SABÍAS QUE...

SABÍAS QUE... POR QUE RIMOS CANDO NOS FAN CÓXEGAS?

Se facemos caso á Real Aacademia Galega (RAG) as cóxegas son sensacións que experimenta alguén ao sérenlle tocadas levemente certas partes do corpo e que se manifesta nunha risa involuntaria.

Un dos primeiros en abordar as cóxegas foi Aristóteles, alá polo século IV a. de C. No seu libro Sobre as partes dos animais o filósofo defendía que “a razón de que só o home teña cóxegas é a finura da súa pel e é, ademais, o único animal que ri”. Como agora veremos, nisto, o sabio macedonio equivocouse.

Os científicos distinguen dous tipos diferentes de cóxegas, unha suave, knismeses, e que consiste nunha sensación de irritación provocada por algún movemento suave sobre a pel. Desde un punto de vista biolóxico trátase dun mecanismo de protección, grazas ao cal nos protexemos dos insectos escorrentándoos ou rascándonos.

Este tipo de cóxegas non é único da nosa especie, podémolo atopar noutras moitas, por exemplo, no movemento de aleteo da cola dunha vaca para escorrentar ás moscas que as rodean.

Os antropólogos coinciden en afirmar a knimeses é unha reacción primitiva e que, posiblemente, apareceu hai uns oitenta millóns de anos.

O segundo tipo de cóxegas, tal e como describiron os psicólogos Stanley Hall e Arthur Allin en 1897, son as chamadas gargaleses. Aparecen tan só nalgúns mamíferos e están provocadas polo contacto físico con outros animais da súa especie.

É o tipo de cóxegas que se xeran entre amigos, entre unha nai e a súa cría, ou nunha parella.

As gargaleses, a diferenza da knimeses, teñen unha función social: crear lazos afectivos con outros membros e obter sensacións pracenteiras. Moi probablemente as primeiras cóxegas que aparecen están en relación co vínculo afectivo que se xera entre a nai e a cría.

Unha vez producida as cóxegas a sensación viaxa cara ao cerebro a través das mesmas fibras nerviosas que transmiten os sinais da dor, isto tradúcese en que a primeira postura que adoptamos cando nos fan cóxegas correspóndese cunha actitude defensiva.

A sensación é vehiculizada ata unha zona coñecida como codia somatosensorial, a rexión cerebral que se asocia coa sensación do tacto. Desde alí envíanse sinais ata outras zonas do cerebro, como son o hipotálamo, o hipocampo e o sistema límbico, que son as responsables últimas de que se xeren emocións pracenteiras, entre elas a risa.

Desta forma, a unha primeira fase de medo séguelle outra de «rebote» positiva, a risa, unha vez que o cerebro comproba que non existe perigo e que nos atopamos nunha zona de confort social.

É precisamente o mecanismo primixenio de alarma o que impide que unha persoa estraña póidanos facer cóxegas, posto que o noso cerebro ségueo percibindo como unha alarma real. Neste sentido, un grupo de investigadores españois demostrou que as cóxegas son sete veces máis probables con alguén do sexo contrario que cunha persoa do mesmo sexo, xa que neste segundo caso o noso cerebro segue en estado de alerta.

É sobradamente coñecido que o pescozo, as axilas e o abdome son as zonas máis sensibles ás cóxegas, pero quizais non sexa tan coñecido que o mapa xeográfico do noso corpo entende de xénero, é dicir, que mentres elas senten con máis intensidade as cóxegas e, en especial, na planta do pé, eles percíbenas máis nas zonas eróxenas.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia   Imaxe: Cordon Press

SABÍAS QUE... ENTROPÍA

Tenet é unha película de ciencia ficción de Christopher Nolan, quen ao longo da súa carreira impresionou con cintas moi ben documentadas desde o punto de vista científico, como Interestellar, que nos presenta unha alucinante proposta das viaxes no tempo, con conceptos tan incribles como balas que saen do corpo e volven entrar na pistola, xente conducindo ao revés... En Tenet o que nos expón o director ten como protagonista á entropía, un concepto da física un pouco complicado de entender pero que, á súa vez, alude ao noso sentido común á hora de imaxinarnos como deberían dispoñerse os obxectos no universo ou, mellor devandito, como deberían manifestarse os sistemas nos seus distintos estados posibles. Que é a entropía, entón? Que ten que ver coas viaxes no tempo?

