OUTRAS COUSAS

GLOSARIO NUTRICIONAL: GRAXAS

Os lípidos ou graxas, distínguense dos seus compañeiros polo seu maior achegue calórico. Son substancias estruturais que forman parte das membranas celulares e constitúen entre un 50-60 % da masa cerebral. Protexen a integridade da pel e actúan como un airbag dos traumatismos en zonas próximas aos órganos, como o corazón ou o ril. Ademais, son indispensables para o crecemento e/ou rexeneración dos tecidos. Noutro apartado, as graxas actúan como vehículo de vitaminas liposolubles (A, D, E e K) e participan na síntese de sales biliares e hormonas. Tamén funcionan como un illante térmico, axudando a equilibrar a temperatura corporal. Os lípidos deben supoñer entre un 20 e un 30 % da enerxía diaria.

Tal e como ocorre nas proteínas, existen ácidos graxos considerados nutrientes esenciais (ácido linoleico e ácido linolénico) porque o noso corpo non é capaz de sintetizalos en por si.

Ao contrario do que se pode pensar, o colesterol non se considera esencial, pois o propio corpo pode fabricalo. Iso si, a principal vía de achega é a dieta, medianamente alimentos de orixe animal. Esta substancia resulta fundamental para o correcto funcionamento do organismo: participa na formación de membranas celulares, intervén na creación de ácidos biliares e actúa como materia prima na síntese da vitamina D e nas hormonas sexuais e tiroideas.

Que tipos de graxas existen?

As graxas son mesturas de triglicéridos, formados por tres moléculas de ácidos graxos e unha de glicerol. A diferenza entre os distintos tipos está marcada pola súa composición en ácidos graxos. Existen tres tipos:

-Ácidos graxos saturados: Este tipo está asociado ao risco de sufrir unha enfermidade cardiovascular. Atópanse na graxa animal, na  margarina, na manteiga, e nos aceites de coco e de palma.
- Ácidos graxos monoinsaturados, cun efecto preventivo cardiovascular. O maior exemplo de leste será o aceite de oliva, e sobre todo, aceite de oliva virxe extra.
- Ácidos graxos poliinsaturados que, do mesmo xeito que o anterior, teñen un efecto protector. Os máis comúns son o omega-6 e omega-3 (presente no peixe). O aguacate, por exemplo, destaca pola súa achega de ácido oleico e ácidos graxos poliinsaturados.

Fontes de graxas saudables na dieta:

- Os froitos secos tales como as abelás, as améndoas (rica en coenzima Q10), as noces ou os pistachos son alimentos ricos en proteínas e lípidos. Polo seu interese nutricional, no que destaca tamén a fibra, poden incluírse de dúas a catro racións (25 gramos) por semana. Aconséllase que sexan consumidos crus, lixeiramente tostados, sen azucre ou sal engadida.
- Aceite de oliva. O ouro líquido do mediterráneo é o tipo de graxa que ocupa o primeiro posto en todas as recomendacións oficiais. Achega, sobre todo, ácido oleico (monoinsaturadas), presenta unha boa resistencia ás altas temperaturas e contén altas concentracións de compoñentes minoritarios e de gran valor nutricional como os polifenois.
- O aceite de xirasol non tivo a mesma fama que o seu compañeiro, o de oliva. Con todo, non é tan mala opción como se adoita pensar. É rico en ácido linoleico (poliinsaturadas), e unha boa fonte de vitamina E e fitoesterois. Aínda que o aceite de xirasol alto oleico presenta unha composición en ácidos graxos similar ao de oliva, non contén polifenois, o que o fai menos valioso en termos nutricionais. Para ambos, recoméndanse de tres a catro racións cada día.

Continuará!

FONTE: lavozdelasalud.lavozdegalicia.es       Imaxe: libbys.es/blog/habitos-saludables

GLOSARIO NUTRICIONAL: PROTEÍNAS

As proteínas, outro dos grandes macronutrientes, son o compoñente principal das células e desempeñan diversas funcións como formar ou reparar as estruturas corporais, así como ser partícipe de múltiples procesos fisiolóxicos. As recomendacións xerais manifestan que este  macronutriente debe achegar do 10 ao 15 % da enerxía diaria. Están formadas por cadeas de aminoácidos, que se diferencian entre non esenciais e esenciais.

