TIMOREBESTIA: VERME DEPREDADOR XIGANTE

Recreación do Timorebestia koprii / UNIVERSIDADE DE BRISTOL

Un equipo internacional de científicos descubriu no norte de Groenlandia o fósil dun verme depredador ’xigante’ duns 30 centímetros que habitou os océanos hai polo menos 518 millóns de anos, informa a Universidade de Bristol en Inglaterra.

Os expertos bautizaron a ese exemplar enorme para a época (achado na localidade fósil Sirius Passet do Cámbrico Inferior no país nórdico) como Timorebestia koprii, combinando ’besta terrorífica’ en latín e Kopri ou Instituto Coreano de Investigación Polar, que participou no estudo.

Os autores do traballo, publicado na revista Science Advances, afirman que estes grandes vermes poderían ser "dos primeiros animais carnívoros que colonizaron a columna de auga hai máis de 518 millóns de anos", o que supón unha antiga dinastía de depredadores descoñecida ata o de agora.

Segundo os restos atopados, os Timorebestia tiñan aletas a ambos os dous lados do corpo, longas antenas, enormes estruturas de mandíbula na boca e crecían ata máis de 30 centímetros de longo, o que lles converte en "un dos animais nadadores máis grandes do Cámbrico Temperán".

Jakob Vinther, da Facultade de Ciencias da Terra da Universidade de Bristol, sinala que ata o de agora consideroues que "os artrópodos primitivos eran os depredadores dominantes durante o Cámbrico, como os (extintos) anomalocarídidos", que lembran ás gambas.

Con todo, este equipo apunta que o Timorebestia é "un parente afastado, pero tamén próximo, dos vermes frecha vivos ou quetognatos" (hoxe pequenos depredadores oceánicos que se alimentan de zooplancton), que son un dos fósiles de animais máis antigos do período Cámbrico.

Mentres que os artrópodos aparecen no rexistro fósil hai entre 521 e 529 millóns de anos, os frecha remóntanse polo menos a 538 millóns de anos atrás, di Vinther.

"Tanto os vermes frecha como o Timorebestia, máis primitivo, eran depredadores nadadores. Por tanto, podemos supoñer que, con toda probabilidade, foron os depredadores que dominaron os océanos antes de que despegasen os artrópodos", afirma.

Dentro do sistema dixestivo fosilizado do Timorebestia, os investigadores atoparon restos dun artrópodo nadador común chamado Isoxys.

"A nosa investigación mostra que estes antigos ecosistemas oceánicos eran bastante complexos, cunha cadea alimentaria que permitía varios niveis de depredadores", escribe Vinther.

"Os Timorebestia eran xigantes da súa época e estarían preto da cima da cadea alimentaria", o que lles fai equivalentes en importancia a "algúns dos principais carnívoros dos océanos modernos, como as quenllas e as focas", mantén.

Pola súa banda, Tae Yoon Park, do Instituto coreano, subliña que o seu descubrimento "confirma como evolucionaron os vermes frecha".

"Os vermes frecha vivos teñen un centro nervioso distintivo no ventre, chamado ganglio ventral", di o líder da expedición de campo, que sinala que o ganglio atopouse preservado tanto no Timorebestia como noutro fósil chamado Amiskwia.

Park explica que, ao longo de varias expedicións ao moi remoto Sirius Passet, a máis de 82,5 ao norte, colleitaron "unha gran diversidade de novos e interesantes organismos", polo que terán moitos máis achados que compartir nos próximos anos "que axudarán a mostrar como eran e evolucionaron os primeiros ecosistemas animais".

FONTE: elmundo.es/ciencia

ADIVIÑA O CIENTÍFICO II

Continúo coa serie adicada aos científicos, que co seu celo, paixón, dedicación, traballo duro e  esforzo axudoulles a descubrir algo novo sobre o mundo en que vivimos.

