SABÍAS QUE...

SABÍAS QUE... POR QUE NOS RUBORIZAMOS CANDO NOS AVERGOÑAMOS?

En situacións incómodas ou embarazosas ruborizámonos de forma transitoria, o que os ingleses denominan flushing, un proceso fisiolóxico que se produce pola dilatación dos vasos sanguíneos da pel, en especial os situados a nivel das fazulas.

Algúns estudosos defenden que o ser humano é o único animal da súa familia biolóxica que ten a calidade de ruborizarnos. E é que xa o dixo Charles Darwin, o rubor é a "máis peculiar e a máis humana de todas as expresións".

Do que non parecer existir ningún tipo de dúbida é que o flushing é unha mensaxe encriptado que permite, dalgunha forma, a convivencia humana, é certo que non é unha experiencia pracenteira pero si unha forma de aceptar o noso erro social. Dalgunha forma actúa como unha desculpa física e involuntaria diante dunha equivocación.

Neste sentido, o profesor Ray Crozier, da Universidade de East Anglia, en Reino Unido, defende que o rubor evolucionou como un medio de código social que propicia que as nosas sociedades funcionen de forma correcta.

A razón pola que non nos gusta ruborizarnos é porque non podemos controlalo. E é que cando intuímos que nos equivocamos ou cando mentimos invádenos unha sensación de pudor, atopámonos incómodos. Neses momentos é cando se produce un disparador automático a nivel do noso sistema simpático.

Este sistema forma parte, á súa vez, do sistema nervioso autónomo, o cal controla as accións involuntarias, tales como os latexados cardíacos, a dilatación dos vasos sanguíneos, da pupila do ollo... Para realizar estas accións libera dúas hormonas, adrenalina e noradrenalina, que se verten no sangue e que actúan en todos os tecidos do noso organismo.

Se incrementa a secreción de adrenalina prodúcese un aumento da frecuencia cardíaca, da respiratoria, aumenta a sudoración e as veas dilátanse, de forma que o sangue que flúe cara ás nosas fazulas aumenta e a pel adopta unha coloración sonrosada característica.

Non todas as persoas ruborízanse por igual, aquelas que teñen a pel máis clara, as máis emotivas, as máis ansiosas ou as que necesitan maior aprobación social son as que o fan con maior frecuencia.

O psicólogo estadounidense Jesse Bering, colaborador habitual da revista Scientific American, defende que ruborizarse cando cometemos algunha fechoría é interpretado pola xente que nos rodea como un sinal de honestidade ou arrepentimento, é dicir, é interpretado de forma positiva, o cal pode axudar a que sexamos perdoados.

No libro The psycological significance of the blush o psicólogo experimental Peter J de Jong, da Universidade de Groninga, explica que percibimos como máis empáticos e dignas de confianza a aquelas persoas que se poñen coloradas.

A pesar de todo, non faltan voces autorizadas que se sitúan no extremo contrario, que defenden que o rubor pode ter connotacións negativas, xa que o observador pode pensar que unha persoa inocente nunca tería por que ruborizarse.

Hai máis de cen anos que o neurólogo francés Pierre Janet incluíu a eritrofobia dentro do grupo das fobias a situacións especiais. Etimolóxicamente este vocábulo procede do latín eritro (vermello) e phobos (medo) e consiste no medo irracional a ruborizarnos en público. A este trastorno tamén se lle coñece co nome de ereutofobia, de ereutho, vermello, e phobos, medo. Aínda que a eritrofobia póidase presentar de forma illada adoita formar parte dos trastornos de ansiedade.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia    Imaxe: elcorreo.com

SABÍAS QUE... POR QUE AS CASCUDAS MORREN COAS PATAS CARA ARRIBA?

As cascudas pertencen á gran familia dos Blattidae, na que existen 4.600 especies distribuídas en sete familias. A pesar da súa mala reputación, teñen un importante papel nos ecosistemas, ao ser importantes descomponedores.

