Blogia

vgomez

Atopan unha bacteria que transforma o plástico das botellas en paracetamol

Botellas de PET / arapack.com

Os científicos coñecen a existencia de distintos microbios capaces de desintegrar o plástico, o que podería ser unha solución a un dos grandes problemas ambientais das últimas décadas, pero investigadores da Universidade de Edimburgo descubriron que a Escherichia coli, unha bacteria común e xeralmente inofensiva, fai algo aínda máis sorprendente: converte os residuos plásticos das botellas de auga ou envases de alimentos en paracetamol. Para os autores do estudo, publicado o pasado luns na revista Nature Chemistry, o achado pode revolucionar a produción de analxésicos.

Os investigadores afirman que o método practicamente non xera emisións de carbono e é máis sostible que a fabricación actual do medicamento. Ao mesmo tempo, supón reutilizar un plástico, o tereftalato de polietileno (PET), que se atopa en numerosos produtos cotiáns e que termina moitas veces en entulleiras ou contaminando os océanos.

O paracetamol elabórase tradicionalmente a partir das cada vez máis escasas reservas de combustibles fósiles, como o petróleo cru. Para producir este e outros medicamentos e produtos químicos necesítanse miles de toneladas de combustibles fósiles, o que contribúe significativamente ao cambio climático, segundo os expertos.

Pola súa banda, o PET, resistente e lixeiro, xera máis de 350 millóns de toneladas de residuos ao ano, causando graves danos ambientais en todo o mundo. A súa reciclaxe é posible, pero os investigadores lembran que os procesos existentes crean produtos que seguen contribuíndo á contaminación plástica a nivel mundial.

Stephen Wallace e os seus colegas descubriron que un tipo de reacción química chamada reordenamento de Lossen pode ocorrer en células vivas, catalizada polo fosfato do interior de E. coli. Esta reacción química produce un tipo de composto orgánico que contén nitróxeno, esencial para o metabolismo celular.

O que fixeron os científicos foi modificar en laboratorio a E. coli para transformar unha molécula derivada do PET, coñecida como ácido tereftálico, no ingrediente activo do paracetamol. Os investigadores, financiados en parte pola compañía biofarmacéutica AstraZeneca, empregaron un proceso de fermentación, similar ao utilizado na elaboración de cervexa, para acelerar a conversión de residuos industriais de PET en paracetamol en menos de 24 horas.

A nova técnica levou a cabo a temperatura ambiente e practicamente non xerou emisións de carbono, o que demostra, segundo o grupo, que o paracetamol pódese producir de forma sostible. Con todo, admiten que fai falta máis desenvolvemento antes de que poida producirse a nivel comercial. Ao redor do 90 % do produto elaborado mediante a reacción do ácido tereftálico coa bacteria xeneticamente modificada foi paracetamol.

Os expertos afirman que este novo enfoque demostra como a química tradicional pode integrarse coa Bioloxía da Enxeñería para crear fábricas microbianas vivas capaces de producir substancias químicas sostibles que a bioloxía por si soa non pode alcanzar, á vez que se aborda o problema dos residuos e redúcense as emisións de gases de efecto invernadoiro e a dependencia dos combustibles fósiles.

«Este traballo demostra que o plástico PET non é só un residuo nin un material destinado a volverse máis plástico, senón que pode ser transformado por microorganismos en novos produtos valiosos, incluíndo aqueles con potencial para tratar enfermidades», afirma Stephen Wallace, autor principal do estudo.

Os achados poden representar o primeiro caso de produción de paracetamol de E. coli a partir dun refugallo.

Investigacións futuras abordarán como outros tipos de bacterias ou plásticos poden xerar produtos útiles.

