SABÍAS QUE...

SABÍAS QUE... POR QUE HAI PEDRAS NA VÍA DO TREN?

No ano 1.830 inaugurouse a primeira liña de ferrocarril do mundo, cubría o traxecto entre Liverpool e Manchester, aquela lendaria locomotora foi bautizada como The Rocket. A partir dese momento non se deixou nin un instante de perfeccionar este tipo de transporte.

En 1.890 apareceu a primeira liña ferroviaria non ideada por locomotoras de vapor, viu a luz en Suecia e era unha liña electrificada. Máis adiante empezouse a xeneralizar unha nova tecnoloxía: locomotoras con combustible diésel.

O seguinte gran fito chegou en 1.939 coa construción do primeiro tren de alta velocidade do mundo. O nacemento tivo lugar en Italia, foi o Elettro Treno ETR 200, que alcanzaba a velocidade de 204 Km/h. Tempo despois, no ano 1.964, comezou a funcionar no país do Sol nacente o famoso tren bala.

A medida que as primeiras locomotoras de vapor foron facéndose máis potentes, foron capaces de arrastrar cargas cada vez maiores, o que se traducía en que o peso que tiñan que soportar as vías sobre as que circulaban os trens fose crecendo.

Algúns chans eran capaces de resistilo, pero outros non, por iso os enxeñeiros da época puxéronse ao choio para atoparon unha solución: colocar leitos de pedras sobre o terreo.

Desta forma, desde que aqueles primeiros trens fixeron a súa aparición, as pedras non deixaron de acompañalos. Hai que ter en conta que os trens teñen que enfrontarse diariamente á expansión e contracción debida á calor, ao movemento, á vibración do chan, ao crecemento da maleza, á acumulación de auga debida ás choivas… Un polinomio terriblemente complexo que ten unha derivada final: manter un ancho constante e que non se deforme.

Para logralo colócanse unhas pezas transversais, as travesas, que poden ser de madeira ou cemento, que suxeitan os carrís e mantéñenos na súa posición. Pero se as travesas póñense directamente no chan poden afundirse ou desprazarse, polo que é preciso colocar un leito de pedras, que actúan a modo de colchón amortecendo o tránsito do tren e proporcionando estabilidade á vía férrea.

Estas pedras coñécense co nome de balasto, que procede á súa vez do termo anglosaxón ballast, que facía referencia ao material que se empregaba no pasado como contrapeso dos barcos e que podería ser traducido como lastre.

O balasto está formado por unha substancia granulada, que oscila entre os 30 e 150 mm de tamaño, e que se fabrica, xeralmente, a partir de pedra triturada, como pode ser o granito ou a pedra calcaria. Noutras palabras, non todas as rochas son útiles para a formación do balasto, deben cumprir certas especificacións en canto a calidade e granulometría para que proporcionen o grao de resistencia que se necesita.

É certo que, neste momento, non todos os tipos de vías existentes teñen balasto, nas liñas de alta velocidade optouse por un deseño que emprega formigón, debido a que aquel podería proxectarse a gran velocidade polo rozamento das rodas. Ademais, e este dato tamén é importante telo en conta, co formigón lógrase unha xeometría viaria máis precisa e reduce a necesidade dos labores de mantemento.

A cara B é a alternativa ao balasto tradicional, que se coñece como vía en placa, é que a construción segue sendo moito máis cara, ao tratarse de superestruturas ríxidas que precisan unha mellor construción e a existencia de noiros que reducen ao mínimo os asentos. Esta instalación require que en moitas ocasións haxa que esperar dous invernos desde a construción do noiro ata a montaxe da vía.

Así que xa sabes, a próxima vez que viaxe en tren e vexa as pedras xunto ás vías pensen que ademais de axudar a que a súa viaxe sexa máis confortable e que as vibracións sexan mínimas, contribúen á súa seguridade.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia      Imaxe: okdiario.com

SABÍAS QUE... POR QUE NOS CUSTA RECOÑECER A NOSA VOZ CANDO ESTÁ GRAVADA?