Son seres invertebrados de hábitos nocturnos que prefiren moverse cando hai pouca iluminación, a pesar de que non ven practicamente nada. A verdade é que isto non é ningún hándicap para elas, xa que grazas ás súas antenas son capaces de guiarse e detectar calquera vibración ou cambio térmico que se produza na súa contorna.

Isto permítelles adaptarse con enorme facilidade a ambientes hostís, o cal permitiu que poidan sobrevivir no noso planeta desde uns 350 millóns de anos. Outra das razóns desta prolongada supervivencia é a súa enorme capacidade para responder diante dun estímulo: fano entre os 12 e os 50 mseg, mentres que os humanos necesitamos uns 200 mseg.

Un dos mitos máis populares que viran ao redor destes animais é que serían capaces de resistir diante dunha catástrofe nuclear, xa que a radioactividade non é capaz de acabar con elas.

Con todo, isto non é certo. Un experimento realizado por Cazadores de mitos, de Discovery Channel, demostrou que o 10% das cascudas alemás son capaces de sobrevivir cando se someten a unha radiación de 100 Gy, con todo, todos os especímenes morren unha vez alcanzados os 1.000 Gy.

Isto significa que estes animais puideron sobrevivir a unha distancia de 300 m da explosión de Hiroshima, pero que ningún foi capaz de resistir nas proximidades do accidente da central de Chernóbil, onde se liberou unhas catrocentas veces máis material radioactivo.

Outra das súas moitas idiosincrasias é a variación da súa cor. Cando nacen (ninfas) teñen unha coloración esbrancuxada, a cal se perde ao longo do seguintes oito horas seguintes, nas que van adquirindo a tonalidade café característica.

A natureza dotounas, ademais, dunha resistencia sobrenatural e é que a súa exoesqueleto de quitina permítelles aguantar ata novecentas veces o seu propio peso corporal.

En canto á transmisión de enfermidades, a diferenza do que sucede con mosquitos e garrapatas, que causan enfermidades nos seres humanos directamente a través das súas picaduras, as cascudas unicamente cáusanas de forma indirecta, xa que poden portar decenas de bacterias. Desta forma, poden propiciar a aparición de brotes de salmonelosis, febre tifoidea ou cólera.

Non é certo que as cascudas teñan tres cerebros, pero si que teñen un sistema nervioso enormemente complexo. O seu cerebro atópase dividido en tres partes: un cerebro (protocerebro) que conecta cos ollos e as estruturas fotorreceptoras; un segundo cerebro (deuterocerebro) que enlaza coas antenas sensoriais e motoras, e o terceiro (tritiocerebro), axustado cun ganglio e que ten unha función gustativa e olfativa.

O cerebro destes animais dirixe as súas actividades pero, ademais, cada un dos segmentos nos que está dividido o seu corpo conta con ganglios, os cales en ausencia da cabeza poden continuar realizando o seu labor.

Se a isto engadimos que o cerebro destes animais non controla a respiración (as cascudas non teñen pulmóns e respiran a través de traqueas ou espirais que se atopan repartidas por cada un dos segmentos) explica que poidan vivir sen cabeza mesmo durante varias semanas.

Os seres humanos combatemos a estes blatodeos a través de insecticidas que actúan danando o seu sistema nervioso, provocando que as patas se contraian de forma asincrónica. Isto fai que perdan o equilibrio e que, por efecto do seu peso corporal, queden boca arriba no momento da morte. Con todo, se a unha cascuda dámoslle a volta, sen danarlle o seu sistema nervioso, sería capaz de recuperar a postura normal e fuxir ata un recuncho seguro en moi poucos segundos.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia   Imaxe: mundodeportivo.com

SABÍAS QUE... POR QUE SE O NOSO CORPO ESTÁ A 36 GRAOS XA TEMOS CALOR AOS 30?