FONTE: J. de Jorge/abc.es/ciencia

Unha soa regra explica como se distribúe a vida na Terra

Un equipo científico internacional de Suecia, España e Reino Unido identificou unha regra simple que parece explicar como se distribúen as especies na Terra a gran escala, independentemente de se habitan en arrecifes coralinos, selvas tropicais ou chairas africanas. O estudo, publicado na revista Nature Ecology & Evolution, revela que, en grandes rexións xeográficas como poden ser os continentes, a pesar das diferenzas en formas de vida e condicións ambientais, a biodiversidade mundial obedece a un patrón común: a maioría das especies concéntranse nun “núcleo” central e a biodiversidade diminúe gradualmente a medida que se avanza cara á periferia.

A investigación estivo liderada pola Universidade de Umeå (Suecia) e contou coa colaboración da Estación Biolóxica de Doñana–CSIC, o Instituto de Investigación en Cambio Global da Universidade Rey Juan Carlos (IICG-URJC), a Universidade Pablo de Olavide e a Universidade de Sevilla. Para realizar esta investigación, o equipo estudou biorrexións de todo o mundo analizando formas de vida moi distintas: anfibios, aves, libélulas, mamíferos, raias mariñas, réptiles e árbores.

A vida na Terra está repartida como un gran mosaico: diferentes grupos de especies habitan rexións do planeta illadas por barreiras naturais como océanos, montañas ou desertos. Estas rexións, chamadas biorrexións, actúan como experimentos naturais, onde cada grupo de especies seguiu o seu propio camiño evolutivo, adaptándose á súa contorna. Dadas as enormes diferenzas entre biorrexións (tanto nas súas condicións ambientais e históricas, como nas especies e estratexias de vida que teñen, xa sexa voar, reptar, nadar ou permanecer fixas no substrato) o equipo científico esperaba atopar patróns de distribución moi variables. Sorprendentemente, achouse o mesmo patrón en todas partes.

 “Atopamos que, en cada biorexión, sempre hai unha zona central onde vive a maioría das especies”, explica Rubén Bernardo-Madrid, autor principal e investigador na Universidade de Umeå (Suecia). “Desde ese núcleo, as especies expándense cara ás zonas periféricas, pero só unhas poucas logran establecerse. Parece que estes núcleos ofrecen condicións óptimas para que as especies evolucionen e sobrevivan, actuando en certa maneira como fonte de vida para o resto da biorrexión”.

Este patrón pon de relevo o papel ecolóxico desproporcionado que xogan estas pequenas áreas no mantemento da biodiversidade de toda a biorrexión. Como subliña José Luis Tella, coautor da Estación Biolóxica de Doñana-CSIC, “protexer estas zonas núcleo é, por tanto, fundamental, xa que representan prioridades críticas para as estratexias de conservación”.

Pero que impulsa este patrón? O feito de que se repita en rexións con historias tan distintas apunta a un proceso xeral coñecido como filtro ambiental. “Non importa se o factor limitante é a temperatura, a dispoñibilidade de auga ou a salinidade”, explica Manuela González-Suárez, coautora da Universidade de Reading de Reino Unido. “O resultado é sempre o mesmo: só as especies capaces de tolerar eses filtrados ambientais logran establecerse e persistir, xerando unha distribución predicible da vida na Terra”.

O filtro ambiental foi considerado desde hai tempo un principio teórico clave en ecoloxía para explicar a distribución de especies. Ata o de agora, con todo, había pouca evidencia empírica a escala global. Este estudo proporciona unha confirmación ampla en múltiples ramas da árbore da vida e a unha escala planetaria.

A existencia dun mecanismo organizador universal ten profundas implicacións para a comprensión da vida na Terra. Como destaca Joaquín Calatayud, coautor do Instituto de

Investigación en Cambio Global da Universidade Rey Juan Carlos, “este patrón suxire que a vida na Terra pode ser, en certo xeito, predicible”. Esta previsibilidade pode axudar á comunidade científica a rastrexar como evolucionou a vida ao longo do tempo e ofrecer pistas valiosas sobre como poderían responder os ecosistemas aos cambios ambientais globais.

Este avance na comprensión da vida na Terra só é posible grazas ao apoio sostido á ciencia básica, como o descubrimento de novas especies e as súas distribución, e á colaboración entre disciplinas. Como conclúe Martin Rosvall, da Universidade de Umeå, “o investimento continuado en ciencia básica e a colaboración global permítennos poñer a proba ideas sobre as que se sustenta o noso coñecemento e que revelan como se conformou a biodiversidade”.

