SABÍAS QUE...

SABÍAS QUE... OS OLLOS AZUIS NON EXISTEN!

Basta con observar a quen nos rodea para comprobar a gran variedade na cor de ollos, especificamente, do iris, a parte pigmentada do ollo que rodea a pupila. O máis común é o marrón, de distintos tons e matices. Hai decenas de miles de anos toda a humanidade tiña os ollos marróns, o resto das cores xurdiu por evolución, como mutacións posteriores.

Moito menos frecuentes son os ollos verdes, que poden chegar a agrisados, e os ollos azuis, tamén con variantes máis claras ou máis intensas. O azul, cunha frecuencia de entre o 8 e o 10 % da humanidade, é máis común que o verde, que apenas o presenta entre o 2 e o 5 %.

Hai casos excepcionais, como os famosos ollos cor violeta de Elisabeth Taylor, aínda que en realidade non eran violeta senón dun azul moi intenso que, coa luz adecuada, parecían adquirir un ton violáceo. Algo similar sucede cos ollos negros, que en realidade son marróns moi escuros, e que aparentan ser negros cando non hai suficiente luz para apreciar o matiz.

En xeral, por tanto, pódese dicir que hai tres tipos de ollos pola súa cor: marróns, verdes e azuis, con abundantes variacións de cada un deles. Pero, se isto é así, por que dicimos que non existen ollos azuis?

Antes de continuar, aclaremos o concepto. Existen ollos que chamamos azuis, e cuxo íris percíbese como azul. Pero non son realmente azuis, non hai un pigmento azul que achegue esa cor aos ollos. Para entender isto, é necesario comprender como se compón a cor dos ollos, e que entendemos por ‘cor’.

A cor dun obxecto está determinado pola luz que reflicte. Un obxecto que reflicte todo o espectro de forma uniforme percíbese branco, mentres que un que absorbe toda a luz é negro. Cando un obxecto absorbe parte da luz, por exemplo, por efecto dun pigmento, e reflicte outra parte, percibímolo da cor da luz reflectida: as follas das árbores, por exemplo, son normalmente verdes, porque o pigmento de que dispoñen, a clorofila, absorbe a luz vermella e azul, e reflicte a luz verde, que chega aos nosos ollos.

A cor de ollos é un trazo xeneticamente determinado, no que interveñen ata 16 xenes, responsables de controlar a produción de melanina no iris. A melanina é o pigmento que achega a cor, o mesmo que temos na pel e o pelo. Existen dous tipos principais de melanina. A eumelanina máis escura (absorbe máis luz) que achega unha cor marrón, e a feomelanina máis clara (absorbe menos luz) que achega tons ocres. No íris dáse unha mestura de ambos os pigmentos.

A cantidade de melanina nun tecido determina a intensidade da cor, mentres que a composición relativa de eumelanina e feomelanina determina o ton. Por exemplo, nos ollos cor abelá domina a eumelanina, pero se o pigmento maioritario é a feomelanina, a cor do ollo adquire un ton máis parecido ao mel.

Evidentemente, os ollos azuis teñen moi pouca cantidade de melanina. Poderíase pensar (e de feito, antigamente pensábase) que, a cambio, o iris dunha persoa con ollos azuis tería algún pigmento que lle confira a cor azul, así como a melanina confire a cor marrón. Pero non existen pigmentos azuis nos ollos.

Por iso dicimos que os ollos que vemos como azuis non son realmente azuis. E por iso, entendendo a cor deste xeito, o titular é correcto. Non existen ollos azuis, porque non hai ollos con pigmentos desa cor.

O iris do ollo ten dúas capas. A capa posterior ou epitelio pigmentario, que contén sempre melanina (nos ollos de calquera cor). Pero a que marca a diferenza é a capa máis superficial ou estroma, composta por fibras que poden estar ou non cargadas de pigmento. Nos ollos marróns, as fibras do estroma conteñen abundante melanina; nos ollos verdes, moi pouca; e nos ollos azuis non teñen pigmento algún, e as fibras mantéñense incoloras.