A contestación correcta á pregunta de onte é Albert Einstein. Naceu en Ulm, Alemaña, o 14 de marzo de 1879 e morreu en Princeton, Estados Unidos, o 18 de abril de 1955. Físico alemán de orixe xudeu, nacionalizado despois suízo, austriaco e estadounidense. Einstein recibiu a noticia do premio Nobel de Física de 1921, por telegrama, cando se atopaba camiño de Xapón. Viuse obrigado a saír de Alemaña durante un tempo xa que a situación política era tensa: o ambiente antisemita aumentaba, o 24 de xuño asasinos ultranacionalistas acabaran coa vida do ministro de Asuntos Exteriores e coñecido seu Walther Rathenau e as ameazas contra a súa vida comezaran a chegar con bastante asiduidade. Einstein tomoullas moi en serio. A súa viaxe a Xapón facíalle imposible acudir á cerimonia en decembro de 1922 e arranxouse todo para que o recibise no verán de 1923 en Gotemburgo, durante a celebración do 17 Congreso de Científicos Naturais Nórdicos. Deberon parecerlle divertidas as instrucións que recibiu dos responsables dos Nobel: o seu discurso de aceptación debía versar sobre o tema polo que fora premiado (polas súas  aportacións á física teórica e, especialmente, polo descubrimento da lei do efecto fotoeléctrico); nin unha palabra sobre a relatividade podía saír da súa boca. A oposición á relatividade era forte, pero non tanto como en Alemaña. O xornal conservador máis importante de Suecia, Nya Dagligt Allehanda fixo campaña contra a súa visita, deixando moi claro que a ningún sueco importáballe cando ía chegar. Iso si, aseguraban que non podería falar da relatividade. Einstein chegou tarde á cerimonia e sentou ao fondo do salón. Pero alguén lle recoñeceu e rapidamente leváronlle ao lugar que lle correspondía, no estrado xunto ao rei e outros dignatarios. Alí, diante dun milleiro de persoas e con Arrhenius como mestre de cerimonias, despregou os seus encantos. E non sendo a verdadeira cerimonia dos Nobel, puido falar sobre o tema que lle deu a gana. Entre os presentes había un que gozou enormemente a súa conferencia, porque estaba a desexar aprender algo sobre relatividade: o rei Gustavo V.

E imos coa pregunta de hoxe!

2. Que médico francés, descubriu o VIH, virus que causa a SIDA?

- Luc Montagnier

- Jonas Salk

- Wilhelm Röntgen

Mañá a solución e unha nova pregunta!

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es  e es.wikipedia.org   Imaxes: es.wikipedia.org e muyinteresante.es

#DígochoEu: Non digas *recolectar

O verbo *recolectar non figura no dicionario da Real Academia Galega, pero si o substantivo "recolección".

#DígochoEu

SABÍAS QUE... POR QUE AS PELOTAS DE TENIS SON PELUDAS?