A pesar de que a RAE e a RAG definen a entropía como “a medida da desorde dun sistema”, a calquera físico que estea a ler estas liñas seguramente renselle esta descrición; pola contra, a entropía ten máis que ver co concepto de probabilidade. Así o manifestaban o físico de partículas Javier Santaolalla e o físico teórico José Luis Crespo, dous divulgadores que trataron de explicar a entropía de maneira comprensible nas súas canles de Youtube.

Para comprender a entropía, poñamos un exemplo ao alcance de todos nós: imaxinemos que temos unha caixa cun gas no seu interior. Que é máis probable? Que o gas apareza esparexido por todo o espazo dispoñible, ou que, en cambio, todos os seus átomos atópense limitados a un pequeno espazo nun lateral da caixa?

A entropía é a lei pola que se rexen procesos que consideramos irreversibles, pero non porque exista unha forza física que obrigue ás partículas para comportarse dese xeito; senón porque é o máis probable que suceda.

A idea de entropía viría proporcionar unha forma matemática de codificar a noción intuitiva de que procesos son imposibles, pero sen violar a lei fundamental de conservación da enerxía. É dicir, un vaso de cristal quieto sobre unha mesa tenderá a conservar o seu estado, a menos que algunha forza incida sobre el. Se tiramos o vaso ao chan, este partirase, e os pedazos esparexeranse. Se agrupamos todos eses pedazos e volvémolos a lanzar ao chan que probabilidade hai de que volvan adoptar a forma do vaso? Polo principio de entropía, o máis probable é que adopten calquera outra distribución (que nós consideramos subxectivamente como caótica ou desordenada). Hai moi poucas probabilidades de que os pedazos volvan reconstruír o vaso, pero non hai ningunha lei física que o impida. Simplemente é extremadamente improbable. Por iso, relacionar desorde ou caos con entropía non é exacto desde un punto de vista estrito, posto que a orde é subxectivo.

Por tanto, a definición máis exacta de entropía sería a seguinte: “A entropía é unha magnitude que mide o número de microestados para un mesmo macroestado dun sistema”. Esta definición enlaza coa segunda lei da termodinámica, que establece que o cambio espontáneo dun proceso irreversible nun sistema illado (que non está sometido a ningunha forza nin intercambio de enerxía coa contorna) sempre procede na dirección dunha entropía crecente. É dicir, que un sistema sempre evoluciona á súa configuración máis probable, que é, ao mesmo tempo, a que máis microestados ten, e a que máis entropía posúe.

Agora volvamos ao noso exemplo. Cantos microestados ten o sistema ‘vaso’ feito pedazos? Unha cantidade inxente. Que, espontaneamente, os pedazos volvan adoptar a forma orixinal do vaso (a non ser que nós volvámolos a unir con pegamento), sería tan improbable que, matematicamente, non podería darse nin en toda a idade do universo. Mentres, o sistema tenderá a configurarse da maneira máis probable.

E, por último, que ten isto que ver coas viaxes no tempo de Tenet? Segundo os físicos, a entropía énos útil porque permite establecer ‘a frecha do tempo’. Pola lei a entropía, podemos extraer tamén que o universo evoluciona sempre a un estado de menor información ou de destrución de información. É dicir, que é máis fácil destruír que construír; e iso permítenos discernir o pasado do futuro.

FONTE: Laura Marcos/muyinteresante.es     Imaxe: concepto.de/leyes-de-la-termodinamica

SABÍAS QUE... POR QUE NOS GUSTA TANTO O CHEIRO A CHUVIA?

En 1964 os científicos australianos Isabel Joy Bear e RG Thomas acuñaron o termo petricor, a fragrancia a terra mollada ou, simplemente ’o cheiro a choiva’ que aparece despois dunha tormenta. Trátase dun GPS olfativo que non é patrimonio exclusivo de Homo sapiens; axuda, por exemplo, aos peixes de auga doce a desovar ou aos camelos sedientos a alcanzar o oasis.

A verdade é que a auga de choiva en si mesma non cheira a nada, pero cando entra en contacto coa terra, as substancias que hai disoltas nela e coas bacterias que hai nese escenario adopta un aroma moi característico, imposible de esquecer.