Os non esenciais son aqueles que o organismo pode sintetizar (glicina, serina ou alanina), mentres que os esenciais son aqueles que o corpo non logra producir e ,por tanto, faise indispensable obtelos a través da dieta. O organismo utiliza os aminoácidos para sintetizar proteínas con función plástica ou estrutural, sintetizar encimas e hormonas con función reguladora e anticorpos con función inmunolóxica.

Aínda que as dúas fontes de enerxía principais no corpo son os hidratos de carbono e os lípidos, o organismo podería chegar a obter enerxía das proteínas se fose necesario.

Cando un alimento contén todos os aminoácidos esenciais nas proporcións adecuadas para un individuo, considérase de calidade ou de alto valor biolóxico. Así, as proteínas de orixe animal (tales como as carnes, os peixes, os ovos ou os lácteos) teñen un valor biolóxico máis alto que aquelas de orixe vexetal, como os legumes, os froitos secos ou os cereais. É máis, para alcanzar unha calidade óptima neste tipo de proteínas, faise necesaria a  complementación  proteica, é dicir, combinar ao longo do día legumes con cereais ou patacas. Un exemplo diso é botarlle arroz ás túas lentellas.

Fontes de proteínas:

- O leite e os derivados lácteos considéranse alimentos moi completos xa que ofrecen unha achega de todos os nutrientes necesarios para as persoas en cantidades relativamente ideais. Desde proteínas de alto valor biolóxico, a graxas saudables ou vitaminas liposolubles. Iso si, sempre que sexan na súa versión enteira. A FEN aconsella tomar tres racións diarias.
- Os peixes teñen un elevado contido en auga, ademais de considerarse proteínas de alto valor biolóxico cunha elevada (ou fácil) digestibilidade. O seu valor nutritivo dependerá da especie. Se é peixe azul ademais de ser unha fonte de proteínas, o será tamén de graxas. En cambio, se é branco, limitarase á achega proteica. Recoméndase alternar o seu consumo ata completar de tres a catro racións por semana.
- A carne ofrece proteínas de alto valor biolóxico e é practicamente nula en hidratos de carbono. De novo, a graxa e o tipo (saturada ou insaturada) dependerá da especie e o tipo de corte. Os expertos recomendan priorizar as carnes  magras, fronte ás máis graxas, cuxo consumo (unido ao dos embutidos) debe ser moderado. Así, a FEN lembra que se han de consumir carnes tres veces por semana.
- Os legumes son outro exemplo dun grupo alimenticio mestura de proteínas e hidratos de carbono complexos. Teñen moi pouca cantidade de graxa e unha alta achega de fibra. Cantas veces pódese comer? De tres a catro veces cada semana.
- O ovo é un alimento con alto valor nutricional, rico en aminoácidos esenciais, ácidos graxos, vitaminas e minerais. A clara está formada, basicamente, por auga e proteínas, mentres que a xema contén as principais vitaminas. A entidade nacional recomenda situar o seu consumo nunhas tres racións por semana.

Continuará!

FONTE: lavozdelasalud.lavozdegalicia.es       Imaxe: prensalibre.com

GLOSARIO NUTRICIONAL: HIDRATOS DE CARBONO

Os hidratos de carbono, aos que tamén poden referirse como carbohidratos, glúcidos ou azucres, son un grupo de substancias nutritivas (macronutrientes: que se atopan en maior cantidade nos alimentos) cuxa función principal é a de proporcionar enerxía ao organismo. Considérase a maior fonte de combustible nunha dieta xeral, pois debe achegar entre o 50 e o 60 % do total. Tanto que, segundo a guía de alimentación da Fundación Española de Nutrición (FEN), "o cerebro é dependente da subministración de glicosa", fundamental no funcionamento do sistema nervioso.

Outro dos seus papeis, aínda que este caia no apartado da palatabilidade, é o de favorecer as propiedades sensoriais dos alimentos co poder edulcorante da glicosa e fructosa, como ocorre nas froitas. Neste sentido, ambos poden ser utilizados como aditivos e conservantes doutros alimentos, xa sexa de maneira caseira ou industrial. É o caso, por exemplo, das marmeladas ou das xeleas.