FONTE: ebd.csic.es

#DígochoEu: Non digas *alquiler nin *aluguer

En galego non temos *alquiler, pero ollo porque tampouco *aluguer. Entón cal é a forma corecta?

#DígochoEu 

CANTO SABES SOBRE A TÁBOA PERIÓDICA? XIII

Continúo coa serie adicada á táboa periódica dos elementos, unha disposición en formato de táboa dos elementos químicos, ordenados polo seu número atómico, configuración electrónica e propiedades químicas recorrentes.

A contestación correcta á pregunta de onte é…

Sodio    - Na        

Prata    - Ag        

Ouro     - Au      

Estaño  - Sn

E imos coa pregunta de hoxe!

13. Pode parecerche estraño que a letra “J” non apareza en ningún momento na táboa periódica (podes comprobalo na taboa superior). Saberías decir por que?

Mañá a solución e una nova pregunta!

FONTE: es.wikipedia.org e zschimmer-schwarz.es   Imaxe: mundoprimaria.com

LETRAS GALEGAS 2026

A Real Academia Galega dedicaralle o Día das Letras Galegas 2026 a Begoña Caamaño (Vigo, 14 de outubro de 1964 – Santiago de Compostela, 27 de outubro de 2014). Así o decidiu a institución no pleno ordinario celebrado o pasado venres, 20 de xuño, no pazo municipal de María Pita (A Coruña), unha sesión na que tamén se valoraron as candidaturas de Antón Tovar, Miguel González Garcés e Enrique Labarta Pose.

A RAG celebrará a narradora, autora serodia de dúas novelas nas que reescribiu os mitos da Odisea e o artúrico, e mais a xornalista, nun momento en que urxe reconstruír o espazo dun xornalismo para a cidadanía, comprometido coa verdade e co uso do galego. Coa lembranza de Begoña Caamaño, as Letras 2026 serán unha festa asomada á contemporaneidade, á pulsión do presente e á ollada feminista que vertebrou o seu pensamento, o seu traballo intelectual e a súa biografía.

FONTE: academia.gal

Que é a alta capàcidade?

Jana Martínez-Piqueras é unha destacada experta en altas capacidades e presidenta de Indifferent Minds Foundation, onde ofrece asesoría, formación e atención a familias e profesionais neste ámbito. O seu labor céntrase en transformar a percepción e o apoio a persoas con altas capacidades, promovendo unha educación inclusiva e adaptada ás súas necesidades únicas. Ademais, comparte o seu coñecemento e experiencia a través de conferencias e talleres de enriquecemento a profesores e psicólogos, contribuíndo significativamente ao avance e comprensión das altas capacidades na sociedade. Segundo explica: “Un 15% das persoas ten alta capacidade. Isto significa que aprenden, pensan e senten de forma diferente. Non é unha patoloxía, pero se non se detecta e atende, si pode xeralas”. E engade: “A neurociencia demostrou que o cerebro con alta capacidade é funcional e morfoloxicamente distinto. Así que temos que tratalo distinto… se queremos que funcione”.

Martínez-Piqueras foi directora do ‘Programa de atención á Alta Capacidade’ no colexio San Patricio de Madrid e, tamén, cofundadora e directora da ‘Unidade de Altas Capacidades’ da aseguradora de saúde Sanitas. Na actualidade, deseña e imparte formación no ámbito sanitario, educativo e empresarial para a súa detección. Tamén asesora a centros educativos para a atención na aula e orienta ás familias coas xestións e necesidades que se presentan. Todo iso, conclúe, “para que cando se sospeite unha "diferenza", atópese a resposta e un acompañamento na pregunta de: "E agora que?"

CANTO SABES SOBRE A TÁBOA PERIÓDICA? XII

Continúo coa serie adicada á táboa periódica dos elementos, unha disposición en formato de táboa dos elementos químicos, ordenados polo seu número atómico, configuración electrónica e propiedades químicas recorrentes.