De entrada, o nome -petricor- encerra unha historia etimológica verdadeiramente curiosa xa que fai referencia ao sangue dos deuses homéricos, xa que segundo a mitoloxía o termo ikhor describe o que ’corre polas veas dos deuses’ e petror fai referencia ás pedras. Literalmente, petricor sería o sangue dos deuses escorregando polas pedras.

Se nos penetramos agora no terreo molecular, o que orixina o petricor é a combinación das bacterias presentes no medio terrestre, fundamentalmente Streptomyces coelicolor, cos aceites das plantas, un polinomio que se coñece co nome de geosmina, literalmente «aroma da terra».

Hai persoas dotadas dun olfacto privilexiado capaces de detectar o cheiro da choiva mesmo antes de que chegue a tormenta, a explicación é que o vento é capaz de propagar as esporas da bacteria Streptomyces, as cales quedan suspendidas no ambiente achéganse a nós.

Os cheiros teñen a capacidade de xerar respostas emocional intensas, desde preferencias ata aversións olfativas, as cales teñen unha xeografía cerebral perfectamente definida. Non foron os poetas nin os perfumistas o que inventaron o vínculo entre fragrancia e emoción, foi o sistema límbico, a rexión máis primitiva do noso cerebro e a que é considerada a sede dos sentimentos.

Desde hai tempo sabemos que o noso bulbo olfativo está conectado directamente co sistema límbico e a amígdala, as zonas que modulan os estados emocionais. Isto explica por que certa fragrancia condúcenos a certos lugares: a unha cea na praia, á casa da nosa avoa, a unha pastelería… e outras nos producen verdadeira repugnancia.

Os antropólogos defenden que os nosos antepasados estableceron unha conexión emocional forte e positiva co cheiro a choiva, moi posiblemente porque lles indicaba que terminaba a estación seca e comezaba o espertar da natureza. E é que coas choivas as posibilidades de supervivencia aumentaban, os cultivos florecían e as posibilidades de conseguir alimento prolongábanse durante máis tempo.

Hai moitos séculos en determinadas rexións de Oriente Medio e Asia os chamáns e os ascetas formulaban unha fragrancia á que bautizaron como mitti attar e que se podería traducir por ’perfume da terra’. Ata onde puidemos coñecer, tratábase dunha destilación de barro seco en aceite de sándalo, a cal conservaba dalgún modo o aroma das choivas do monzón.

No ano 2008 o perfumista Jean-Claude Ellena deu o salto e elaborou un perfume cativador, fresco e relaxante, co que trataba de evocar unha paisaxe rebosante de auga.

Describiu esta fragrancia poéticamente como a expresión serena da natureza que renace tras a choiva e bautizouna como «un xardín despois do monzón». Este aroma a día de hoxe forma parte dunha liña de perfumes que trata de capturar a esencia de diferentes xardíns ao redor do planeta.

FONTE: Pedro Gargantilla/ abc.es/ciencia            Imaxe: eltiempo.es

SABÍAS QUE... POR QUE HAI PEDRAS NA VÍA DO TREN?

No ano 1.830 inaugurouse a primeira liña de ferrocarril do mundo, cubría o traxecto entre Liverpool e Manchester, aquela lendaria locomotora foi bautizada como The Rocket. A partir dese momento non se deixou nin un instante de perfeccionar este tipo de transporte.

En 1.890 apareceu a primeira liña ferroviaria non ideada por locomotoras de vapor, viu a luz en Suecia e era unha liña electrificada. Máis adiante empezouse a xeneralizar unha nova tecnoloxía: locomotoras con combustible diésel.

O seguinte gran fito chegou en 1.939 coa construción do primeiro tren de alta velocidade do mundo. O nacemento tivo lugar en Italia, foi o Elettro Treno ETR 200, que alcanzaba a velocidade de 204 Km/h. Tempo despois, no ano 1.964, comezou a funcionar no país do Sol nacente o famoso tren bala.

A medida que as primeiras locomotoras de vapor foron facéndose máis potentes, foron capaces de arrastrar cargas cada vez maiores, o que se traducía en que o peso que tiñan que soportar as vías sobre as que circulaban os trens fose crecendo.