Non escribimos igual que falamos. A través da linguaxe sonora coidamos moitos detalles e adaptamos a entoación para repetir ideas craves, evitar equívocos, confusións ou dobres sentidos, ou ben para facer todo o contrario.

E é que a voz humana é o son máis importante da nosa contorna, posiblemente o que máis escoitamos ao longo da nosa vida. Se o falante é unha persoa coñecida podémola identificar a través da súa voz, activando a imaxe visual que temos dela almacenada na memoria, unha habilidade que aparece ao redor dos sete meses de vida.

Dalgunha forma, a nosa voz é moi específica, di moito de nós, é unha das nosas tarxetas de presentación ante o mundo e con ela as persoas que nos rodean fanse un estereotipo, non sempre acertado, de nós cando nos coñecen.

E é que o que nos transmite unha voz estentórea é moi diferente ao que nos chega dunha voz campanuda, enérxica e retumbante. De igual modo sucede cunha voz atiplada, fervenza, metálica ou arxentada.

Desde hai algún tempo é posible dispoñer, a través da intelixencia artificial, do recoñecemento de voz, cuxa facilidade é posibilitar a comunicación entre humanos e sistemas informáticos. A través dun sistema de recoñecemento pódese detectar e entender as palabras que un ser humano emite de forma natural.

É evidente que as ’máquinas’ poden recoñecernos, pero e nós? Recoñecémonos nunha gravación? Seguramente que en máis dunha ocasión oímonos nun audio ou nunha nota de voz e non nos gustamos nada, identificamos esa voz como estraña, allea a nós. Parécenos diferente e, por regra xeral, de peor calidade, moi pouco radiofónica.

E se a isto engadimos que as persoas que nos rodean corroboran que, en efecto, así é como soa a nosa voz, o grao de estrañeza é aínda maior.

Nun estudo clásico, realizado fai máis de cinco décadas, someteuse a un grupo de voluntarios a diferentes estímulos para comprobar ata que punto recoñecíanse neles. Os resultados foron estremecedores: tan só un 38% foron capaz de recoñecer a súa voz de forma inmediata. Máis recentemente, no ano 2010, noutro estudo comprobouse a velocidade do autorreconocimiento, neste caso a sorpresa foi maiúscula: o 90% conseguíao.

Cando falamos as nosas cordas vocais vibran para producir o son, o cal sae a través da boca e viaxa polo aire ata a parte externa do noso pavillón auditivo, alí entra en contacto co tímpano provocando unha vibración.

A audición a través do aire é a forma coa que percibimos a voz da xente que nos rodea, amigos e estraños cos que mantemos unha conversación.

A vibración timpánica alcanza o oído interno, concretamente unha zona anatómica chamada cóclea ou caracol que traduce o son nun impulso eléctrico, o cal finalmente a través do nervio auditivo chega ao cerebro.

Dalgunha forma, as áreas corticais procesan o estímulo e fan unha ’media’ entre as dúas vías, a aérea e a ósea, e o resultado é que identifican esa voz como nosa, como propia, iso si, lixeiramente máis grave de como a escoitan os demais.

As nosas palabras, as que xeramos na larinxe, seguen, ademais, outro camiño máis directo, a través dos ósos do cranio. De forma intuitiva isto sabémolo todos, por iso cando cantamos e queremos afinar o que facemos é taparnos os oídos, para anular a chegada de información a través da vía aérea.

Este camiño, o óseo, realícese por un ’pavimento’ con estruturas histolóxicas de maior densidade, por ese motivo os seus viaxeiros son frecuencias máis graves. Isto explica por que cando escoitamos a versión gravada da nosa voz, aquela que tan só ten o compoñente que é transportado polo aire, percibámola falsamente máis aguda.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia

SABÍAS QUE... POR QUE CHORAMOS CANDO ESTAMOS ALEGRES?

Se falamos de bágoas, as primeiras das que temos constancia datan do século XIV antes de Cristo. Nunhas tablillas atopáronse referencia ao deus Baal, a divindade fenicia relacionada coa fertilidade e as tormentas de choiva, que foi asasinada a mans da súa irmá amante Anat, noticia que desencadeou un torrente de bágoas.