O motivo polo que os ollos azuis percíbense con ese ton non radica no seu pigmentación, senón que é consecuencia do efecto Tyndall, un fenómeno polo que a luz é dispersada por partículas incoloras. Como sucede cando atravesa un prisma, ao dispersarse, a luz branca descomponse en distintas cores, que se dirixen en distintas direccións. As lonxitudes de onda máis longas, como a vermella, dispérsanse moito menos que as lonxitudes de onda máis curtas, como a luz azul. Deste xeito, a radiación vermella queda retida pola propia estrutura física, mentres que a azul é liberada, facéndose visible. Este efecto é similar á dispersión de Rayleigh, responsable de que percibamos o ceo azul, a pesar de que tampouco presentan pigmentos azuis.

As fibras incoloras do estroma conforman un medio propicio para que se produza o efecto Tyndall. Este fenómeno, polo cal un tecido incoloro vese de cor azul, coñécese como coloración estrutural, a diferenza da coloración pigmentaria. Esa é a razón pola que os ollos azuis parecen azuis, aínda que o tecido do estroma sexa incoloro.

FONTE: Álvaro Bayón/muyinteresante.es/naturaleza     Imaxe: OPHfoto/iStock

SABÍAS QUE... PORQUE PODEN VOAR AS AVES E NON NÓS?

A maioría de nós soñou algunha vez con poder voar, un agasallo co que a natureza premiou ás aves. Estes animais sucan os ceos deixándose levar por correntes cálidas, lanzándose en picado sobre as súas descoidadas vítimas ou planeando preto da superficie da auga. Pero, realmente, como o fan? Cal é o seu secreto?

A resposta fácil e inmediata é "porque teñen ás e plumas", pero isto non é do todo exacto; estes vertebrados levaron ata o extremo da eficiencia numerosas adaptacións anatómicas que parecen ignorar as leis da gravidade.

De entrada, as aves non teñen dentes como nós, xa que, ademais de ser densos e pesados, precisan de fortes mandíbulas que lles sirvan de ancoraxe e dunha musculatura que garanta o seu movemento.

Ao carecer de dentes estes animais están obrigados a tragarse a comida enteira e ter que recorrer á moega, unha parte muscular localizada no estómago, para triturar e dixerir a comida.

Baleiraron os seus ósos, con cavidades e orificios no seu interior, para diminuír o seu peso e gozar dunha maior lixeireza, iso si, á conta dunha maior fraxilidade. Este sistema de neumatización lembra bastante á estrutura das columnas das xigantescas catedrais góticas, altas e impoñentes, pero ocas por dentro.

As aves, fóra dos avestruces, carecen de vexiga, un órgano que engadiría un elevado peso corporal e que xeraría unha enorme resistencia ao movemento do aire. Os seus riles producen uns ouriños semisólida que desemboca, a través dos uréteres, nunha cámara cloacal, onde se xunta cos refugallos procedentes do aparello dixestivo.

A acción de voar leva implícita un elevado custo enerxético, posto que a musculatura demanda enerxía e osíxeno que garanta que esta actividade póidase manter no tempo. Isto require dun sistema respiratorio enormemente eficiente.

Para conseguilo, os pulmóns das aves manteñen un fluxo continuo de aire, a diferenza do que sucede nos humanos onde a concentración de osíxeno descenda entre respiración e respiración. E é que o aire que inspiran as aves non vai parar directamente aos pulmóns, senón que se almacena nuns sacos aéreos, desde onde se transmite osíxeno de forma continua a aqueles.

En canto á musculatura, dispoñen de dous potentes músculos: o pectoral maior e o pectoral menor ou supracoracoideo, ambos os situados na posición ventral do animal, o cal axuda ao control da gravidade.

O músculo pectoral maior, en ocasións, representa máis do 20% do peso das aves e é o responsable do aleteo durante o voo. Pola súa banda, o músculo supracoracoideo está unido á quilla do esterno e conéctase ao extremo superior do húmero mediante unha polea, un mecanismo único entre os vertebrados e que lle permite que poidan levantar as súas ás.

Agora ben, sen as ás non habería voo. A súa forma posibilítalles a manobra de despegamento e o planeo constante. Como é sabido, atópanse recubertas por plumas, as cales lles permite controlar as correntes de aire.

