Blogia

vgomez

CANTO SABES DE ESTREMADURA? V

Continúo coa serie adicada a Estremadura, comunidade autónoma situada no centro-oeste da península ibérica. Un espazo de grandes contrastes e está considerado como un dos máis importantes enclaves ecolóxicos de España. O seu patrimonio histórico é, igualmente, un dos máis sobresalientes da Península Ibérica.

A contestación correcta á pregunta de onte é Badaxoz. Cunha poboación de 150.570 habitantes (INE 2024), é a cidade máis poboada de Estremadura e o seu maior centro económico, comercial e de servicios. Séguelle Cáceres con 96.441 habitantes (INE 2004).

E imos coa pregunta de hoxe!

5. Cal é aproximadamente, a extensión de Estremadura?

- 30.000 km2

- 40.000 km2

- 50.000 km2

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: es.wikipedia.org           Imaxes: idealista.com e t3.gstatic.com

ENCRUCILLADO CLXXV

VERTICAIS: 1. Tratar con cariño ou afago [a alguén] para producirlle agrado 3. Nome do río máis grande de cataluña que discorre integramente pola comunidade, con nacemento no concello de Castellar de n’Hug e desembocadura no mar Mediterráneo 4. Elemento químico do grupo dos gases nobres, radioactivo, orixinado por descomposición do radio, de símbolo Rn e que está asociado ao cancro de pulmón, presente en altas concentracións no 70% do territorio galego 5. Nome do río que pasa po Roma 6. Concello da provincia de Pontevedra, pertencente á comarca do Salnés, con capitalidade no Mosteiro.

HORIZONTAIS: 2. Enfermidade criptogámica das plantas que ataca especialmente a viña e se manifesta pola aparición de manchas nos órganos afectados (follas, flores e froitos) 7. Instrumento de vento, de metal e tubo curvado, moi semellante á tuba, tamén coñecido como eufonio 8.  Peixe da familia dos espáridos, de corpo oval duns cincuenta centímetros de lonxitude, cor rosada, co dorso máis escuro e ás veces con pequenas manchas azuis e fociño alongado, de nome científico Pagellus erythrinus 9. Capital de Bolivia 10. Planta do kiwi.

CANTO SABES DE ESTREMADURA? IV

Continúo coa serie adicada a Estremadura, comunidade autónoma situada no centro-oeste da península ibérica. Un espazo de grandes contrastes e está considerado como un dos máis importantes enclaves ecolóxicos de España. O seu patrimonio histórico é, igualmente, un dos máis sobresalientes da Península Ibérica.

A contestación correcta á pregunta de onte é 2. A saber…

E imos coa pregunta de hoxe!

4. Cal é a poboación con maior número de habitantes de Estremadura?

- Mérida

- Don Benito

- Cáceres

- Badaxoz

Mañá a solución e una nova proposta!

FONTE e Imaxes: es.wikipedia.org 

A ORIXE DAS PALABRAS: ACABAR COMO O ROSARIO DA AURORA

O Rosario da Aurora de Eugenio lucas Velázquez / Museo Carmen Thyssen Málaga

"Acabar como o rosario da aurora", en realidade, non lembra a ningunha muller (ou podería dicirse que a todas? Agora descubrirás por que), senón que evoca a un pasado no que se levaba a cabo unha práctica devocional que tiña para longo. Estamos concretamente no século XII, e hai que rezar cento cincuenta avemarías en recordo dos cento cincuenta salmos. Así empezou todo isto, que se di pronto.

Divulgada polos cistercienses, a curiosa actividade foise popularizando na península cristiá, alcanzando o seu momento de gloria (nunca mellor dito) no século XIX, cando se converteu na devoción máis característica das familias católicas.

En concreto, inmersa neste escenario de fe colosal, o rosario da aurora converteuse nunha procesión na que se recitaba e cantábase o rosario polas rúas á primeira hora da mañá. Tiña lugar en determinadas datas sinaladas, sendo frecuente sobre todo o primeiro domingo de maio e a primeira semana de outubro.

Pero quen a creou e deu nome? Pois o mismísimo papa Gregorio XIII. A súa idea era conmemorar a vitoria da frota cristiá fronte ao exército turco na batalla de Lepanto en 1571. Sempre se creu que a Virxe María botáralles unha man, xa que ocorreu o día 7 de outubro.

A idea tiña bo potencial, e así, con ela de fondo, non tardaron en proliferar por todas partes as confrarías do Rosario, e foron estas as que, seguindo as ordes do papa repetiron ata a saciedade aquelas letras que, entre unha cousa e outra xa eran un xesto tan típico como para designar algo, servir de nome, permanecer eterna.