A termorregulación consiste, basicamente, en activar diferentes procesos centrais e periféricos para manter a homeostase corporal e as funcións vitais constantes. Estes procesos están tutelados polo hipotálamo, o cal, a través da retroalimentación, permite aumentar ou diminuír a temperatura.

Grazas a este complexo sistema a nosa temperatura oscila entre os 36º C e os 37,5º C, a razón desta pinza non é outra que é o intervalo no cal é máis eficiente, existe un menor gasto enerxético e impídese que sexamos infectados por virus, bacterias e fungos.

A temperatura de confort para o noso organismo atópase entre os 15 e 30º C, por baixo e por encima desta temperatura ambiental o corpo humano activa os mecanismos termorreguladores.

Os seres humanos soportamos mellor as temperaturas baixas que as altas, debido a que as funcións celulares se enlentecen e é posible que se poidan recuperar cando a temperatura regrese a valores normais. Con todo, a partir dos 43º C as proteínas desnaturalízanse, perden a súa funcionalidade de forma irreversible e, ademais, morren.

Por ese motivo, o límite dos 43º C marca a fronteira da vida e a morte.

A pesar de todo, desde a Organización Mundial da Saúde (OMS) alerta de que unha temperatura ambiental de 40º C pode poñer en risco a nosa saúde ou se se alcanzan os 35º C con altos niveis de humidade.

Se temos frío os nosos vasos sanguíneos reducen o fluxo de sangue (vasoconstrición) para conservar a calor e os músculos contráense (tiritona) para xeralo. Pola contra, se a temperatura é superior a 30º C prodúcese unha vasodilatación para que se poida expulsar o exceso de calor en forma de sudoración.

A primeira consecuencia da vasodilatación, dado que o noso sangue é vermella e concéntrase na periferia do noso organismo, é que a pel se volve sonrosada e a segunda derivada é que o corazón acelérase para bombear sangue á rede de capilares.

Agora ben, como é posible que se activen os mecanismos termorreguladores a unha temperatura ambiental inferior á nosa temperatura corporal? A resposta hai que buscala no metabolismo celular.

As células do noso corpo oxidan nutrientes e producen un «exceso de calor» que mantén a nosa temperatura corporal, a plétora de calor é eliminada a través de radiación, convección, condución e evaporación.

A calor que se xera nas partes máis internas transpórtase pola rega sanguínea ata a superficie da pel e, desde alí, disípase por radiación; se o fai por contacto directo con outras superficies máis frías falamos de condución; se é debido ao intercambio co aire circundante dicimos que existe convección e, por último, se é a través da suor denominámolo evaporación.

Debido a que a temperatura corporal debe manterse constante, a enerxía emitida por radiación tamén debe ser constante, con todo, cando a temperatura ambiental é similar á nosa xa non pode disiparse dunha forma eficaz. Como a temperatura non pode ser regulada nin por radiación nin por convección, recórrese á sudoración.

E é que a pel humedecida pola suor conduce mellor a calor e, ademais, arrefríase cando as pingas se evaporan. Isto explica que canto máis próxima sexa a temperatura exterior á do noso corpo máis complicado será expulsar a calor xerada e, por tanto, maior será a sensación subxectiva de calor.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es    Imaxe: myprotein.es

SABÍAS QUE... POR QUE SE ENGURRAN OS DEDOS BAIXO A AUGA?

A pel do noso organismo é un órgano moi extenso que está deseñado para protexernos da contorna e regular multitude de procesos. Conségueo grazas á súa enorme adaptabilidade, un fenómeno que experimentamos, aínda que non nos detiveramos a pensalo, en numerosas ocasións.

A quen non se lle engurrou a pel tras un baño prolongado? Agora ben, por que só sucede isto nos dedos das mans e os pés? Por que non pasa, por exemplo, na pel da fronte ou no abdome?

Para comprender este fenómeno imos poñer a nosa lupa na capa máis externa da epidermis. Coñécese como estrato córneo ou capa córnea, e está composta por células planas e mortas que se atopan empaquetadas nun colchón de proteínas e lípidos. Esta capa actúa como unha poderosa barreira fronte ás ameazas externas.