As aves dispoñen de dous tipos básicos de plumas: de voo e o plumón. As primeiras son longas, ríxidas e impermeables; mentres que as segundas son curtas e esponxosas, capaces de atrapar o aire e dispensar ao animal do illamento térmico que necesita.

A todo isto, hai que engadir que o esqueleto do ave fai as veces dunha verdadeira fuselaxe, para iso as vértebras dorsais están soldadas entre si, do mesmo xeito que as vértebras sacras e a pelvis. Para pechar a cuadratura do círculo a natureza dotoulles dunha cola, que fai as veces de temón, permitíndolles cambiar de dirección á súa antollo.

En fin, que o soño de Ícaro xamais poderá facerse realidade, sinxelamente porque non dispoñemos da tecnoloxía anatómica necesaria para voar.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia      Imaxe: cnnespanol.cnn.com

SABÍA QUE... POR QUE UTILIZAMOS UN CANGREXO E NON OUTRO ANIMAL PARA REPRESENTAR O CANCRO?

O científico e divulgador estadounidense Siddharta Mukherjee non se cansa de repetir nas súas conferencias que a civilización non causou o cancro, senón que "ao estenderse a expectativa de vida humana, descubriuno". E é que o cancro é tan antigo como a propia humanidade. O primeiro tumor óseo coñecido da historia descubriuse na costela dun neandertal que viviu hai máis de 100.000 anos.

O primeiro caso de cancro rexistrado do que temos constancia aparece recollido no papiro de Edwin Smith, escrito cara ao 1.600 a. de C. Alí faise referencia ao cancro de mama, que é descrito como "tumores protuberantes como bólas no peito e que resultan fríos ao tacto".

Hai tres termos que se utilizan para referirnos ao conxunto de enfermidades que teñen a súa orixe no crecemento descontrolado das células do noso organismo: neoplasia, tumor e cancro, propiamente devandito.

A palabra neoformación fai referencia a un tecido de nova formación e o termo tumor úsase para referirnos a un vulto, unha tumefacción ou o aumento de tamaño nun órgano ou tecido.

En canto á palabra cancro o primeiro en empregala foi Hipócrates, o pai da Medicina, fíxoo alá polo século V a. de C. Nos seus escritos refírese a ela co termo grego karkinos, que se utiliza tanto para referirse ás úlceras como ao cangrexo.

Nestes momentos o cancro é a terceira causa máis frecuente de morte por enfermidade a nivel mundial e todos os órganos, sen excepción, poden ser asento dun tumor. Este tipo de patoloxía orixínase cando unha célula sofre un dano e comeza a dividirse sen control. Calcúlase que a partir do ano 2.030 morrerá por cancro un español case cada catro minutos.

En canto á analoxía do cancro e o cangrexo, pénsase que Hipócrates asociounos porque o tumor canceroso é duro como o caparazón do animal, porque cando está avanzado maniféstase como dor, o mesmo que produce o cangrexo cando nos aprisiona coas súas pinzas, e porque o cancro non nos «solta», como tampouco o cangrexo libera ás súas vítimas despois de atrapalas.

Outros autores defenden que algúns tumores cancerosos, en especial os que afectan as mamas, poden adoptar unha forma que se asemella a un cangrexo con múltiples patas e pinzas.

O médico grego defendía que as enfermidades se producían como consecuencia dun desequilibrio entre os catro humores do organismo (sangue, flema, bilis amarela e bilis negra). No caso do cancro, Hipócrates atribuíao a unha concentración excesiva de bilis negra na carne e recomendaba para compensar o desequilibrio dieta, descanso e exercicio. Se con isto non era suficiente convidaba a tratalo con cirurxía, a condición de que non estivese demasiado «arraigado».

Moito tempo despois, xa na época romana, o médico Dioscórides comezou a chamar aos tumores como karkinomas e Claudio Galeno traduciu karkinos polo vocábulo latino cancro, en castelán cangrexo.

A pesar de todo non sería ata ben entrado o século XVII cando se comezou a utilizar de forma xeneralizada o termo cancro para describir a enfermidade e cando o cangrexo pasou a simbolizar de forma inequívoca esta doenza.

