaria unha inxesta elevada e prolongada do mesmo e lembran que o fipronil non se administrou directamente aos ovos, senón que se asperxeu sobre as galiñas para eliminar os ácaros.

FONTE: Cristina G. Lucio/Xornal El Mundo

PEIXE ANDURIÑA

 

O peixe anduriña (Dactylopterus volitans) é un peixe óseo que mide sobre uns 20 a 30 cm de longo (ata un máximo de 45-50 cm), o seu corpo está recuberto de escamas fortes e rugosas, cunha coloración é marrón con manchas e as aletas son de cor azul escura ou negro con manchitas e bandas azuis. As aletas dos costados son características deste peixe xa que se despregan en forma de abano, co que lle serven para desprazarse coma se voase, pero tamén como protección, pois cando as desprega súbitamente, o peixe aparenta un tamaño moi superior ao real.

Pode realizar unha serie de sons-ronquidos producidos polo fregue das espiñas preoperculares co corpo cando está baixa a auga, de onde lle vén un dos seus nomes populares, o de peixe roncador.

Este animal sobe de cotas mais profundas para buscar parella coa que copular e poñer os ovos durante os meses de verán. Por iso pola noite é frecuente ver os machos en zonas arenosas á espera de que as femias os elixan como a súa parella.

Aliméntase de pequenos crustáceos e outros invertebrados propios dos fondos brandos en que vive, empregando a parte anterior das aletas pectorales para localizalos.

Non debe de confundirse cos peixes voadores, debido a que a anduriña non é capaz de impulsarse para voar fóra da auga, soamente planea pola columna de auga.

A súa clasificación sería:

Reino: Animal

Filo: Cordados

Clase: Actinopterygii

Orde: Scorpaeniformes

Familia: Dactylopteridae

Xénero: Dactylopterus

Especie: Dactylopterus volitans

FONTE: posidoniaecosports.com e waste.ideal.es

TARDIGRADO, UN BICHIÑO INDESTRUTIBLE

 

Pódelos ferver, conxelalos ata case o cero absoluto, deixalos sen comer durante décadas, arroxalos ao espazo ou desecarlos como uvas pasas que os osos de auga (tardígrados) seguirán vivos. Agora, un grupo de astrofísicos estimou que un deles, o Milnesium tardigradum, soportaría o impacto dun asteroide como o que acabou cos dinosauros, unha choiva de raios gamma ou a explosión dunha supernova. Só a morte do Sol acabaría con estes bichiños.

 Os tardígrados son un grupo dunhas 1.000 especies de animais microscópicos. Os máis grandes non miden máis de 0,5 mm de longo. Están alonxadamente emparentados cos artrópodos e atópalos en todos os ambientes da Terra onde haxa algo de humidade, como a película de auga sobre brións e liques. Pero algúns, como o M. tardigradum tamén poden vivir no máis profundo do mar. Non son organismos extremófilos xa que en condicións normais, a súa contorna non o é. Pero cando veñen mal dadas mostran un grao de resiliencia que aínda marabilla aos científicos.

 "Poden sobrevivir uns minutos a temperaturas tan baixas como -272º ou tan altas como 150º e a -20º durante décadas", indican os  astrofísicos. Tamén nos lembran que estes animais poden soportar unha presión de 1.200 atmosferas (o valor 0 equivale á presión atmosférica na Terra ao nivel do mar). Algunhas especies mesmo soportan a súa inmersión en disolventes. Ademais, varios estudos demostraron a súa capacidade para asimilar radiacións ionizantes de ata 6.000 grays (Gy). Para facernos unha idea, os tratamentos máis agresivos contra tumores de cando en cando pasan dos 100 Gy. "É unha radiación 1.000 veces máis elevada que a nós podería matarnos. Son realmente duros", engaden.

 É esa dureza a que suxeriu aos autores do estudo, publicado en Scientific Reports, usar ao M. tardigradum como punto de referencia para medir a resiliencia da vida e a posibilidade de que exista noutros planetas en condicións moi diferentes das da Terra.

FONTE: M. Angel Criado/Xornal El País/Ciencia

O INVENTO DA DINAMITA

Dinamita / (maxe: tecnovoladuras.com

En 1847, mentres estudaba en Turín a acción do ácido nítrico sobre distintos compostos orgánicos, o químico italiano Ascanio Sobrero (1812-1888) experimentou nas súas propias carnes os dolorosos efectos que podía ter sufrir un accidente co novo aceite explosivo co que traballaba. O composto esnaquizou o tubo de ensaio que o contiña, e iso que só axitábao, e deixoulle a cara sementada de cicatrices. Acababa de descubrir a nitroglicerina. Esta resultaba tan difícil e perigosa de manexar que Sobrero non pensou que puidese ter utilidade práctica, e de feito ata sentiu avergoñado do seu achado cando, poucos anos máis tarde, fixo balance de todas as vítimas que esta causara. Pero a súa curiosidade investigadora daría outros froitos. Sobrero quixera probar que impacto tiña unha pinga diminuta de nitroglicerina na súa lingua, e o resultado foi unha forte dor de cabeza.

Os estudos posteriores sobre os efectos farmacolóxicos daquela sustancia confirmaron que funcionaba como vasodilatador, e en 1876 utilizouse por primeira vez para tratar unha angina de peito. Hoxe continúa aplicándose con ese fin en forma de tabletas que se colocan baixo a lingua.

Pero o uso da nitroglicerina que tivo máis repercusión económica está vinculado ao mundo dos explosivos, onde, polo seu gran potencial, e a pesar dos grandes riscos que entrañaba a súa manipulación, comezou a usarse para substituír a pólvora. A solución viría con Alfred Nobel (1833-1896), un químico sueco que coñecera a Sobrero en París. Nobel aprendera do seu pai a importancia desta tecnoloxía para a construción, especialmente de pontes e estradas, e desde pequeno interesouse por esa especialidade, á que dedicaría a súa profesión. En 1864, unha explosión de nitroglicerina nunha fábrica de Estocolmo matou a cinco persoas, unha delas o irmán menor de Nobel; o feito supuxo un acicate para que este envorcásese no estudo dun modo de facer máis seguro o seu manexo.

Para desenvolver a dinamita, o sueco empregou terra de diatomeas, proveniente de fósiles mariños, coma se tratásese dunha esponxa, coa que podía absorber a nitroglicerina. Así, formábase unha pasta que podía envasarse en tubos de cartón.

O 14 de xullo de 1867 mostrou publicamente o seu invento nunha canteira de Surrey (Reino Unido). Deste xeito, puido observarse que a dinamita podíase golpear e queimar ao aire libre sen risco algún, pois para conseguir que explotase era necesario un detonador eléctrico ou químico. Aquilo non convenceu ás autoridades, pero en Alemaña e os países escandinavos comezou a fabricarse o explosivo recentemente inventado; os británicos autorizarían a produción dous anos despois. A patente, que pronto estendeu o seu uso na industria, a minería e o armamento de todo o mundo, fixo gañar a Nobel unha gran fortuna, que ao final cristalizou na dotación dos prestixiosos premios.

FONTE: Ramón Nuñez/Revista Muy Interesante