Segundo as cifras oficiais, no torneo Roland Garros utilízanse unhas 5.000 pelotasde tenis cada día de competición. O nome deste popular deporte fai referencia a tenez, unha palabra francesa que significaba recibir. E é que nos seus comezos o xogador que executaba un saque berraba ao seu rival Tenez (toma), para avisar que lle enviaba a pelota.O primeiro partido de tenis do que se teñen noticia foi un encontro entre dobres, máis concretamente, entre catro demos. Pasou á posteridade grazas ao monxe Caesarius de Heisterbach que o recolleu no Dialogus Miraculorum, unha obra escrita cara a 1219.O relato é verdadeiramente conmovedor, alí cóntallenos que un seminarista, Pierre, era coñecido pola súa estupidez e falta de memoria. Cansado de ser o ridículo dos seus compañeiros decidiu vender a súa alma ao diaño a cambio dunha pedra que contiña toda a sabedoría. Desta forma, da noite para a mañá, transformouse nun estudante exemplar, o cal posibilitou que co transcorrer do tempo fose o abade do mosteiro cisterciense de Morimond, no alto Marne.Unha vez que o clérigo caeu enfermo e faleceu catro demos extraeron a alma do seu corpo e fóronse a un val no que emanaban vapores sulfurosos, alí colocáronse dous en cada extremo e, coas uñas dos seus dedos, entretivéronse pasando e rachando a cada golpe a alma de Pierre.Lendas aparte, parece ser que as orixes do tenis atópanse en Francia, alá polo século XIV. Naquel momento o xogo consistía en golpear coa man unha bolsita rechea de pelo, a pelota.Para darlle unha maior velocidade ao xogo, tempo despois creouse unha pelota máis resistente e rechea dunha combinación de masilla e pelo. Durante os séculos as pelotas estiveron fabricadas de calquera material que puidese introducirse na súa cuberta, incluído os intestinos de animais.Hai algúns anos, durante a restauración dun dos tellados da abadía de Westminster, atopáronse pelotas de tenis do século XV elaboradas con pelo humano. Un feito que non debe sorprendernos, xa que está documentado que antes de que Ana Bolena fose executada mandouse cortar a súa cabeleira para que o tallo do verdugo fose máis efectivo, e co seu pelo enchéronse catro pelotas de tenis. Por certo, Enrique VIII non asistiu á execución, preferiu xogar un partido de tenis antes que ver como a súa esposa perdía a cabeza.Outro detalle importante é a cor das pelotas: verdes. Bueno realmente, se utilizamos o código de Colorhexa, a súa coloración é #ccff00, a cal pertence á categoría de ’amarelo fluorescente’ ou ’cal eléctrico’, unha tonalidade que algúns a perciben como verde e outros como amarela.Deixando aparte este matiz, ao longo da historia do tenis houbo pelotas brancas, negras e laranxas. A cor actual introduciuse en 1972 como unha imposición da International Tennis Federation, con ela pretendíase que os televidentes puidesen ver correctamente a pelota, xa que naquel momento os televisores transmitían tan só imaxes en branco e negro.Cando unha pelota de tenis é golpeada por unha raqueta confíreselle unha certa velocidade e rotación. Unha vez que comezou o ’voo’ a súa traxectoria dependerá dun polinomio no que forman parte a forza do golpe, a dirección da velocidade inicial, a velocidade de rotación, a dirección do eixo de rotación, a viscosidade do medio, a forza gravitatoria e a rugosidade da pelota.As actuais pelotas de tenis fabrícanse con ’pelo’ para que o tenista consiga dominar mellor o efecto e dirección dos golpes, posto que as pelotas ’peludas’ xeran unha maior resistencia ao aire, optimizando o resultado que se pretende conseguir.Ademais, as pelotas de tenis teñen que estar fabricadas nun único material, a fin de que as costuras non provoquen un mal bote ou un efecto irregular. Así mesmo, o peso, entre 56,7 e 58,5 gramos, e o radio son claves para que o rebote nunca sexa inferior aos 135 cm, pero tampouco superior aos 147 cm.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia    Imaxe: Belén Díaz

ADIVIÑA O CIENTÍFICO

Desde os inicios dos primeiros asentamentos humanos, a moitos dos nosos devanceiros ocorréronselles ideas xeniais, crenzas, experimentos, investigacións e rediseños doutras ideas para facer realidade os mitos. Os humanos contribuíron co paso dos séculos a que a ciencia estudase diferentes aspectos da natureza para prosperar. O celo, a paixón, a dedicación, o traballo duro e o esforzo que estas persoas puxeron no seu traballo axudoulles a descubrir algo novo sobre o mundo en que vivimos.

A partir de hoxe, propóñoche averiguar moitos deses científicos a partir de pistas. Animaste a averigualos?

Si. Pois comezamos!

1. Este científico decatouse de que gañara un Premio Nobel mediante un telegrama e levou unha gran sorpresa. Foi...

- Ivan Petrovich Pavlov

- Erwin Schrödinguer

- Albert Einstein

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: Srah Romero/muyinteresante.es         Imaxe: es.dreamstime.com

SABÍAS QUE... POR QUE TEMOS PESADELOS?