A mitoloxía greco-romana cóntanos de forma detallada como o heroe Heracles tivo que realizar doce traballos, o segundo dos cales consistía en matar á Hidra de Lerna, un monstro con forma de serpe e varias cabezas.

Ao parecer cando Hércules chegou á ciénaga na que vivía o monstro tentou cortar as súas cabezas, pero por cada unha que decapitaba crían dúas novas. Mentres ambos loitaban a vida ou morte a deusa Hera enviou a Carcinos, un cangrexo xigante, para que axudase á Hidra, con todo, Hércules esmagouno cun dos seus talóns e continuou a batalla ata que acabou coa Hidra. Desta forma poderíase dicir, polo menos metaforicamente, que Hércules foi o primeiro personaxe en vencer un «cancro».

FONTE: Pedo Gargantilla/abc.es/ciencia

SABÍAS QUE... POR QUE NOS RUBORIZAMOS CANDO NOS AVERGOÑAMOS?

En situacións incómodas ou embarazosas ruborizámonos de forma transitoria, o que os ingleses denominan flushing, un proceso fisiolóxico que se produce pola dilatación dos vasos sanguíneos da pel, en especial os situados a nivel das fazulas.

Algúns estudosos defenden que o ser humano é o único animal da súa familia biolóxica que ten a calidade de ruborizarnos. E é que xa o dixo Charles Darwin, o rubor é a "máis peculiar e a máis humana de todas as expresións".

Do que non parecer existir ningún tipo de dúbida é que o flushing é unha mensaxe encriptado que permite, dalgunha forma, a convivencia humana, é certo que non é unha experiencia pracenteira pero si unha forma de aceptar o noso erro social. Dalgunha forma actúa como unha desculpa física e involuntaria diante dunha equivocación.

Neste sentido, o profesor Ray Crozier, da Universidade de East Anglia, en Reino Unido, defende que o rubor evolucionou como un medio de código social que propicia que as nosas sociedades funcionen de forma correcta.

A razón pola que non nos gusta ruborizarnos é porque non podemos controlalo. E é que cando intuímos que nos equivocamos ou cando mentimos invádenos unha sensación de pudor, atopámonos incómodos. Neses momentos é cando se produce un disparador automático a nivel do noso sistema simpático.

Este sistema forma parte, á súa vez, do sistema nervioso autónomo, o cal controla as accións involuntarias, tales como os latexados cardíacos, a dilatación dos vasos sanguíneos, da pupila do ollo... Para realizar estas accións libera dúas hormonas, adrenalina e noradrenalina, que se verten no sangue e que actúan en todos os tecidos do noso organismo.

Se incrementa a secreción de adrenalina prodúcese un aumento da frecuencia cardíaca, da respiratoria, aumenta a sudoración e as veas dilátanse, de forma que o sangue que flúe cara ás nosas fazulas aumenta e a pel adopta unha coloración sonrosada característica.

Non todas as persoas ruborízanse por igual, aquelas que teñen a pel máis clara, as máis emotivas, as máis ansiosas ou as que necesitan maior aprobación social son as que o fan con maior frecuencia.

O psicólogo estadounidense Jesse Bering, colaborador habitual da revista Scientific American, defende que ruborizarse cando cometemos algunha fechoría é interpretado pola xente que nos rodea como un sinal de honestidade ou arrepentimento, é dicir, é interpretado de forma positiva, o cal pode axudar a que sexamos perdoados.

No libro The psycological significance of the blush o psicólogo experimental Peter J de Jong, da Universidade de Groninga, explica que percibimos como máis empáticos e dignas de confianza a aquelas persoas que se poñen coloradas.

A pesar de todo, non faltan voces autorizadas que se sitúan no extremo contrario, que defenden que o rubor pode ter connotacións negativas, xa que o observador pode pensar que unha persoa inocente nunca tería por que ruborizarse.

Hai máis de cen anos que o neurólogo francés Pierre Janet incluíu a eritrofobia dentro do grupo das fobias a situacións especiais. Etimolóxicamente este vocábulo procede do latín eritro (vermello) e phobos (medo) e consiste no medo irracional a ruborizarnos en público. A este trastorno tamén se lle coñece co nome de ereutofobia, de ereutho, vermello, e phobos, medo. Aínda que a eritrofobia póidase presentar de forma illada adoita formar parte dos trastornos de ansiedade.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia    Imaxe: elcorreo.com

SABÍAS QUE... POR QUE AS CASCUDAS MORREN COAS PATAS CARA ARRIBA?