Segundo o Dicionario da Real Academia a dacriología é a rama da ciencia que se ocupa do estudo da secreción lacrimal. Se nos cinguimos ao campo da bioloxía, os seres humanos temos tres tipos de bágoas: basales, reflictes e emocionais. As primeiras son as encargadas de manter os nosos ollos limpos e en perfecta disposición para cumprir coa tarefa para a que foron deseñados: a visión. A pesar de que non o notemos, a súa presenza é constante e manteñen o noso ollo lubricado.

As segundas bágoas son reflíctelas. Cando algo nos irrita, por exemplo, gases lacrimóxenos ou cortar unha cebola en pedacitos, reaccionan eliminando esa substancia e, en consecuencia, o posible dano que nos puidesen producir.

Por último, estarían as bágoas emocionais, as que se atopan vinculadas aos sentimentos. Dalgunha forma, chorar de pena ou de alegría fainos humanos, é unha forma de comunicación.

O salouco acompáñanos toda a nosa vida. É máis, nacemos cun salouco; apenas gozamos da «autonomía» da vida choramos de maneira incontrolable. Trátase, moi probablemente dun cordón umbilical acústico co que demandamos a protección materna.

O nacemento dun bebé, unha festa de aniversarios sorpresa, unha vitoria inesperada do noso equipo… pode provocar un salouco de alegría, un aparente paradoxo. Dito doutra forma, as bágoas, unha reacción que acompaña habitualmente a emocións negativas, pode aparecer ante experiencias positivas moi intensas.

A verdade é que as bágoas da alegría é un dos grandes misterios da ciencia, segundo o psicólogo Ad Vingerhoets, da Universidade de Tiburg (Países Baixos), este tipo de bágoas proceden do recordo dos malos momentos pasados antes de alcanzar ese instante de felicidade que explota nun salouco.

Hai xa algún tempo o bioquímico estadounidense William H Frey demostrou que esas bágoas teñen unha elevada cantidade de potasio, manganeso, endorfinas, prolactina e adenocorticotropina, algunhas das cales se liberan en situacións altamente estresantes. Con elas o noso organismo trata de restaurar o equilibrio emocional e devolvernos a eutimia.

Nesta liña de traballo, unha psicóloga da Universidade de Yale, a doutora Aragón, realizou hai tempo uns estudos encamiñados a avaliar a presenza de manifestacións contrapostas, é dicir, que tras presentar un estímulo positivo xerásese unha resposta negativa, como podían ser as bágoas.

Os resultados das súas investigacións mostraron que aquelas persoas que utilizan reaccións negativas para expresarse logran moderar cunha maior facilidade a intensidade das súas emocións. En Román paladino, as bágoas da alegría contrarrestan dunha forma máis eficiente a emoción positiva que nos desborda.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia           Imaxe:Adobe Stock

SABÍAS QUE... POR QUE AS PATACAS FRITAS SON TAN ADICTIVAS?

Imposible comer só unha / HANS (PIXABAY)/elpaís.com

Hai xa máis dun século, concretamente no ano 1.907, o científico xaponés Kikunae Ikeda descubriu o quinto sabor, o umami, que en castelán, e en galego, podería traducirse por ’delicioso’ e que ten, característicamente, un sabor picante.

O umami, entre outras cousas, está producido por glutamato que, como agora veremos, atópase nos potenciadores do sabor, pero tamén nalgunhas substancias naturais. Así, atopamos glutamato nos queixos (como o roquefort, o gorgonzola ou o parmesano), nas carnes, os peixes ou os legumes. En xeral, pódese dicir que canto máis maduro é un queixo maior cantidade de glutamato contén.

O glutamato pertence á gran familia de potenciadores do sabor, compostos químicos ou aditivos alimentarios que fan que os alimentos aumenten o seu sabor e sexan máis atractivos ao noso padal.

Existe unha enorme variedade de potenciadores do sabor, sendo o máis coñecidos o E621, tamén chamado glutamato monosódico. Este aditivo é posible atopalo en caldos, sopas envasadas ou produtos salgados conxelados, nos que potencia a palatabilidade de todos eles.