Algúns chans eran capaces de resistilo, pero outros non, por iso os enxeñeiros da época puxéronse ao choio para atoparon unha solución: colocar leitos de pedras sobre o terreo.

Desta forma, desde que aqueles primeiros trens fixeron a súa aparición, as pedras non deixaron de acompañalos. Hai que ter en conta que os trens teñen que enfrontarse diariamente á expansión e contracción debida á calor, ao movemento, á vibración do chan, ao crecemento da maleza, á acumulación de auga debida ás choivas… Un polinomio terriblemente complexo que ten unha derivada final: manter un ancho constante e que non se deforme.

Para logralo colócanse unhas pezas transversais, as travesas, que poden ser de madeira ou cemento, que suxeitan os carrís e mantéñenos na súa posición. Pero se as travesas póñense directamente no chan poden afundirse ou desprazarse, polo que é preciso colocar un leito de pedras, que actúan a modo de colchón amortecendo o tránsito do tren e proporcionando estabilidade á vía férrea.

Estas pedras coñécense co nome de balasto, que procede á súa vez do termo anglosaxón ballast, que facía referencia ao material que se empregaba no pasado como contrapeso dos barcos e que podería ser traducido como lastre.

O balasto está formado por unha substancia granulada, que oscila entre os 30 e 150 mm de tamaño, e que se fabrica, xeralmente, a partir de pedra triturada, como pode ser o granito ou a pedra calcaria. Noutras palabras, non todas as rochas son útiles para a formación do balasto, deben cumprir certas especificacións en canto a calidade e granulometría para que proporcionen o grao de resistencia que se necesita.

É certo que, neste momento, non todos os tipos de vías existentes teñen balasto, nas liñas de alta velocidade optouse por un deseño que emprega formigón, debido a que aquel podería proxectarse a gran velocidade polo rozamento das rodas. Ademais, e este dato tamén é importante telo en conta, co formigón lógrase unha xeometría viaria máis precisa e reduce a necesidade dos labores de mantemento.

A cara B é a alternativa ao balasto tradicional, que se coñece como vía en placa, é que a construción segue sendo moito máis cara, ao tratarse de superestruturas ríxidas que precisan unha mellor construción e a existencia de noiros que reducen ao mínimo os asentos. Esta instalación require que en moitas ocasións haxa que esperar dous invernos desde a construción do noiro ata a montaxe da vía.

Así que xa sabes, a próxima vez que viaxe en tren e vexa as pedras xunto ás vías pensen que ademais de axudar a que a súa viaxe sexa máis confortable e que as vibracións sexan mínimas, contribúen á súa seguridade.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia      Imaxe: okdiario.com

SABÍAS QUE... POR QUE NOS CUSTA RECOÑECER A NOSA VOZ CANDO ESTÁ GRAVADA?

Non escribimos igual que falamos. A través da linguaxe sonora coidamos moitos detalles e adaptamos a entoación para repetir ideas craves, evitar equívocos, confusións ou dobres sentidos, ou ben para facer todo o contrario.

E é que a voz humana é o son máis importante da nosa contorna, posiblemente o que máis escoitamos ao longo da nosa vida. Se o falante é unha persoa coñecida podémola identificar a través da súa voz, activando a imaxe visual que temos dela almacenada na memoria, unha habilidade que aparece ao redor dos sete meses de vida.

Dalgunha forma, a nosa voz é moi específica, di moito de nós, é unha das nosas tarxetas de presentación ante o mundo e con ela as persoas que nos rodean fanse un estereotipo, non sempre acertado, de nós cando nos coñecen.

E é que o que nos transmite unha voz estentórea é moi diferente ao que nos chega dunha voz campanuda, enérxica e retumbante. De igual modo sucede cunha voz atiplada, fervenza, metálica ou arxentada.

Desde hai algún tempo é posible dispoñer, a través da intelixencia artificial, do recoñecemento de voz, cuxa facilidade é posibilitar a comunicación entre humanos e sistemas informáticos. A través dun sistema de recoñecemento pódese detectar e entender as palabras que un ser humano emite de forma natural.