Que tipos de carbohidratos existen?

A estrutura química deste macronutriente fará que se clasifique en simples (monosacáridos, disacáridos e oligosacáridos) e complexos (polisacáridos). Aínda que isto pode soar a outro idioma, con exemplos todo enténdese mellor.

*Hidratos de carbono simples:

Os simples son os monosacáridos e os disacáridos. Teñen un sabor doce e absórbense rapidamente no intestino. Destes, a glicosa, a fructosa e a galactosa son os máis importantes.

- A glicosa ten unha gran importancia nutricional, porque forma parte tanto dos disacáridos, como dos polisacáridos. Ou o que é o mesmo, dos hidratos simples, como dos complexos.
- A sacarosa está presente nalgunhas verduras e froitas, e obtense da cana de azucre e da remolacha azucreira. E ollo, porque está na maioría de despensas españolas: é o azucre branco e moreno.
- A fructosa é o principal azucre das froitas, e do mel. En menor medida está nas hortalizas.
- Por último, no apartado dos simples, atópase a lactosa, que é o azucre do leite, e considérase o menos doce.

*Hidratos de carbono complexos

Pola súa banda, os hidratos de carbono complexos (polisacáridos) son o amidón, presente especialmente nos cereais, patacas ou legumes. A fibra dietética tamén entra dentro do grupo dos polisacáridos, aínda que se denominan como non amiláceos, porque non son dixeridos polas encimas dixestivas. Non se caracterizan por un sabor doce, e a súa absorción intestinal é moito máis lenta. Isto fai que aquel que os consuma permaneza máis tempo saciado.  

Fontes de hidratos de carbono:

- Os cereais, presentes no pan, o arroz ou a pasta, e as patacas son alimentos ricos en hidratos de carbono complexos e supoñen a principal fonte de enerxía para o organismo. Recoméndase tomar seis racións ou máis cada día, dando prioridade aos cereais integrais ou de gran enteiro, polo seu alto contido en fibra, vitaminas e minerais. Considéranse cereais o trigo, o arroz, o millo, a avea, o centeo, a cebada e o sorgo, mentres que a quinoa, o trigo sarraceno e o amaranto é un pseudocereal.
- As froitas achegan hidratos de carbono simples que, debido ao seu alto contido en fibra, absórbense de maneira progresiva. Aconséllase consumir dous ou tres racións como mínimo ao día e, que polo menos una delas, sexa do tipo  cítrico.
- As verduras e hortalizas posúen un alto contido en auga (en torno ao 85%)  e en fibra. Ademais, considéranse unha gran fonte de vitaminas e minerais. Recoméndanse entre dous e tres racións, como mínimo, cada día. A FEN recomenda que polo menos, unha inxesta, realícese en cru.

Continuará!

FONTE: lavozdelasalud.lavozdegalicia.es       Imaxe: onlinepersonaltrainer.es

OS 100 VOLCÁNS QUE TEN ESPAÑA (V-FIN)

Continuación!

Nas illas Canarias contabilízanse catro decenas de volcáns. O máis famoso de todos é o Teide, en Tenerife, o pico máis alto de España (3.715 metros) e o terceiro volcán máis elevado do mundo. A maior erupción da que hai noticia en territorio español produciuse no volcán Timanfaya, en Lanzarote, e durou 2.055 días, entre 1730 e 1736.

 

Volcán en Lanzarote / J. L. F.

Ata a última ocorrida en Cume Vello da Palma (do 19 de setembro ao 13 de decembro 2021), a última erupción fora a do volcán submarino Tagoro, fronte ás costas do Hierro, en outubro de 2011. Hai 50 anos, en 1971, rexistrouse a anterior erupción terrestre, no volcán Teneguía, tamén na Palma.

Volcan da Palma / okdiario.com

FONTE: Elaborado a partir artigo publicafo en  farodevigo.es

OS 100 VOLCÁNS QUE TEN ESPAÑA (IV)

Continuación!