Os pesadelos transcenden a realidade e mergúllannos no escuro abismo do descoñecido. Son como pasaxes lúgubres que nos conducen a dimensións paralelas infestadas de medos arraigados e visións perturbadoras. 

E é que durante o soño a mente convértese nun teatro surrealista onde os medos máis profundos atopan a súa resonancia. Nos pesadelos o control desvanécese e cede o escenario a criaturas sinistras, situacións angustiantes ou sucesos incomprensibles. A suor fría e os latexados acelerados do corazón son o selo característico destas vivencias oníricas.

Os pesadelos non discriminan por idade nin xénero; todos somos susceptibles á súa influencia. Frecuentemente, reflicten preocupacións profundas, ansiedades ou conflitos non resoltos na vixilia, manifestándose en secuencias aterradoras ou escenarios catastróficos. Agora ben, cales son os pesadelos máis repetidos? E, quizais o máis importante, por que se producen?

Calcúlase que o 90% da poboación espertouse algunha vez con suores frías, taquicardia e tremendo de medo. Segundo os expertos una dos pesadelos que máis se repiten é aquela en a que unha persoa imaxínase precipitándose ao baleiro, séguelle a caída de dentes (a cal a sofren unha de cada cinco persoas ao longo da súa vida), aquela en a que se nos esquece algo importante ou o pesadelo na que sufrimos un ataque violento.

Durante a Idade Media unha dos pesadelos máis repetidos eran os íncubos e os súcubos. Segundo o folclore os súcubos atacaban ás súas vítimas para absorber o sangue e a enerxía vital do home, mentres que os íncubos atacaban sexualmente á súa vítima ata facela perder a virxindade.

Os pesadelos adoitan ser máis frecuentes no primeiro terzo da noite e poden ser producidas por multitude de factores, entre os que se atopan o estrés e a ansiedade. Tamén poden ser provocadas por psicofármacos, medicación que se utiliza para o tratamento de enfermidades neurodexenerativas, como o Parkinson ou o Alzheimer, fármacos antihipertensivos ou drogas recreativas.

Segundo a Asociación Estadounidense do Soño os pesadelos, en contra do que viña pensando, poderían ter un efecto positivo para o noso cerebro, xa que lle axudarían a procesar algunhas experiencias intensas vividas ao longo do día.

E é que cando o noso cerebro está na etapa REM do soño, tanto a amígdala cerebral (a encargada de procesar as emocións) como o hipocampo (o responsable de almacenar os recordos) están moi activos. Dalgunha forma poderíase dicir que mentres durmimos organizamos e almacenamos as nosas vivencias, un fenómeno que se podería resumir en: «durmir para esquecer, durmir para lembrar». E é que, dalgunha forma, o soño axúdanos a fortalecer os recordos emocionais e a atenuar aquelas reaccións hostís.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia      Imaxe: conecta.tec.mx/es

PROTEXER OS BOSQUES PARA PROTEXER A VIDA

Os bosques, ese hábitat asombroso onde a natureza desprega toda a súa diversidade, son o fogar do 80% das especies animais e vexetais do planeta. Tanta importancia teñen que, en 2012, as Nacións Unidas proclamaron o 21 de marzo como o Día Internacional dos Bosques, unha data que celebramos desde 2013. Os organizadores oficiais, incluíndo o Foro das Nacións Unidas para os Bosques e a FAO, traballan en conxunto con outras entidades para destacar a vitalidade destes ecosistemas.

A pesar de ocupar un terzo da superficie terrestre, aproximadamente 4.000 millóns de hectáreas en case todos os continentes, os bosques enfrontan unha ameaza crítica. Na última década, a taxa de desaparición destes ecosistemas alcanzou unha media de 5,2 millóns de hectáreas por ano.