Durante moito tempo pensábase que a aparición de engurras tras a exposición á auga era o resultado dun proceso de ósmosis, no cal a entrada de auga na capa máis externa da pel provocando que se inchase. De feito, esta explicación estivo vixente ata o ano 1935.

Nas últimas décadas a evidencia científica apuntou noutra dirección, todo parece indicar que o engurramento é a consecuencia da vasoconstricción dos vasos sanguíneos que hai baixo a pel, os cales dependen do sistema nervioso autónomo.

Dalgunha forma cando a auga penetra na epidermis altera o balance de electrolitos o que xera unha mensaxe que chega ata o cerebro e que, á súa vez, provoca unha resposta: contraer os capilares subcutáneos e evitar o fluxo do sangue. Debido a que na capa máis exterior da nosa pel hai menos vasos está obrigada a engurrarse.

Todo este proceso leva o seu tempo, viuse que non é inmediato, calcúlase que se necesita, aproximadamente, 10 minutos, sendo necesario para revertelo uns 15-20 minutos. Pero estes valores son moi aproximados, viuse, por exemplo, que na auga quente o proceso é moito máis rápido e que na praia os dedos non se engurran tanto como nunha piscina.

Agora ben; que utilidade ten todo isto? Porque a natureza non dá puntadas sen fíos. As primeiras pistas chegaron no ano 2001, por aquel entón científicos da Universidade de Tel-Aviv observaron que os dedos das mans dos pacientes con enfermidade de Parkinson engurrábanse menos que os pacientes que non os tiñan.

Unha década despois comprobouse que os dedos engurrados actúan a modo de bandas de rozamento, canalizan a auga fóra dos dedos cando se mollan, de forma que a capacidade de agarre a distintas superficies é maior. E é que, moi probablemente este deseño da natureza permítenos agarrar cunha maior precisión obxectos mollados ou que se atopan baixa a auga.

Quizais, polo menos iso defenden os antropólogos, as engurras nos dedos dos nosos devanceiros favoreceron que puidesen colleitar alimentos cunha maior facilidade nun escenario cheo de vexetación húmida ou en arroios. Con aquela ’mellora evolutiva’ sería posible recoller, por exemplo, moluscos con maior facilidade nas zonas costeiras ou nas ribeiras.

En canto a engurras dos pés, é posible que tamén fose unha vantaxe evolutiva, xa que a adherencia ao chan aumentaba e resultaríalles máis fácil camiñar polas pedras molladas.

Pasaron millóns de anos, e agora que? Pois se o que desexa é tomarse unha xerra de cervexa ben fresquiña e que non se escorregue das mans, o primeiro que ten que facer é darse un bo mergullo, para que minutos despois as engurras dos dedos teñan un mellor agarre. Aproveitémonos das melloras evolutivas.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia      Imaxe: lasprovincias.es

SABÍAS QUE... CAL É O PAÍS MÁIS LARGO DO MUNDO?

Chile é o país máis longo do mundo con máis de 6.000 quilómetros de costa que se estenden ao longo do bordo occidental de América do Sur. A súa extensión de Norte a sur de 4.270 km cunha superficie total de 756.626 km². O territorio de Chile esténdese desde o deserto de Atacama no norte, un dos lugares máis secos da Terra, ata o extremo sur do continente, fogar da accidentada e prístina Patagonia, a rexión máis austral do mundo. Ao longo da cordilleira dos Andes, unha das cadeas montañosas máis longas do mundo, as paisaxes chilenas abarcan todo tipo de escenarios.

O país limita co océano Pacífico ao oeste, a cordilleira de Andes ao leste e comparte fronteiras terrestres con Perú (ao norte), con Bolivia (ao leste) e Arxentina (ao leste tamén). Cun ancho de só 177 km no seu punto máis ancho e un ancho medio de ao redor de 64 km, Chile é un dos países máis estreitos da Terra (non é o máis angosto porque existen microestados moito máis pequenos que este país, como Ciudad do Vaticano).