As cascudas pertencen á gran familia dos Blattidae, na que existen 4.600 especies distribuídas en sete familias. A pesar da súa mala reputación, teñen un importante papel nos ecosistemas, ao ser importantes descomponedores.

Son seres invertebrados de hábitos nocturnos que prefiren moverse cando hai pouca iluminación, a pesar de que non ven practicamente nada. A verdade é que isto non é ningún hándicap para elas, xa que grazas ás súas antenas son capaces de guiarse e detectar calquera vibración ou cambio térmico que se produza na súa contorna.

Isto permítelles adaptarse con enorme facilidade a ambientes hostís, o cal permitiu que poidan sobrevivir no noso planeta desde uns 350 millóns de anos. Outra das razóns desta prolongada supervivencia é a súa enorme capacidade para responder diante dun estímulo: fano entre os 12 e os 50 mseg, mentres que os humanos necesitamos uns 200 mseg.

Un dos mitos máis populares que viran ao redor destes animais é que serían capaces de resistir diante dunha catástrofe nuclear, xa que a radioactividade non é capaz de acabar con elas.

Con todo, isto non é certo. Un experimento realizado por Cazadores de mitos, de Discovery Channel, demostrou que o 10% das cascudas alemás son capaces de sobrevivir cando se someten a unha radiación de 100 Gy, con todo, todos os especímenes morren unha vez alcanzados os 1.000 Gy.

Isto significa que estes animais puideron sobrevivir a unha distancia de 300 m da explosión de Hiroshima, pero que ningún foi capaz de resistir nas proximidades do accidente da central de Chernóbil, onde se liberou unhas catrocentas veces máis material radioactivo.

Outra das súas moitas idiosincrasias é a variación da súa cor. Cando nacen (ninfas) teñen unha coloración esbrancuxada, a cal se perde ao longo do seguintes oito horas seguintes, nas que van adquirindo a tonalidade café característica.

A natureza dotounas, ademais, dunha resistencia sobrenatural e é que a súa exoesqueleto de quitina permítelles aguantar ata novecentas veces o seu propio peso corporal.

En canto á transmisión de enfermidades, a diferenza do que sucede con mosquitos e garrapatas, que causan enfermidades nos seres humanos directamente a través das súas picaduras, as cascudas unicamente cáusanas de forma indirecta, xa que poden portar decenas de bacterias. Desta forma, poden propiciar a aparición de brotes de salmonelosis, febre tifoidea ou cólera.

Non é certo que as cascudas teñan tres cerebros, pero si que teñen un sistema nervioso enormemente complexo. O seu cerebro atópase dividido en tres partes: un cerebro (protocerebro) que conecta cos ollos e as estruturas fotorreceptoras; un segundo cerebro (deuterocerebro) que enlaza coas antenas sensoriais e motoras, e o terceiro (tritiocerebro), axustado cun ganglio e que ten unha función gustativa e olfativa.

O cerebro destes animais dirixe as súas actividades pero, ademais, cada un dos segmentos nos que está dividido o seu corpo conta con ganglios, os cales en ausencia da cabeza poden continuar realizando o seu labor.

Se a isto engadimos que o cerebro destes animais non controla a respiración (as cascudas non teñen pulmóns e respiran a través de traqueas ou espirais que se atopan repartidas por cada un dos segmentos) explica que poidan vivir sen cabeza mesmo durante varias semanas.

Os seres humanos combatemos a estes blatodeos a través de insecticidas que actúan danando o seu sistema nervioso, provocando que as patas se contraian de forma asincrónica. Isto fai que perdan o equilibrio e que, por efecto do seu peso corporal, queden boca arriba no momento da morte. Con todo, se a unha cascuda dámoslle a volta, sen danarlle o seu sistema nervioso, sería capaz de recuperar a postura normal e fuxir ata un recuncho seguro en moi poucos segundos.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia   Imaxe: mundodeportivo.com

SABÍAS QUE... POR QUE SE O NOSO CORPO ESTÁ A 36 GRAOS XA TEMOS CALOR AOS 30?