É evidente que as ’máquinas’ poden recoñecernos, pero e nós? Recoñecémonos nunha gravación? Seguramente que en máis dunha ocasión oímonos nun audio ou nunha nota de voz e non nos gustamos nada, identificamos esa voz como estraña, allea a nós. Parécenos diferente e, por regra xeral, de peor calidade, moi pouco radiofónica.

E se a isto engadimos que as persoas que nos rodean corroboran que, en efecto, así é como soa a nosa voz, o grao de estrañeza é aínda maior.

Nun estudo clásico, realizado fai máis de cinco décadas, someteuse a un grupo de voluntarios a diferentes estímulos para comprobar ata que punto recoñecíanse neles. Os resultados foron estremecedores: tan só un 38% foron capaz de recoñecer a súa voz de forma inmediata. Máis recentemente, no ano 2010, noutro estudo comprobouse a velocidade do autorreconocimiento, neste caso a sorpresa foi maiúscula: o 90% conseguíao.

Cando falamos as nosas cordas vocais vibran para producir o son, o cal sae a través da boca e viaxa polo aire ata a parte externa do noso pavillón auditivo, alí entra en contacto co tímpano provocando unha vibración.

A audición a través do aire é a forma coa que percibimos a voz da xente que nos rodea, amigos e estraños cos que mantemos unha conversación.

A vibración timpánica alcanza o oído interno, concretamente unha zona anatómica chamada cóclea ou caracol que traduce o son nun impulso eléctrico, o cal finalmente a través do nervio auditivo chega ao cerebro.

Dalgunha forma, as áreas corticais procesan o estímulo e fan unha ’media’ entre as dúas vías, a aérea e a ósea, e o resultado é que identifican esa voz como nosa, como propia, iso si, lixeiramente máis grave de como a escoitan os demais.

As nosas palabras, as que xeramos na larinxe, seguen, ademais, outro camiño máis directo, a través dos ósos do cranio. De forma intuitiva isto sabémolo todos, por iso cando cantamos e queremos afinar o que facemos é taparnos os oídos, para anular a chegada de información a través da vía aérea.

Este camiño, o óseo, realícese por un ’pavimento’ con estruturas histolóxicas de maior densidade, por ese motivo os seus viaxeiros son frecuencias máis graves. Isto explica por que cando escoitamos a versión gravada da nosa voz, aquela que tan só ten o compoñente que é transportado polo aire, percibámola falsamente máis aguda.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia

SABÍAS QUE... POR QUE CHORAMOS CANDO ESTAMOS ALEGRES?

Se falamos de bágoas, as primeiras das que temos constancia datan do século XIV antes de Cristo. Nunhas tablillas atopáronse referencia ao deus Baal, a divindade fenicia relacionada coa fertilidade e as tormentas de choiva, que foi asasinada a mans da súa irmá amante Anat, noticia que desencadeou un torrente de bágoas.

Segundo o Dicionario da Real Academia a dacriología é a rama da ciencia que se ocupa do estudo da secreción lacrimal. Se nos cinguimos ao campo da bioloxía, os seres humanos temos tres tipos de bágoas: basales, reflictes e emocionais. As primeiras son as encargadas de manter os nosos ollos limpos e en perfecta disposición para cumprir coa tarefa para a que foron deseñados: a visión. A pesar de que non o notemos, a súa presenza é constante e manteñen o noso ollo lubricado.

As segundas bágoas son reflíctelas. Cando algo nos irrita, por exemplo, gases lacrimóxenos ou cortar unha cebola en pedacitos, reaccionan eliminando esa substancia e, en consecuencia, o posible dano que nos puidesen producir.

Por último, estarían as bágoas emocionais, as que se atopan vinculadas aos sentimentos. Dalgunha forma, chorar de pena ou de alegría fainos humanos, é unha forma de comunicación.

O salouco acompáñanos toda a nosa vida. É máis, nacemos cun salouco; apenas gozamos da «autonomía» da vida choramos de maneira incontrolable. Trátase, moi probablemente dun cordón umbilical acústico co que demandamos a protección materna.

O nacemento dun bebé, unha festa de aniversarios sorpresa, unha vitoria inesperada do noso equipo… pode provocar un salouco de alegría, un aparente paradoxo. Dito doutra forma, as bágoas, unha reacción que acompaña habitualmente a emocións negativas, pode aparecer ante experiencias positivas moi intensas.