A expresión "acabar como o rosario da aurora" fraguouse na época da revolución liberal de 1868 en España, alcumada a Gloriosa. Esta revolución deu paso a un período de sutís liberdades democráticas coñecido hoxe como o Sexenio, que transcorreu entre 1868 e 1874. Naqueles anos, o movemento obreiro e a pequena burguesía irromperon na vida política dando forma a espazo social sen precedentes.

Así, mentres as ideas políticas destes grupos collían cada vez máis forza, a Iglesia continuaba facendo mostras da súa capacidade de influencia, mantendo costumes como rezar o rosario colectivamente e en público, tal e como se fixo sempre. Con todo, o rexeitamento cara á doutrina disciplinaria da devandita institución para entón provocara unha ira anticlerical. Boa parte da poboación desatouse contra esta e outras prácticas, provocando altercados que a miúdo tomaron forma de auténticas batallas campais entre devotos cristiáns e críticos do carácter autoritario da relixión.

FONTE: C. Macías/elconfidencial.com

Un novo rexistro fósil demostra que as formigas conquistaron a Terra hai 113 millóns de anos

Fotografía dos restos fósiles dunha formiga Vulcanidris cratensis fosilizadas nunha rocha / Anderson Lepeco

As formigas están por todas partes. Atópanse de forma natural en cada un dos continentes do planeta, excepto a Antártida, cunha poboación estimada de 20 cuatrillones de insectos vivos: 2,5 millóns por cada ser humano que habita a Terra. As formigas saben como protexer árbores a cambio de refuxio, como usar a súa intelixencia colectiva mellor que os humanos e ata se podería dicir que teñen coñecementos de física e arquitectura. O dominio ecolóxico destes insectos moldeou ecosistemas desde hai, polo menos, 113 millóns de anos. Así o determinou un estudo publicado en Current Biology describe unha nova especie, a Vulcanidris cratensis, o rexistro máis antigo e confiable dunha formiga descuberto ata a data.

O fósil pertence a un grupo xa extinto de himenópteros, os Haidomyrmecinae, coñecidos como hell ants (formigas do inferno) e caracterizado por ter mandíbulas inusuais para capturar ás súas presas usando morfoloxías depredadoras. Estes insectos habitaron o planeta desde o Cretácico temperán ata a súa extinción hai 75 millóns de anos. Por ese entón, os mega continentes Gondwana e Laurasia estaban en proceso de fragmentación, as primeiras plantas con flores comezaban a aparecer e os dinosauros e os primeiros mamíferos diversificáronse.

Anderson Lepeco, entomólogo na Universidade de São Paulo (Brasil), é o autor principal do estudo e responsable do achado. O científico conta que se atopaban estudando unha colección de fósiles extraídos da formación Crato, un famoso xacemento situado na meseta de Araripe, no nordés de Brasil. Buscaba avespas e abellas, os grupos nos que está especializado. De súpeto, topouse co que parecía unha formiga voadora perfectamente conservada entre a rocha. “Parecíase moito a algúns exemplares conservados en ámbar de Myanmar”, di. E agrega: “Quedei en shock”.

Os investigadores puideron reconstruír o seu corpo case completo utilizando tomografía computarizada, incluso algunhas das partes que están incrustadas dentro da rocha. A mandíbula orientada cara a adiante, as ás venosas, a lonxitude das antenas e o tipo de articulación das patas co tórax axudaron a Lepeco e o seu equipo para identificar ao espécime como unha formiga do inferno.

Este grupo de especies xa apareceran antes no Sueste Asiático e na Europa Occidental, conservadas en resina fosilizada. Pero a que atoparon agora en Brasil desafía a comprensión que os científicos tiñan da evolución e a distribución global das formigas ao longo do tempo, porque é 13 millóns de anos máis antiga que as xa coñecidas, e máis grande. “É unha das primeiras liñas que apareceu na evolución das formigas, e iso faia notable. Agora sabemos que estes insectos existían na Terra moito antes do que pensabamos”, explica Lepeco.

Outro elemento que este achado achegou á discusión é como as formigas se adaptaron e diversificaron para, á súa maneira, conquistar o planeta. “As formigas do inferno son un grupo moi especializado e con este fósil sabemos que xa tiñan esas adaptacións morfolóxicas tan particulares desde o comezo da súa evolución”, destaca o entomólogo brasilero. Isto significa que os himenópteros tiveron unha explosión na diversificación das súas especies desde un inicio.

Os novos restos expanden o que se sabía sobre a distribución xeográfica que estes insectos alcanzaron. Lepeco explícao: “As formigas do inferno fósiles do Cretácico proveñen todas do hemisferio norte, pero este exemplar do sur indica que xa estaban amplamente diseminadas durante a súa evolución temperá”. Probablemente, as formigas do inferno, como os seus parentes contemporáneas, tiñan unha gran capacidade para dispersarse entre continentes, mesmo aqueles que estaban moi separados entre si.