A termorregulación consiste, basicamente, en activar diferentes procesos centrais e periféricos para manter a homeostase corporal e as funcións vitais constantes. Estes procesos están tutelados polo hipotálamo, o cal, a través da retroalimentación, permite aumentar ou diminuír a temperatura.

Grazas a este complexo sistema a nosa temperatura oscila entre os 36º C e os 37,5º C, a razón desta pinza non é outra que é o intervalo no cal é máis eficiente, existe un menor gasto enerxético e impídese que sexamos infectados por virus, bacterias e fungos.

A temperatura de confort para o noso organismo atópase entre os 15 e 30º C, por baixo e por encima desta temperatura ambiental o corpo humano activa os mecanismos termorreguladores.

Os seres humanos soportamos mellor as temperaturas baixas que as altas, debido a que as funcións celulares se enlentecen e é posible que se poidan recuperar cando a temperatura regrese a valores normais. Con todo, a partir dos 43º C as proteínas desnaturalízanse, perden a súa funcionalidade de forma irreversible e, ademais, morren.

Por ese motivo, o límite dos 43º C marca a fronteira da vida e a morte.

A pesar de todo, desde a Organización Mundial da Saúde (OMS) alerta de que unha temperatura ambiental de 40º C pode poñer en risco a nosa saúde ou se se alcanzan os 35º C con altos niveis de humidade.

Se temos frío os nosos vasos sanguíneos reducen o fluxo de sangue (vasoconstrición) para conservar a calor e os músculos contráense (tiritona) para xeralo. Pola contra, se a temperatura é superior a 30º C prodúcese unha vasodilatación para que se poida expulsar o exceso de calor en forma de sudoración.

A primeira consecuencia da vasodilatación, dado que o noso sangue é vermella e concéntrase na periferia do noso organismo, é que a pel se volve sonrosada e a segunda derivada é que o corazón acelérase para bombear sangue á rede de capilares.

Agora ben, como é posible que se activen os mecanismos termorreguladores a unha temperatura ambiental inferior á nosa temperatura corporal? A resposta hai que buscala no metabolismo celular.

As células do noso corpo oxidan nutrientes e producen un «exceso de calor» que mantén a nosa temperatura corporal, a plétora de calor é eliminada a través de radiación, convección, condución e evaporación.

A calor que se xera nas partes máis internas transpórtase pola rega sanguínea ata a superficie da pel e, desde alí, disípase por radiación; se o fai por contacto directo con outras superficies máis frías falamos de condución; se é debido ao intercambio co aire circundante dicimos que existe convección e, por último, se é a través da suor denominámolo evaporación.

Debido a que a temperatura corporal debe manterse constante, a enerxía emitida por radiación tamén debe ser constante, con todo, cando a temperatura ambiental é similar á nosa xa non pode disiparse dunha forma eficaz. Como a temperatura non pode ser regulada nin por radiación nin por convección, recórrese á sudoración.

E é que a pel humedecida pola suor conduce mellor a calor e, ademais, arrefríase cando as pingas se evaporan. Isto explica que canto máis próxima sexa a temperatura exterior á do noso corpo máis complicado será expulsar a calor xerada e, por tanto, maior será a sensación subxectiva de calor.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es    Imaxe: myprotein.es

SABÍAS QUE... POR QUE SE ENGURRAN OS DEDOS BAIXO A AUGA?

A pel do noso organismo é un órgano moi extenso que está deseñado para protexernos da contorna e regular multitude de procesos. Conségueo grazas á súa enorme adaptabilidade, un fenómeno que experimentamos, aínda que non nos detiveramos a pensalo, en numerosas ocasións.

A quen non se lle engurrou a pel tras un baño prolongado? Agora ben, por que só sucede isto nos dedos das mans e os pés? Por que non pasa, por exemplo, na pel da fronte ou no abdome?

Para comprender este fenómeno imos poñer a nosa lupa na capa máis externa da epidermis. Coñécese como estrato córneo ou capa córnea, e está composta por células planas e mortas que se atopan empaquetadas nun colchón de proteínas e lípidos. Esta capa actúa como unha poderosa barreira fronte ás ameazas externas.