Así mesmo, en Castela-A Mancha, concretamente en Campos de Calatrava, en Ciudad Real, localízase unha zona volcánica duns 5.000 quilómetros cadrados, onde hai documentadas unhas 300 manifestacións volcánicas, entre elas o volcán do Cerro Gordo, situado entre Granátula e Valenzuela, ou o de Columba, que con 5.000 anos de vida atópase entre Calzada e Granátula.

Volcán Cerro Gordo / senderointernacionalapalaches.org

Ademais, en Valverde, tamén en Ciudad Real, atópase o volcán da Posadilla ou de Fuentillejos, en cuxo cráter se creou unha lagoa polo contacto de lávaa en contacto cunha capa importante de augas subterráneas.

Lagoa da Posadilla / manchaignota.blogspot.com

Aínda que pareza pequena, son uns 300 metros de diámetro. Aséntase no fondo dun cráter duns 500 metros de diámetro e uns 60 de profundidade.

Continuará!

FONTE: Elaborado a partir artigo publicafo en farodevigo.es

OS 100 VOLCÁNS QUE TEN ESPAÑA (III)

Continuación!

Tamén durmido está o volcán valenciano de Cofrentes, situado no cerro de Agrás, a uns 527 metros de altitude e próximo á central nuclear do mesmo nome.

Volcán cerro de Agrás / cofrentes.es

Como o anterior, tamén permanece inactivo o volcán das Illas Columbretes, fronte á costa de Castellón, no que segundo algúns estudos houbo actividade hai uns 300.000 anos.

Volcán en Columbretes / guiastravel

As illas Columbretes están configuradas por un conxunto de catro grupos de illas volcánicas nas que destacan a Columbrete Grande, a Horadada, a Ferrera e o Bergantín. As illas están asentadas sobre fondos de 80 metros de profundidade e abarcan un espazo de tres millas mariñas no que abundan os cráteres e chemineas volcánicas.

Continuará!

FONTE: Elaborado a partir artigo publicafo en farodevigo.es

DÍA MUNDIAL SEN TABACO

O Día Mundial Sen Tabaco celébrase tal día coma hoxe en todo o mundo, o 31 de maio de cada ano. Esta celebración anual informa o público acerca dos perigos que supón o consumo de tabaco, as prácticas comerciais das empresas tabaqueiras, as actividades da OMS para loitar contra a epidemia de tabaquismo, e o que as persoas de todo o mundo poden facer para reivindicar o seu dereito á saúde e a unha vida sa, e protexer ás futuras xeracións.

O tabaco mata cada ano a máis de 8 millóns de persoas e destrúe o noso medio ambiente, prexudicando aínda máis a saúde das persoas debido ao cultivo, a fabricación, a distribución, o consumo e a eliminación dos produtos de tabaco.

Ao fumar, non só os fumadores son afectados, tamén son afectados as persoas máis próximas, os fumadores pasivos.

Fai un esforzo, por ti e polos demais. Deixa de fumar!

FONTE: who.int/es      Imaxes: amazon.es e clinicalascondes.cl

OS 100 VOLCÁNS QUE TEN ESPAÑA (II)

Continuación!

Ademais, no medio da cidade de Olot atópase o Montsacopa, que cun cráter de 120 metros de diámetro alíñase entre os volcáns Mopntolivet e da Garrinada.

  

Volcán Montsacopa / aventuraenmoto.wordpress.com 

Hai entre uns 15 e 16 millóns de anos que está documentado o vulcanismo en Cabo de Gata (Almería), cando se iniciou a actividade magmática no mar de Alborán. Non hai tampouco ningún signo activo, pero é o conxunto volcánico máis complexo da península ibérica xa que conta con volcáns submarinos e en superficie, como son os domos de lava, como o Frade e o Frade mozo, e as caldeiras volcánicas, como a caldeira do Chumbo ou a de Majada Redonda.

Cerro dos Frades / tripadvisor.es

Estes dous cerros, denominados “O Frade” e “O Frade Mozo”, foron en orixe un volcán illado que expulsou lava a través de dúas chemineas volcánicas. O cerro do Frade constitúe o punto máis alto da Serra de Cabo de Gata, cunha altitude de 493 metros.

Continuará!

FONTE: Elaborado a partir artigo publicafo en farodevigo.es