Agora podemos dicir con confianza que as formigas foron un grupo exitoso desde a súa evolución temperá. Tan exitoso que puideron expandirse por todo o mundo facilmente”, asegura o autor do estudo. É que se fosen un conxunto menor, ou un que apenas comezaba a ocupar nichos ecolóxicos, non terían esa capacidade de dispersión tan rápida e global. Sucedeu todo o contrario.

FONTE: Facundo Machhi/elpais.com/ciencia

#DígochoEu: Non digas *sonarse os mocos

En galego non nos *sonamos os mocos, pero tranquilidade, temos ata tres formas diferentes de dicilo!

#DígochoEu

CANTO SABES DE ESTREMADURA? III

Continúo coa serie adicada a Estremadura, comunidade autónoma situada no centro-oeste da península ibérica. Un espazo de grandes contrastes e está considerado como un dos máis importantes enclaves ecolóxicos de España. O seu patrimonio histórico é, igualmente, un dos máis sobresalientes da Península Ibérica.

A contestación correcta á pregunta de onte é Mérida. Situada no norte da provincia de Badaxoz, segundo a tradición historiográfica, foi fundada como colonia romana no ano 25 a. C. por orde do emperador Octavio Augusto para servir de retiro aos soldados veteranos (eméritos) das lexións V Alaudae e X Gemina; de aí o seu nome romano de Emerita Augusta,​ aínda que hai propostas para datas máis temperás. A cidade, unha das máis importantes de toda Hispania, foi dotada con todas as comodidades dunha gran urbe romana e exerceu de capital da provincia romana de Lusitania desde a súa fundación e como capital de toda a diocese de Hispania durante o século IV. Tras as invasións bárbaras, a partir do século V d. C., Mérida seguiu sendo unha importante cidade do Reino Visigodo de Hispania no século VI, converténdose en capital do reino, a Urbs Rexia, antes de que o fose Toledo. No ano 713 a cidade caeu en mans musulmás, os cales a converteron en capital da Cora de Mérida. Os mozárabes emeritenses rebeláronse repetidamente contra as autoridades califales no século IX e a cidade comezou un lento declive. Mérida foi reconquistada polas tropas cristiás de Alfonso IX de León en 1230. En recoñecemento ao seu pasado esplendor, en 1983 foi designada capital da comunidade autónoma de Estremadura.  

E imos coa pregunta de hoxe!

3. Cal é a bandeira de Estremadura?

- 1

- 2

- 3

Mañá a solución e una nova proposta!

FONTE: es.wikipedia.org    Imaxes: civilizacionyculturaextremadura.weebly.com e es.wikipedia.org

Habemus papam: León XIV (Robert Francis Prevost Martínez)

Novo Papa León XIV / Andrew Medichini/Andrew Medichini (AP)

Robert Francis Prevost Martínez naceu 14 de setembro de 1955 (69 anos), na cidade estadounidense de Chicago. Fillo de Louis Marius Prevost, de ascendencia francesa e italiana, e Mildred Martínez, de ascendencia suramericana. Ten dous irmáns, Louis Martín e John Joseph.

Realizou a súa formación secundaria no Seminario Menor dos PP. Agostiños, graduándose en 1973. Na Universidade Villanova (1973-1977), obtivo o grao en Ciencias Matemáticas, xunto cunha especialización en Filosofía.

O 1 de setembro de 1977, ingresou ao noviciado da Orde de San Agustín, na provincia de Ntra. Sra. do Bo Consello, en Saint Louis. Realizou a súa primeira profesión de votos relixiosos, o 2 de setembro de 1978 e realizou a súa profesión solemne o 29 de agosto de 1981. A súa ordenación sacerdotal foi o 19 de xuño de 1982, en Roma, a mans do arcebispo Jean Jadot. Foi destinado a traballar na misión de Chulucanas, en Perú (1985-1986), sendo vicario parroquial da Catedral e Chanceler.​

Estudou na Unión Teolóxica Católica–Chicago, onde obtivo unha mestría en Divindade (en Teoloxía), con mención en Misión Intercultural, en 1982. Posteriormente trasladouse a Roma para proseguir os seus estudos en Dereito canónico na Universidade Angelicum, onde obtivo a licenciatura en 1984, e logo obtivo o doutoramento con mención «magna cum laude», coa tese titulada: «O rol do prior local da Orde de San Agustín» (1987).