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es       Imaxe: mapamundi.online

SABÍAS QUE... POR QUE RIMOS CANDO NOS FAN CÓXEGAS?

Se facemos caso á Real Aacademia Galega (RAG) as cóxegas son sensacións que experimenta alguén ao sérenlle tocadas levemente certas partes do corpo e que se manifesta nunha risa involuntaria.

Un dos primeiros en abordar as cóxegas foi Aristóteles, alá polo século IV a. de C. No seu libro Sobre as partes dos animais o filósofo defendía que “a razón de que só o home teña cóxegas é a finura da súa pel e é, ademais, o único animal que ri”. Como agora veremos, nisto, o sabio macedonio equivocouse.

Os científicos distinguen dous tipos diferentes de cóxegas, unha suave, knismeses, e que consiste nunha sensación de irritación provocada por algún movemento suave sobre a pel. Desde un punto de vista biolóxico trátase dun mecanismo de protección, grazas ao cal nos protexemos dos insectos escorrentándoos ou rascándonos.

Este tipo de cóxegas non é único da nosa especie, podémolo atopar noutras moitas, por exemplo, no movemento de aleteo da cola dunha vaca para escorrentar ás moscas que as rodean.

Os antropólogos coinciden en afirmar a knimeses é unha reacción primitiva e que, posiblemente, apareceu hai uns oitenta millóns de anos.

O segundo tipo de cóxegas, tal e como describiron os psicólogos Stanley Hall e Arthur Allin en 1897, son as chamadas gargaleses. Aparecen tan só nalgúns mamíferos e están provocadas polo contacto físico con outros animais da súa especie.

É o tipo de cóxegas que se xeran entre amigos, entre unha nai e a súa cría, ou nunha parella.

As gargaleses, a diferenza da knimeses, teñen unha función social: crear lazos afectivos con outros membros e obter sensacións pracenteiras. Moi probablemente as primeiras cóxegas que aparecen están en relación co vínculo afectivo que se xera entre a nai e a cría.

Unha vez producida as cóxegas a sensación viaxa cara ao cerebro a través das mesmas fibras nerviosas que transmiten os sinais da dor, isto tradúcese en que a primeira postura que adoptamos cando nos fan cóxegas correspóndese cunha actitude defensiva.

A sensación é vehiculizada ata unha zona coñecida como codia somatosensorial, a rexión cerebral que se asocia coa sensación do tacto. Desde alí envíanse sinais ata outras zonas do cerebro, como son o hipotálamo, o hipocampo e o sistema límbico, que son as responsables últimas de que se xeren emocións pracenteiras, entre elas a risa.

Desta forma, a unha primeira fase de medo séguelle outra de «rebote» positiva, a risa, unha vez que o cerebro comproba que non existe perigo e que nos atopamos nunha zona de confort social.

É precisamente o mecanismo primixenio de alarma o que impide que unha persoa estraña póidanos facer cóxegas, posto que o noso cerebro ségueo percibindo como unha alarma real. Neste sentido, un grupo de investigadores españois demostrou que as cóxegas son sete veces máis probables con alguén do sexo contrario que cunha persoa do mesmo sexo, xa que neste segundo caso o noso cerebro segue en estado de alerta.