O glutamato, ademais, ocúpase de estimular receptores específicos a nivel da lingua, que envían sinais ao cerebro e que nos convidan a comer máis. Nesta liña, un estudo realizado por investigadores da Universidade de Deakin (Australia) demostrou que aquelas persoas que probaban a mesma comida bastaba simplemente coa adicción dunha maior cantidade de glutamato para que o comensal chegase a inxerir ata un 11% máis de comida.

Vaiamos agora coas patacas fritas. Xa o sabemos, empezamos por unha, pero detrás vai outra, e outra… e así ata terminar coa bolsa. Unha vez empezamos cústanos moitísimo traballo dicir que non. Agora ben, por que sucede isto? Que teñen?

Desde hai tempo sábese que cando inxerimos alimentos ricos en graxa xéranse diferentes sinais, unha que viaxa ao cerebro e outras que, polo nervio vago, chegan ao intestino. Alí son capaces de estimular a produción de endocannabinoides, os cales activan, á súa vez, outras células que son as responsables do desexo insaciable de acabar co prato. Diversos estudos demostraron que este efecto non se reproduce cando os alimentos son ricos en proteínas ou azucres.

A boa noticia deste tipo de achados é que, nun futuro non moi afastado, será posible fabricar fármacos capaces de bloquear a produción de endocannabinoides intestinais e, por tanto, de eliminar o estímulo que nos fai inxerir máis graxas.

As patacas fritas teñen unha elevada composición de graxas, pero a adicción non reside aquí, polo menos, non só aquí. E é que un grupo de científicos da universidade teutoa Erlangen-Nurember, capitaneados por Tobías Hoch, demostrou que cando se daba patacas fritas ás ratas e realizábase unha resonancia magnética específica activábanse áreas cerebrais relacionadas coa recompensa, o pracer e a adicción.

Esta situación non se reproducía, como podía pensarse a priori, cando aos animais de laboratorio alimentábaselles con penso elaborado coa mesma composición das patacas, noutras palabras, as graxas e os carbohidratos non era razón suficiente para que houbese unha forma compulsiva para comer.

Aquí é onde entra en xogo o glutamato monosódico ou E-621, esa substancia saborizante e conservante á que xa fixemos referencia, que forma parte da composición da bolsa de patacas fritas e que desempeña un papel destacado na adicción ás patacas fritas.

Seguramente neste punto algún lector non senta totalmente identificado coa exposición, debido a que a el as patacas fritas non lle xeran ningún tipo de adicción. É capaz de dicir non á terceira pataca frita. En efecto, isto pode suceder. E é que existe unha terceira variable no polinomio: a xenética. Do mesmo xeito que sucede, por exemplo, co xogo, existe unha base xenética que provoca en certas persoas unha predisposición para desenvolver certas adiccións alimentarias.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia

SABÍAS QUE... POR QUE PECHAMOS OS OLLOS CANDO DURMIMOS?

Neno durmindo / getty/elpaís.com

O sono é un estado fisiolóxico no cal pasamos, máis ou menos, a terceira parte da nosa vida. Isto significa que unha persoa que viva 84 anos pasouse, aproximadamente, vinte e oito anos durmindo.

Neste momento dispoñemos de suficientemente base científica para poder afirmar que aquelas persoas que dormen ben a súa esperanza de vida é maior. E é que son varios os estudos científicos que estableceron unha relación causal entre a cantidade e a calidade de horas de sono cunha maior esperanza de vida.

A pesar de todo, o home actual dorme menos cantidade de horas que os seus antepasados, sendo a causa principal deste feito a existencia de luz artificial, a cal nos permite permanecer espertos unha cantidade de horas maior que as que nos ditarían os nosos ciclos circadianos.

Ata ben entrado o século XX a comunidade científica defendía que durante o sono a actividade cerebral cesaba e que entrabamos nun estado similar ao da perda de conciencia. Nestes momentos sabemos que isto non é así, que durante o sono a cortiza cerebral mantén un estado de activación permanente, aínda que é certo que é menor ao que existe nos estados de vixilia.