A contestación correcta á pregunta de onte é Cadmio. En efecto, o cadmio. E mellor que te manteñas o máis afastado posible del, xa que é dun dos elementos máis tóxicos e perigos para a vida. De número atómico 48 situado no grupo 12 da táboa periódica dos elementos. O seu símbolo é Cd. É un metal pesado, brando, branco azulado, relativamente pouco abundante. Normalmente atópase en minas de zinc e emprégase especialmente en pilas.

E imos coa pregunta de hoxe!

12. Relaciona os elementos químicos co seu símbolo:

Sodio           Sn

Prata            Au

Ouro             Na

Estaño         Ag

Mañá a solución e una nova pregunta!

FONTE: nationalgeographic.com.es e es.wikipedia.org    Imaxe: es.wikipedia.org e mimoke.com

A astronomía entra nunha nova era coas imaxes máis detalladas do cosmos xamais gravadas

O Observatorio Vera C. Rubin, situado no cume do cerro Pachón ao norte de Chile, liberou a súa primeira quenda de imaxes a toda cor. As novas instantáneas e datos científicos publicados onte, luns, retratan a vista a cámara rápida (estafe-lapse) máis detallada do cosmos. Unha verdadeira película que dará vida ao universo, revelando un tesouro de descubrimentos: asteroides e cometas, estrelas pulsantes e explosións de supernovas que aínda son descoñecidos para a humanidade.

As fotografías marcan o comezo das operacións científicas do observatorio despois dunha década de construción, desenvolvido baixo a supervisión de AURA, un consorcio conformado por 49 universidades estadounidenses e afiliados internacionais. O clima seco desa zona situada ao sur do deserto de Atacama ofrece un escenario perfecto para contemplar o ceo e, durante un tempo, será o instrumento astronómico máis potente do mundo. O Rubin únese á xa extensa rede de observatorios científicos da rexión de Coquimbo, como é o caso de Gemini Sur.

O Observatorio Rubin conta co Large Synoptic Survey Telescope (LSST), unha xigantesca cámara de oito metros de longo cunha resolución de 3.200 megapíxeles que permite que cada imaxe que tome teña unha extensión similar ao diámetro de 40 lúas cheas. Yusra AlSayyad, subdirectora asociada de xestión de datos de Rubin, asegura que co proxecto é posible observar o dinamismo constante do ceo: “Rubin permitiranos capturar ese movemento con tecnoloxías que fai vinte anos eran inimaxinables. Cada 30 segundos tomará unha imaxe”, dixo durante unha rolda de prensa organizada pola Fundación Nacional de Ciencias e a Oficina de Ciencia do Departamento de Enerxía de EE UU.

O enorme campo de visión (resultado do traballo conxunto de centos de científicos de Estados Unidos e Francia), permitirá aos expertos tanto afastarse para observar galaxias como achegarse para seguir fondos densos. O ritmo que terá o observatorio será demasiado rápido para a intervención humana, polo que a intelixencia artificial terá un gran protagonismo á hora de recompilar datos. A IA apoiará a cadea de procesamento de imaxes, clave para filtrar petabytes de datos e indicar movementos en tempo real.

O sistema posúe dúas modalidades de entrega, a través de alertas inmediatas (ata 10 millóns de eventos cada noite) que se farán públicas e estarán dispoñibles en tempo real, ademais de lanzamentos anuais de datos que serán acumulativos e calibrados.

Unha das primeiras imaxes publicadas:

Nebulosas Trífida e Lagoa: son dúas rexións de formación estelar situadas na constelación de Saxitario, a uns 5.000 anos luz da Terra. Esta imaxe combina 678 imaxes independentes tomadas polo Rubin en pouco máis de sete horas de observación. Nelas revélanse con claridade detalles que doutro xeito serían tenues ou invisibles, como as nubes de gas e po.

FONTE: Constanza Cabrera/elpais.com/ciencia   Imaxe de cabeciera: rubinobservatory.org/es