Pero aínda hai máis información que vale a pena explorar.
 

1. Os bosques: os grandes almacéns de CO₂  

O que máis se escoita é que as árbores limpan o aire de gases contaminantes como o monóxido de carbono, óxidos de nitróxeno, de xofre etc.. pero a realidade é que as árbores son particularmente bos para almacenar carbono nos seus troncos leñosos. Son tan bos, que os bosques tropicais conteñen máis carbono do que a humanidade emitiu no últimos trinta anos queimando carbón, petróleo e gas natural.

 

 Os bosques son capaces de almacenar entre 1.500 e 2.400 Gt de CO₂ enoa seus solos

Os bosques absorben carbono durante a fotosíntese, pero tamén poden liberar carbono almacenado debido á deforestación, incendios e descomposición. Pero a cantidade de carbono que os bosques poden capturar a medida que o planeta se quenta depende do equilibrio entre o crecemento das árbores, estimulado polos niveis máis altos de carbono atmosférico, e o estrés e a morte das árbores causadas polo aumento das temperaturas e a seca.

Por tanto, hai que exporse unha correcta xestión forestal para evitar un desenlace fatal para a humanidade e seguir gozando destas fascinantes xoias naturais.

2. Os bosques: os supermercados da humanidade

Os sistemas forestais captan o CO₂ da atmosfera grazas á enerxía do sol. As plantas transforman as moléculas inorgánicas en moléculas orgánicas que usan na construción das súas estruturas vitais: flores, froitos, ramas, troncos, raíces, follas, etc. Estes produtos elaborados serán consumidos polos animais e os seres humanos, e o carbono que conteñen, será liberado de novo á atmosfera.

A humanidade atopou unha fonte “inesgotabel” de recursos nos bosques

Os bosques son fontes vitais que proporcionan unha variedade de produtos, como madeira, froitos do bosque, resinas e outros, con mercados significativos a nivel local, nacional e internacional. Estes produtos, a parte de xerar ingresos e emprego, tamén proporcionan alimentos, medicamentos e combustible para quentar as casas e cociñar.

Ademais, a madeira extraída dos bosques tamén se utiliza de maneira máis sostible na construción de vivendas e estruturas en pobos e cidades, destacando a súa contribución ao desenvolvemento responsable e respectuoso co medio ambiente.

 
3. Os bosques: os pulmóns do planeta

Na Terra, a cada momento, fabrícanse inmensas cantidades de osíxeno. Pero aínda que a selva amazónica sexa a maior extensión de bosque do planeta, en realidade a súa contribución a esa produción total de osíxeno, é minoritaria. Aproximadamente,  o 50% da fotosíntesis ten lugar nos océanos, grazas ao fitoplancto e ás algas presentes na capa superior de auga que recibe a luz do sol. Este dato levou a afirmar que  os océanos son o verdadeiro pulmón do planeta.

 

Os bosques, os océanos e o resto dos ecosistemas son os controis centrais de regulación do clima terrestre / Jacob Plumb

Pero aínda que os bosques non resulten ser estes pulmóns, e volvendo á selva amazónica, non respiramos grazas a ela,  a súa importancia para a saúde do planeta é case indescritible: alberga a maior biodiversidade global, desde os seus 2,5 millóns de especies de insectos ata o 20% das aves de todo o mundo, pasando polos seus 40.000 tipos de plantas distintas, todo iso que coñezamos ata o de agora. Polo río Amazonas flúe a quinta parte das augas doces que se verten aos océanos, e o seu papel no ciclo global da auga e na regulación do clima terrestre é insubstituíble.

4. Os bosques: salvadores das cidades

Existen certos mitos ao redor do que as plantas poden ou non poden facer, pero non hai ningunha dúbida de que o seu espazo non se limita ao natural, senón que deben estar tamén no noso: son unha parte esencial das cidades máis sostibles e das contornas interiores máis saudables, e cada vez serano en maior medida.