A verdade é que as bágoas da alegría é un dos grandes misterios da ciencia, segundo o psicólogo Ad Vingerhoets, da Universidade de Tiburg (Países Baixos), este tipo de bágoas proceden do recordo dos malos momentos pasados antes de alcanzar ese instante de felicidade que explota nun salouco.

Hai xa algún tempo o bioquímico estadounidense William H Frey demostrou que esas bágoas teñen unha elevada cantidade de potasio, manganeso, endorfinas, prolactina e adenocorticotropina, algunhas das cales se liberan en situacións altamente estresantes. Con elas o noso organismo trata de restaurar o equilibrio emocional e devolvernos a eutimia.

Nesta liña de traballo, unha psicóloga da Universidade de Yale, a doutora Aragón, realizou hai tempo uns estudos encamiñados a avaliar a presenza de manifestacións contrapostas, é dicir, que tras presentar un estímulo positivo xerásese unha resposta negativa, como podían ser as bágoas.

Os resultados das súas investigacións mostraron que aquelas persoas que utilizan reaccións negativas para expresarse logran moderar cunha maior facilidade a intensidade das súas emocións. En Román paladino, as bágoas da alegría contrarrestan dunha forma máis eficiente a emoción positiva que nos desborda.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia           Imaxe:Adobe Stock

SABÍAS QUE... POR QUE AS PATACAS FRITAS SON TAN ADICTIVAS?

Imposible comer só unha / HANS (PIXABAY)/elpaís.com

Hai xa máis dun século, concretamente no ano 1.907, o científico xaponés Kikunae Ikeda descubriu o quinto sabor, o umami, que en castelán, e en galego, podería traducirse por ’delicioso’ e que ten, característicamente, un sabor picante.

O umami, entre outras cousas, está producido por glutamato que, como agora veremos, atópase nos potenciadores do sabor, pero tamén nalgunhas substancias naturais. Así, atopamos glutamato nos queixos (como o roquefort, o gorgonzola ou o parmesano), nas carnes, os peixes ou os legumes. En xeral, pódese dicir que canto máis maduro é un queixo maior cantidade de glutamato contén.

O glutamato pertence á gran familia de potenciadores do sabor, compostos químicos ou aditivos alimentarios que fan que os alimentos aumenten o seu sabor e sexan máis atractivos ao noso padal.

Existe unha enorme variedade de potenciadores do sabor, sendo o máis coñecidos o E621, tamén chamado glutamato monosódico. Este aditivo é posible atopalo en caldos, sopas envasadas ou produtos salgados conxelados, nos que potencia a palatabilidade de todos eles.

O glutamato, ademais, ocúpase de estimular receptores específicos a nivel da lingua, que envían sinais ao cerebro e que nos convidan a comer máis. Nesta liña, un estudo realizado por investigadores da Universidade de Deakin (Australia) demostrou que aquelas persoas que probaban a mesma comida bastaba simplemente coa adicción dunha maior cantidade de glutamato para que o comensal chegase a inxerir ata un 11% máis de comida.

Vaiamos agora coas patacas fritas. Xa o sabemos, empezamos por unha, pero detrás vai outra, e outra… e así ata terminar coa bolsa. Unha vez empezamos cústanos moitísimo traballo dicir que non. Agora ben, por que sucede isto? Que teñen?

Desde hai tempo sábese que cando inxerimos alimentos ricos en graxa xéranse diferentes sinais, unha que viaxa ao cerebro e outras que, polo nervio vago, chegan ao intestino. Alí son capaces de estimular a produción de endocannabinoides, os cales activan, á súa vez, outras células que son as responsables do desexo insaciable de acabar co prato. Diversos estudos demostraron que este efecto non se reproduce cando os alimentos son ricos en proteínas ou azucres.

A boa noticia deste tipo de achados é que, nun futuro non moi afastado, será posible fabricar fármacos capaces de bloquear a produción de endocannabinoides intestinais e, por tanto, de eliminar o estímulo que nos fai inxerir máis graxas.