É sobradamente coñecido que o pescozo, as axilas e o abdome son as zonas máis sensibles ás cóxegas, pero quizais non sexa tan coñecido que o mapa xeográfico do noso corpo entende de xénero, é dicir, que mentres elas senten con máis intensidade as cóxegas e, en especial, na planta do pé, eles percíbenas máis nas zonas eróxenas.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia   Imaxe: Cordon Press

SABÍAS QUE... ENTROPÍA

Tenet é unha película de ciencia ficción de Christopher Nolan, quen ao longo da súa carreira impresionou con cintas moi ben documentadas desde o punto de vista científico, como Interestellar, que nos presenta unha alucinante proposta das viaxes no tempo, con conceptos tan incribles como balas que saen do corpo e volven entrar na pistola, xente conducindo ao revés... En Tenet o que nos expón o director ten como protagonista á entropía, un concepto da física un pouco complicado de entender pero que, á súa vez, alude ao noso sentido común á hora de imaxinarnos como deberían dispoñerse os obxectos no universo ou, mellor devandito, como deberían manifestarse os sistemas nos seus distintos estados posibles. Que é a entropía, entón? Que ten que ver coas viaxes no tempo?

A pesar de que a RAE e a RAG definen a entropía como “a medida da desorde dun sistema”, a calquera físico que estea a ler estas liñas seguramente renselle esta descrición; pola contra, a entropía ten máis que ver co concepto de probabilidade. Así o manifestaban o físico de partículas Javier Santaolalla e o físico teórico José Luis Crespo, dous divulgadores que trataron de explicar a entropía de maneira comprensible nas súas canles de Youtube.

Para comprender a entropía, poñamos un exemplo ao alcance de todos nós: imaxinemos que temos unha caixa cun gas no seu interior. Que é máis probable? Que o gas apareza esparexido por todo o espazo dispoñible, ou que, en cambio, todos os seus átomos atópense limitados a un pequeno espazo nun lateral da caixa?

A entropía é a lei pola que se rexen procesos que consideramos irreversibles, pero non porque exista unha forza física que obrigue ás partículas para comportarse dese xeito; senón porque é o máis probable que suceda.

A idea de entropía viría proporcionar unha forma matemática de codificar a noción intuitiva de que procesos son imposibles, pero sen violar a lei fundamental de conservación da enerxía. É dicir, un vaso de cristal quieto sobre unha mesa tenderá a conservar o seu estado, a menos que algunha forza incida sobre el. Se tiramos o vaso ao chan, este partirase, e os pedazos esparexeranse. Se agrupamos todos eses pedazos e volvémolos a lanzar ao chan que probabilidade hai de que volvan adoptar a forma do vaso? Polo principio de entropía, o máis probable é que adopten calquera outra distribución (que nós consideramos subxectivamente como caótica ou desordenada). Hai moi poucas probabilidades de que os pedazos volvan reconstruír o vaso, pero non hai ningunha lei física que o impida. Simplemente é extremadamente improbable. Por iso, relacionar desorde ou caos con entropía non é exacto desde un punto de vista estrito, posto que a orde é subxectivo.

Por tanto, a definición máis exacta de entropía sería a seguinte: “A entropía é unha magnitude que mide o número de microestados para un mesmo macroestado dun sistema”. Esta definición enlaza coa segunda lei da termodinámica, que establece que o cambio espontáneo dun proceso irreversible nun sistema illado (que non está sometido a ningunha forza nin intercambio de enerxía coa contorna) sempre procede na dirección dunha entropía crecente. É dicir, que un sistema sempre evoluciona á súa configuración máis probable, que é, ao mesmo tempo, a que máis microestados ten, e a que máis entropía posúe.

Agora volvamos ao noso exemplo. Cantos microestados ten o sistema ‘vaso’ feito pedazos? Unha cantidade inxente. Que, espontaneamente, os pedazos volvan adoptar a forma orixinal do vaso (a non ser que nós volvámolos a unir con pegamento), sería tan improbable que, matematicamente, non podería darse nin en toda a idade do universo. Mentres, o sistema tenderá a configurarse da maneira máis probable.

E, por último, que ten isto que ver coas viaxes no tempo de Tenet? Segundo os físicos, a entropía énos útil porque permite establecer ‘a frecha do tempo’. Pola lei a entropía, podemos extraer tamén que o universo evoluciona sempre a un estado de menor información ou de destrución de información. É dicir, que é máis fácil destruír que construír; e iso permítenos discernir o pasado do futuro.