Pero isto non significa que o cerebro non cumpra unha función específica. Viuse que o sono é fundamental para a consolidación da información: durante o sono o noso cerebro é capaz de almacenar na memoria os datos que aprendemos durante o día.

A esta conclusión chegaron científicos da UCLA Health en colaboración con investigadores da Universidade de Tel Aviv, un achado que podería ofrecer novas pistas de como a estimulación cerebral profunda durante o sono pode ter efectos beneficiosos na memoria dos pacientes que sofren enfermidade de Alzheimer.

Outro dos feitos que suceden durante o sono é que, xeralmente, pechamos os ollos. Trátase dun mecanismo de protección, grazas ao cal a córnea e a esclerótica, as capas máis externas do noso globo ocular, están convenientemente hidratadas. Dalgunha forma a natureza deseñou este mecanismo para paliar a ausencia do parpadeo nocturno, escenario que nos coloca nun estado de indefensión ocular fronte ao dano ambiental, xa sexa polo po, a luz ou a secura.

Agora ben, non todas as persoas dormen cos ollos pechados, existe unha situación médica coñecida como lagoftalmos nocturno, na que as pálpebras non se poden pechar completamente. Isto pode deberse a un problema do nervio facial, o encargado de transmitir correctamente a información á musculatura encargada do peche das pálpebras, ou ben a factores externos ou mecánicos, como poden ser cicatrices, retracción palpebral… que, dalgunha forma, impiden o peche total da pálpebra.

Esta situación, por estraña que nos poida parecer, afecta ata un 20% da poboación mundial, segundo a American Academy of Ophtalmology, e pode chegar a provocar deshidratación ocular, sensación de corpo estraño no ollo, visión borrosa ao espertar ou unha hipersensibilidade anormal á luz.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es

SABIAS QUE... POR QUE OS PLÁTANOS SON CURVOS?

Acios de plátanos / Adobe Stock

Os plátanos son a froita tropical máis cultivada e unha das catro froitas máis consumidas a nivel mundial. Se poñemos a lupa no noso país, os plátanos ocupan o segundo lugar na clasificación de froitas máis consumidas, estímase que ao ano inxerimos case 12 quilos por persoa, unha cifra que tan só é superada polas laranxas, cunha media de 17 quilos anuais por persoa.

Nas clases de bioloxía ensináronnos que na maioría das plantas o froito é unha estrutura que se forma ao redor das sementes, coa finalidade de protexelas e axudalas a dispersarse. Poderíase dicir que o froito é a última derivada da transformación do ovario tras producirse a polinización.

De forma excepcional hai situacións nas que os froitos medran sen polinización, é máis, existen casos nos que o ovario non encerra os óvulos. Nestas situacións desenvólvese un froito sen sementes, é o que se coñece como partenocárpica e sucede, por exemplo, nos plátanos. Esta sería a explicación biolóxica de por que cando inxerimos esta froita non atopamos sementes.

Outras das súas idiosincrasias é que o plátano é o froito dunha planta e non dunha árbore, e que son froitas radioactivas, xa que conteñen un 0.0117% de potasio 40 na súa composición. Unha cifra que, por outra banda, non debe de asustarnos xa que sería necesario comer diariamente 900 plátanos para que a radiación fose similar á que nos afectaría a 20 quilómetros de distancia dun accidente nuclear non extremadamente grave.

É sabido que as células vexetais conteñen pigmentos asociados aos cloroplastos, nos cales se realiza a fotosíntese. Estes orgánulos están recubertos por un pigmento –a clorofila- que reflicte o espectro verde.

Pois ben, a clorofila está presente na pel do plátano antes de iniciar a maduración, por ese motivo este tipo de plátanos son de cor verde, os cales, ademais, parécennos menos doces que os plátanos maduros xa que na súa composición hai unha elevada cantidade de amidóns.

Unha vez o proceso de maduración iniciouse ten lugar unha degradación das células e os cloroplastos deterióranse. Coa degradación da clorofila entran en xogo outros pigmentos (carotenos e xantofilas) que son os responsables últimos da coloración amarelada. Os plátanos maduros teñen unha elevada concentración de fructosa, sacarosa e glicosa, o que explicaría o seu sabor dulzón.