Durante moito tempo pensábase que a aparición de engurras tras a exposición á auga era o resultado dun proceso de ósmosis, no cal a entrada de auga na capa máis externa da pel provocando que se inchase. De feito, esta explicación estivo vixente ata o ano 1935.

Nas últimas décadas a evidencia científica apuntou noutra dirección, todo parece indicar que o engurramento é a consecuencia da vasoconstricción dos vasos sanguíneos que hai baixo a pel, os cales dependen do sistema nervioso autónomo.

Dalgunha forma cando a auga penetra na epidermis altera o balance de electrolitos o que xera unha mensaxe que chega ata o cerebro e que, á súa vez, provoca unha resposta: contraer os capilares subcutáneos e evitar o fluxo do sangue. Debido a que na capa máis exterior da nosa pel hai menos vasos está obrigada a engurrarse.

Todo este proceso leva o seu tempo, viuse que non é inmediato, calcúlase que se necesita, aproximadamente, 10 minutos, sendo necesario para revertelo uns 15-20 minutos. Pero estes valores son moi aproximados, viuse, por exemplo, que na auga quente o proceso é moito máis rápido e que na praia os dedos non se engurran tanto como nunha piscina.

Agora ben; que utilidade ten todo isto? Porque a natureza non dá puntadas sen fíos. As primeiras pistas chegaron no ano 2001, por aquel entón científicos da Universidade de Tel-Aviv observaron que os dedos das mans dos pacientes con enfermidade de Parkinson engurrábanse menos que os pacientes que non os tiñan.

Unha década despois comprobouse que os dedos engurrados actúan a modo de bandas de rozamento, canalizan a auga fóra dos dedos cando se mollan, de forma que a capacidade de agarre a distintas superficies é maior. E é que, moi probablemente este deseño da natureza permítenos agarrar cunha maior precisión obxectos mollados ou que se atopan baixa a auga.

Quizais, polo menos iso defenden os antropólogos, as engurras nos dedos dos nosos devanceiros favoreceron que puidesen colleitar alimentos cunha maior facilidade nun escenario cheo de vexetación húmida ou en arroios. Con aquela ’mellora evolutiva’ sería posible recoller, por exemplo, moluscos con maior facilidade nas zonas costeiras ou nas ribeiras.

En canto a engurras dos pés, é posible que tamén fose unha vantaxe evolutiva, xa que a adherencia ao chan aumentaba e resultaríalles máis fácil camiñar polas pedras molladas.

Pasaron millóns de anos, e agora que? Pois se o que desexa é tomarse unha xerra de cervexa ben fresquiña e que non se escorregue das mans, o primeiro que ten que facer é darse un bo mergullo, para que minutos despois as engurras dos dedos teñan un mellor agarre. Aproveitémonos das melloras evolutivas.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia      Imaxe: lasprovincias.es

SABÍAS QUE... CAL É O PAÍS MÁIS LARGO DO MUNDO?

Chile é o país máis longo do mundo con máis de 6.000 quilómetros de costa que se estenden ao longo do bordo occidental de América do Sur. A súa extensión de Norte a sur de 4.270 km cunha superficie total de 756.626 km². O territorio de Chile esténdese desde o deserto de Atacama no norte, un dos lugares máis secos da Terra, ata o extremo sur do continente, fogar da accidentada e prístina Patagonia, a rexión máis austral do mundo. Ao longo da cordilleira dos Andes, unha das cadeas montañosas máis longas do mundo, as paisaxes chilenas abarcan todo tipo de escenarios.

O país limita co océano Pacífico ao oeste, a cordilleira de Andes ao leste e comparte fronteiras terrestres con Perú (ao norte), con Bolivia (ao leste) e Arxentina (ao leste tamén). Cun ancho de só 177 km no seu punto máis ancho e un ancho medio de ao redor de 64 km, Chile é un dos países máis estreitos da Terra (non é o máis angosto porque existen microestados moito máis pequenos que este país, como Ciudad do Vaticano).

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es       Imaxe: mapamundi.online