FONTE: Laura Marcos/muyinteresante.es     Imaxe: concepto.de/leyes-de-la-termodinamica

SABÍAS QUE... POR QUE NOS GUSTA TANTO O CHEIRO A CHUVIA?

En 1964 os científicos australianos Isabel Joy Bear e RG Thomas acuñaron o termo petricor, a fragrancia a terra mollada ou, simplemente ’o cheiro a choiva’ que aparece despois dunha tormenta. Trátase dun GPS olfativo que non é patrimonio exclusivo de Homo sapiens; axuda, por exemplo, aos peixes de auga doce a desovar ou aos camelos sedientos a alcanzar o oasis.

A verdade é que a auga de choiva en si mesma non cheira a nada, pero cando entra en contacto coa terra, as substancias que hai disoltas nela e coas bacterias que hai nese escenario adopta un aroma moi característico, imposible de esquecer.

De entrada, o nome -petricor- encerra unha historia etimológica verdadeiramente curiosa xa que fai referencia ao sangue dos deuses homéricos, xa que segundo a mitoloxía o termo ikhor describe o que ’corre polas veas dos deuses’ e petror fai referencia ás pedras. Literalmente, petricor sería o sangue dos deuses escorregando polas pedras.

Se nos penetramos agora no terreo molecular, o que orixina o petricor é a combinación das bacterias presentes no medio terrestre, fundamentalmente Streptomyces coelicolor, cos aceites das plantas, un polinomio que se coñece co nome de geosmina, literalmente «aroma da terra».

Hai persoas dotadas dun olfacto privilexiado capaces de detectar o cheiro da choiva mesmo antes de que chegue a tormenta, a explicación é que o vento é capaz de propagar as esporas da bacteria Streptomyces, as cales quedan suspendidas no ambiente achéganse a nós.

Os cheiros teñen a capacidade de xerar respostas emocional intensas, desde preferencias ata aversións olfativas, as cales teñen unha xeografía cerebral perfectamente definida. Non foron os poetas nin os perfumistas o que inventaron o vínculo entre fragrancia e emoción, foi o sistema límbico, a rexión máis primitiva do noso cerebro e a que é considerada a sede dos sentimentos.

Desde hai tempo sabemos que o noso bulbo olfativo está conectado directamente co sistema límbico e a amígdala, as zonas que modulan os estados emocionais. Isto explica por que certa fragrancia condúcenos a certos lugares: a unha cea na praia, á casa da nosa avoa, a unha pastelería… e outras nos producen verdadeira repugnancia.

Os antropólogos defenden que os nosos antepasados estableceron unha conexión emocional forte e positiva co cheiro a choiva, moi posiblemente porque lles indicaba que terminaba a estación seca e comezaba o espertar da natureza. E é que coas choivas as posibilidades de supervivencia aumentaban, os cultivos florecían e as posibilidades de conseguir alimento prolongábanse durante máis tempo.

Hai moitos séculos en determinadas rexións de Oriente Medio e Asia os chamáns e os ascetas formulaban unha fragrancia á que bautizaron como mitti attar e que se podería traducir por ’perfume da terra’. Ata onde puidemos coñecer, tratábase dunha destilación de barro seco en aceite de sándalo, a cal conservaba dalgún modo o aroma das choivas do monzón.

No ano 2008 o perfumista Jean-Claude Ellena deu o salto e elaborou un perfume cativador, fresco e relaxante, co que trataba de evocar unha paisaxe rebosante de auga.

Describiu esta fragrancia poéticamente como a expresión serena da natureza que renace tras a choiva e bautizouna como «un xardín despois do monzón». Este aroma a día de hoxe forma parte dunha liña de perfumes que trata de capturar a esencia de diferentes xardíns ao redor do planeta.

FONTE: Pedro Gargantilla/ abc.es/ciencia            Imaxe: eltiempo.es