As patacas fritas teñen unha elevada composición de graxas, pero a adicción non reside aquí, polo menos, non só aquí. E é que un grupo de científicos da universidade teutoa Erlangen-Nurember, capitaneados por Tobías Hoch, demostrou que cando se daba patacas fritas ás ratas e realizábase unha resonancia magnética específica activábanse áreas cerebrais relacionadas coa recompensa, o pracer e a adicción.

Esta situación non se reproducía, como podía pensarse a priori, cando aos animais de laboratorio alimentábaselles con penso elaborado coa mesma composición das patacas, noutras palabras, as graxas e os carbohidratos non era razón suficiente para que houbese unha forma compulsiva para comer.

Aquí é onde entra en xogo o glutamato monosódico ou E-621, esa substancia saborizante e conservante á que xa fixemos referencia, que forma parte da composición da bolsa de patacas fritas e que desempeña un papel destacado na adicción ás patacas fritas.

Seguramente neste punto algún lector non senta totalmente identificado coa exposición, debido a que a el as patacas fritas non lle xeran ningún tipo de adicción. É capaz de dicir non á terceira pataca frita. En efecto, isto pode suceder. E é que existe unha terceira variable no polinomio: a xenética. Do mesmo xeito que sucede, por exemplo, co xogo, existe unha base xenética que provoca en certas persoas unha predisposición para desenvolver certas adiccións alimentarias.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia

SABÍAS QUE... POR QUE PECHAMOS OS OLLOS CANDO DURMIMOS?

Neno durmindo / getty/elpaís.com

O sono é un estado fisiolóxico no cal pasamos, máis ou menos, a terceira parte da nosa vida. Isto significa que unha persoa que viva 84 anos pasouse, aproximadamente, vinte e oito anos durmindo.

Neste momento dispoñemos de suficientemente base científica para poder afirmar que aquelas persoas que dormen ben a súa esperanza de vida é maior. E é que son varios os estudos científicos que estableceron unha relación causal entre a cantidade e a calidade de horas de sono cunha maior esperanza de vida.

A pesar de todo, o home actual dorme menos cantidade de horas que os seus antepasados, sendo a causa principal deste feito a existencia de luz artificial, a cal nos permite permanecer espertos unha cantidade de horas maior que as que nos ditarían os nosos ciclos circadianos.

Ata ben entrado o século XX a comunidade científica defendía que durante o sono a actividade cerebral cesaba e que entrabamos nun estado similar ao da perda de conciencia. Nestes momentos sabemos que isto non é así, que durante o sono a cortiza cerebral mantén un estado de activación permanente, aínda que é certo que é menor ao que existe nos estados de vixilia.

Pero isto non significa que o cerebro non cumpra unha función específica. Viuse que o sono é fundamental para a consolidación da información: durante o sono o noso cerebro é capaz de almacenar na memoria os datos que aprendemos durante o día.

A esta conclusión chegaron científicos da UCLA Health en colaboración con investigadores da Universidade de Tel Aviv, un achado que podería ofrecer novas pistas de como a estimulación cerebral profunda durante o sono pode ter efectos beneficiosos na memoria dos pacientes que sofren enfermidade de Alzheimer.

Outro dos feitos que suceden durante o sono é que, xeralmente, pechamos os ollos. Trátase dun mecanismo de protección, grazas ao cal a córnea e a esclerótica, as capas máis externas do noso globo ocular, están convenientemente hidratadas. Dalgunha forma a natureza deseñou este mecanismo para paliar a ausencia do parpadeo nocturno, escenario que nos coloca nun estado de indefensión ocular fronte ao dano ambiental, xa sexa polo po, a luz ou a secura.

Agora ben, non todas as persoas dormen cos ollos pechados, existe unha situación médica coñecida como lagoftalmos nocturno, na que as pálpebras non se poden pechar completamente. Isto pode deberse a un problema do nervio facial, o encargado de transmitir correctamente a información á musculatura encargada do peche das pálpebras, ou ben a factores externos ou mecánicos, como poden ser cicatrices, retracción palpebral… que, dalgunha forma, impiden o peche total da pálpebra.

Esta situación, por estraña que nos poida parecer, afecta ata un 20% da poboación mundial, segundo a American Academy of Ophtalmology, e pode chegar a provocar deshidratación ocular, sensación de corpo estraño no ollo, visión borrosa ao espertar ou unha hipersensibilidade anormal á luz.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es