Unha soa árbore pode reducir nun 3% da enerxía consumida por un fogar aos cinco anos de plantarse, e o 12% en 15 anos / Robert Bye

A presenza de zonas verdes nas cidades vai máis aló de proporcionar estética e recreación, ofrecendo beneficios que contribúen a cumprir múltiples Obxectivos de Desenvolvemento Sostible (ODS) das Nacións Unidas.

Segundo as botánicas ambientais Jessica Turner-Skoff e Nicole Cavender, “os beneficios que as árbores proporcionan poden axudar ás cidades e os países para cumprir polo menos 15 dos 17 Obxectivos de Desenvolvemento Sostible (ODS) de Nacións Unidas”. Ademais, o Foro Económico Mundial (FEM) destaca cinco os beneficios esenciais das cidades verdes a nivel ambiental, social, económico, para a biodiversidade e a saúde

En termos ambientais, as árbores actúan como reguladores naturais do clima, reducindo o efecto de illa de calor e diminuíndo o consumo de enerxía. Funcionan como “aspiradoras de dióxido de carbono”, equilibrando o sistema ecolóxico ao absorber CO₂. Esta presenza arbórea non só protexe contra enfermidades relacionadas coa contaminación, senón que tamén mellora a calidade xeral da saúde dos residentes.

Ademais, as árbores en contornas urbanas fomentan a calidade de vida, a igualdade social e a inclusión, actuando como construtores de comunidades locais, promovendo a biodiversidade urbana e,  ofrecendo protección e mellora a todos aqueles que coexisten na súa contorna.

 
5. O lume: o seu maior inimigo?

O cambio climático está a aumentar a frecuencia e a intensidade dos incendios forestais en todo o mundo. Son unha das grandes ameazas para a natureza e os seus habitantes, incluídos os humanos. No seu Sexto Informe de Avaliación, publicado en 2021-22, o Panel Intergobernamental de Cambio Climático de Nacións Unidas (IPCC) constataba que “no Amazonas, Australia, América do Norte, Siberia e outras rexións, os incendios forestais están a queimar áreas máis amplas que no pasado”. Ademais, o aumento destes incendios retroalimenta o cambio climático debido ao carbono acumulado na biomasa que se libera á atmosfera.

Nos anos 90 EEUU comezou a introducir un maior uso dos lumes controlados como ferramenta de xestión dos ecosistemas / Wikimedia Commons.

Con todo, nos anos 90 EE.UU. comezou a introducir un maior uso dos lumes controlados como ferramenta de xestión dos ecosistemas, dado que o lume é unha parte natural das comunidades forestais de coníferas, e hai numerosas especies de plantas e animais que dependen de lumes graves para sobrevivir. Por exemplo as secuoyas, cuxas piñas dependen do lume para abrirse e liberar as sementes. Nalgunhas zonas dos parques de Yosemite e Sequoia-Kings Canyon, o lume reduciu a masa forestal nun 20%, o que promoveu o crecemento de matogueira e praderías, o aumento da humidade do chan no verán nun 30%, favoreceu  a diversidade de especies, diminuíu a mortalidade das árbores pola seca e facilitou a adaptación ao cambio climático. Pero non é ouro todo o que reloce, xa que os grandes incendios están a destruír a capa de ozono.

Os bosques son un dos ecosistemas máis importantes do planeta. Non só son o fogar dunha gran cantidade de especies animais e vexetais, senón que tamén son esenciais para a regulación do clima e a calidade do aire. Ademais, son unha fonte importante de recursos naturais para os seres humanos. Con todo, os bosques están a ser ameazados pola deforestación e o cambio climático. É importante que tomemos medidas para protexer e preservar estes valiosos ecosistemas para as xeracións futuras.

FONTE: Paz Palacios/bbvaopenmind.com/ciencia/medioambiente

#DígochoEu: Estou soa e teño unha sola

Non confundades soa e sola. Esther acláranolo!

#DígochoEu