Entre 1987 a 1988, foi promotor da pastoral vocacional en EE. UU. e director de misións da Provincia agustiniana «Nai do Bo Consello» en Olympia Fields (USA); ademais dedicouse a conseguir fondos económicos para as misións da súa provincia, en especial para a misión de Chulucanas.

Ao seu regreso a Perú en 1988, foi enviado á misión de Trujillo para ser o director do proxecto de formación común dos aspirantes agostiños dos Vicariatos de Chulucanas, Iquitos e Apurímac. Alí desempeñouse como prior da comunidade (1988-1992), director de formación (1988-1998) e mestre de profesos (1992-1998).

Na arquidiócese de Trujillo prestou servizo como vigairo xudicial (1989-1998), profesor de Dereito canónico, Patrística e Moral no Seminario Maior; tamén exerceu como director de estudos do mencionado centro de formación sacerdotal, e foi reitor encargado durante un ano.

Foi párroco fundador da Parroquia A nosa Señora de Monserrat (1992-1999) e da Capela Ntra. Sra. Nai de la Iglesia (hoxe Parroquia Santa Rita de Cascia), entre 1988 a 1999.

En 1998, foi elixido prior provincial da súa Provincia “Nai do Bo Consello” (Chicago), para asumir o cargo en marzo de 1999. En 2001, o Capítulo Xeral Ordinario elixiuno como prior xeral. Foi elixido para un segundo mandato de seis anos en 2007.

Foi moderador do Instituto “Augustinianum” e responsable das relacións da súa Orde cos dicasterios vaticanos.

De 2013 a 2014, foi director de formación no Convento de San Agustín en Chicago, así como primeiro conselleiro e vigairo provincial da Provincia da nosa Nai do Bo Consello.

O 3 de novembro de 2014, o papa Francisco nomeouno bispo titular de Sufar e administrador apostólico de Chiclayo. O 7 de novembro seguinte, tomou posesión canónica da Sede ante a presenza do entón nuncio apostólico en Perú, James Patrick Green, e do Colexio de Consultores. Foi consagrado o 12 de decembro do mesmo ano, na Catedral de Chiclayo, a mans do arcebispo James Patrick Green. O 26 de setembro de 2015, o papa Francisco nomeouno bispo de Chiclayo.​

O 2015, obtivo a nacionalidade peruana polo seu longo amor ao Perú. O 13 de xullo de 2019, foi nomeado membro da Congregación para o Clero. O 15 de abril de 2020, foi nomeado administrador apostólico sede vacante do Callao,​ cargo que ocupou ata o 26 de maio de 2021. O 21 de novembro de 2020, o papa Francisco nomeouno membro da Congregación para os Bispos.

Robert Francis Prevost Martínez en 2021 /es.wikipedia.org

Desde marzo do 2018 ata xaneiro de 2023 foi vicepresidente segundo da Conferencia Episcopal Peruana, sendo tamén parte do consello permanente.​ Foi presidente da Comisión de Educación e Cultura. Tamén foi membro do consello económico e membro da dirección de Caritas Perú.

O 30 de xaneiro de 2023, o papa Francisco nomeouno prefecto do Dicasterio para os Bispos e presidente da Pontificia Comisión para América Latina, elevándoo á vez á dignidade de arcebispo ad personam.​

O 7 de febreiro de 2023 foi nomeado membro da Sección para a primeira evangelización e as novas Igrexas particulares do Dicasterio para a Evangelización, e dos dicasterios para a Doutrina da Fe, para as Igrexas Orientais, para os Institutos de Vida Consagrada e as Sociedades de Vida Apostólica e para a Cultura e a Educación. O 25 de abril de 2023 foi nomeado membro do Dicasterio para os Textos Lexislativos, ad quinquennium et durante munere.

Foi creado cardeal polo papa Francisco durante o consistorio do 30 de setembro de 2023, co titulus de cardeal diácono de Santa Mónica.​ O 4 de outubro de 2023 foi nomeado membro da Sección para a primeira evangelización e as novas Igrexas particulares do Dicasterio para a Evangelización, dos dicasterios para a Doutrina da Fe, para as Igrexas Orientais, para o Clero, para os Institutos de Vida Consagrada e as Sociedades de Vida Apostólica, para a Cultura e a Educación, para os Textos Lexislativos e da Comisión Pontificia para o Estado da Cidade do Vaticano.

O 6 de febreiro de 2025, foi promovido á orde dos bispos do Colexio Cardinalicio, asignándolle a sede suburbicaria de Albano.

É políglota, pois fala o español, italiano, francés, portugués; e le o latín e o alemán.

Hoxe, 8 de Mayo do 2025 foi elixido Papa co mome de León XIV.

Como será este Papa? Seguira a liña do papa Francisco? Polos seus feitos coñecerémolo!

FONTE: es.wikipedia.org