Os plátanos son un verso libre no mundo das froitas, son os únicos que teñen unha forma curvada. Para poder entender a elección desta xeometría hai que ter en conta que os plátanos son orixinarios da selva tropical, onde a luz do sol apenas penetra a través da densa vexetación.

Estes froitos tiveron que adaptarse para buscar a luz solar e desafiar a forza da gravidade ’rubindo’ con todas as inflorescencias cara á copa da planta. Dalgunha forma poderíase dicir que, do mesmo xeito que sucede cos xirasois, os plátanos buscan a luz solar.

O ’esforzo’ que realiza o plátano para medrar en sentido contrario á terra –xeotropismo negativo- xera unha curvatura cara arriba característica, que pode ser máis ou menos pronunciada e de diferente coloración, segundo a variedade á que o plátano pertenza.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es

SABIAS QUE... DYSANIA E CLINOMANÍA

Segundo a mitoloxía grega o encargado de inducirnos o sono é Morfeo, fillo de Hipnos, que personificaba o sono, e de Nix, a noite. Morfeo é representado con ás que se baten rápida e silenciosamente, o cal permítelle desprazarse con gran celeridade creando un mundo onírico. Ademais, o deus grego ten a capacidade de adoptar unha aparencia humana para aparecer nos soños, especialmente a dos seres queridos. Tivo un final tráxico, xa que foi fulminado por Zeus por revelar segredos divinos aos mortais a través das fantasías.

Cada un de nós temos unhas necesidades de descanso nocturno, polo que o tempo de sono ten enormes variacións individuais, nas que intervén de forma directa o ritmo biolóxico do sono. En ocasións temos dificultes para saír da cama polas mañás, entramos nun estado de confusión ou aturdimiento, especialmente cando entra en xogo cambios do ritmo do sono, ben sexa por traballo ou por capricho, necesidade de madrugar en exceso, cambios no ritmo do sono… En calquera caso, bastan uns 10 minutos para que alcancemos o estado de alerta adecuado. Nalgunhas persoas este tempo prolóngase en exceso, existindo unha dificultade extrema que se dilata máis aló dos trinta minutos. Dise que sofren dysania .

A dysania consiste nun trastorno do sono que pode ser producido por insomnio (inicial ou terminal) ou por unha alteración do patrón do sono, e que conduce a un estado de confusión tras espertarnos. Nas persoas con dysania o corpo pídelles seguir durmindo a pesar de que son conscientes de que chegou o momento de levantarse. Ademais, a dysania adoita ir acompañada de irritabilidade ou “mal humor”, provocados pola imposibilidade de espertar.

En si mesma a dysania non pode ser considerada unha enfermidade senón como un síntoma de que “algo” non funciona de forma correcta no organismo. Traduce que o corpo non durmiu o suficiente. Esta alteración do sono garda unha relación máis estreita cos hábitos e horarios de sono, ou cunha situación de estrés persoal, que cun trastorno hereditario ou xenético. O que sucede ao longo do día ten a súa tradución durante a noite.

Por outra banda, esta alteración da conciencia pode ser unha manifestación dunha enfermidade, como sucede nalgúns pacientes con síndrome de fatiga crónica ou depresión .

Existe outro trastorno relacionado co soño que se chama clinomanía, unha palabra que deriva do grego kline, que significa leito, e teima, tolemia. As persoas que o sofren están obsesionadas co sono, con pasarse o día tombados na cama, nunca recoñecen descansar o suficiente e non queren levantarse. Estas persoas, a diferenza das que teñen dysania, poden permanecer na cama sen importarlle as obrigacións que están a abandonar, polo que en moitas ocasións a clinomanía desemboca en verdadeiros problemas persoais. Aínda que a priori poida parecer o mesmo a clinomanía é diferente á preguiza, e a primeira pode requirir axuda médica, xa que pode estar asociada a outras doenzas.

En 1981 o grupo español Mecano lanzou o seu primeiro sinxelo titulado “Hoxe non me podo levantar” do que chegaron a vender trinta e cinco mil copias. Seguramente a maioría dos lectores lembran a pegadiza letra dunha das súas cancións:

Hoxe non me podo levantar o fin de semana deixoume fatalt oda a noite sen durmir bebendo, fumando e sen parar de rir. Hoxe non me podo levantar

Os compoñentes de Mecano sufrían clinomanía ou dysania? Habería que preguntarllo a Morfeo.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es

SABÍAS QUE... POR QUE ASUBÍA O VENTO?

Un dos fenómenos atmosféricos menos desexados é o vento, o cal ten unha dobre peculiaridade: non se ve, pero si se oe. E é que, se nos poñemos ampulosos, podemos dicir que o vento é capaz de xerar unha melodía misteriosa que envolve a nosa contorna natural, que acariña os nosos oídos e que nos transporta a lugares remotos, ás veces fantasmagóricos.

Os escritores utilizaron diferentes adxectivos para describir o son do vento, desde silbante ata atronador, pasando por estentóreo, marteleante, bronco, ruxiente ou estrondoso. Esta riqueza lingüística xa nos pon sobre a pista de que o vento xera sons moi diversos.

O vento per se carece de son, pero cando se atopa un obxecto no seu camiño, ben sexa un toldo, fisuras nas xanelas ou plásticos, prodúcese unha fricción, unha perturbación, que se traducirá nun cambio de presión e, ao cabo, nunha vibración do aire. É precisamente esta vibración a responsable última do son.

Non todos os sons xerados polo vento son iguais, teñen diferentes frecuencias, as cales gardan unha estreita relación co tipo de perturbación. Neste sentido, a experiencia demostrounos que o vento que franquea montañas ou edificios xera un ruído turbulento e irregular, diametralmente oposto ao que se forma cando atravesa un campo aberto sen obstáculos, que é máis suave e uniforme. É máis, se no seu camiño atópase árbores é posible que estes sexan capaces de absorber algunhas das vibracións do aire, provocando que poida chegar moito máis lonxe e que se escoite coma se fose un queixume.

Os obxectos fan que a corrente de aire sepárese momentaneamente para logo volverse a unir. Se o vento é o suficientemente veloz o fenómeno producirá un ruído estraño que foi utilizado polos directores de cinema para infundir un clima de terror a algunhas escenas.

Dito doutra forma, é a aleatoriedade natural, a velocidade do aire e a superficie que se interpón no seu camiño a que fai que o vento dun lado sexa máis forte, máis sonoro, que cando as dúas correntes están unidas.

Outro dato para ter en conta é que a forma na que percibimos o vento tamén depende da dirección, se sopra na nosa, aumenta a velocidade das ondas sonoras e percibimos un son máis forte, e á inversa, se sopra en dirección contraria as ondas sonoras diminúen e escóitase moito máis suave.

Desde hai tempo observouse que o estado de ánimo dalgunhas persoas e, mesmo, a saúde mental depende dos cambios meteorolóxicos. No noso país comprobouse, por exemplo, que a tramontana, o vento sur do norte e o siroco están relacionados cunha maior presenza de hemicrania, cadros depresivos, ansiedade e irritabilidade.

Tal é así, que hai xa algún tempo que se acuñaron dous termos para referirse ao maridaxe saúde e fenómenos atmosféricos: meteorosensibles e biometeoroloxía. A primeira fai relación a aquelas persoas que experimentan malestar físico ou mental cos cambios de tempo, mentres que a biometeoroloxía é a disciplina encargada de estudar os procesos fisiolóxicos e patolóxicos.

Nesta liña, investigadores israelís analizaron os cambios meteorolóxicos e a incidencia de trastornos mentais en zonas semiáridas. Tras unha exhaustiva análise observaron que nunha mostra de máis de catro mil persoas que ingresaran no Centro de Saúde Mental da Universidade de Ben-Gurion do Neguev (Israel) existía certa relación entre este tipo de condutas e a dirección e velocidade do vento.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia        Imaxe: tiempo.com