NOVA CAPA DE ROCHA FUNDIDA BAIXO AS PLACAS TECTÓNICAS

Esquema da capa de material fundida baixo a codia terrestre / Leonello Calvetti/Dreamstime

A análise de sismogramas de máis de 700 estacións permite identificar unha capa de material parcialmente derretido no manto superior, un achado que pode axudar a comprender mellor o volcanismo e os sismos terrestres.

O movemento das placas tectónicas, as enormes laxas de rocha que hai baixo os océanos e os continentes, dividen a Terra e producen os temidos terremotos, son un dos aspectos que máis interese teñen para os xeólogos. Agora, un equipo de investigadores detectou unha nova capa de material parcialmente fundido que xace xusto debaixo desas placas tectónicas, baixo a codia terrestre, tal e como detallan nunha investigación publicada este luns na revista Nature Geoscience.

Os científicos identificaran previamente a unha profundidade similar parches de material fundido, pero este novo estudo liderado desde a Universidade de Texas en Austin (EEUU) revelou por primeira vez a extensión global desta capa, que atopase a uns profundidade de 160 quilómetros respecto a a superficie terrestre e forma parte da chamada astenosfera, que é a zona superior do manto terrestre.

A idea de buscar unha nova capa no interior da Terra ocorréuselle a Junlin Hua, bolseiro postdoutoral na Escola de Geociencias Jackson de UT e líder da investigación, mentres estudaba imaxes sísmicas do manto debaixo de Turquía durante a súa investigación doutoral. Intrigado polos signos de rocha parcialmente fundida debaixo da codia, recompilou imaxes similares doutras estacións sísmicas ata que tivo un mapa global da astenosfera. O que el e outros tomaran como unha anomalía era, de feito, un lugar común en todo o mundo e aparecía nas lecturas sísmicas onde a astenosfera estaba máis quente.

"Este traballo é importante porque comprender as propiedades da astenosfera é fundamental para comprender a tectónica de placas", declarou Karen Fischer, sismóloga e profesora da Universidade de Brown, e coautora da investigación.

FONTE: Teresa Guerrero/elmundo.es/ciencia                Imaxes: Nature geoscience/M.Vaquero/elmundo.es

SOLUCIÓN ENCRUCILLADO CXXIII

VERTICAIS: 2. Istambul 3. Cinabrio 4. Mackenzie 5. Creus 7. Bañolas 9. Año.

HORIZONTAIS: 1. Loira 6. Carambelo 8. Faneca 10. Calistemo.

Máis cultura xeral!

CANTO SABES SOBRE A CONSTITUCIÓN ESPAÑOLA? XIV

Continúo coa serie sobre a CONSTITUCIÓN ESPAÑOLA do 78. Unha gran descoñecida para boa parte dos españois e que desde aquí pretendo mellorar o seu coñecemento.

A contestación correcta á pregunta de onte é Por sufraxio universal e polas Comunidades Autónomas. O artigo 69 indica: 1. O Senado é a Cámara de representación territorial 2. En cada provincia elixiranse catro Senadores por sufraxio universal, libre, igual, directo e secreto polos votantes de cada unha delas, nos termos que sinale unha lei orgánica 3. Nas provincias insulares, cada illa ou agrupación delas, con Cabildo ou Consello Insular, constituirá unha circunscrición a efectos de elección de Senadores, correspondendo tres a cada unha das illas maiores –Gran Canaria, Mallorca e Tenerife– e un a cada unha das seguintes illas ou agrupacións: Eivissa-Formentera, Menorca, Forteventura, Gomera, Hierro, Lanzarote e A Palma 4. As poboacións de Ceuta e Melilla elixirán cada unha delas dous Senadores 5. As Comunidades Autónomas designarán ademais un Senador e outro máis por cada millón de habitantes do seu respectivo territorio. A designación corresponderá á Asemblea lexislativa ou, na súa falta, ao órgano colexiado superior da Comunidade Autónoma, de acordo co que establezan os Estatutos, que asegurarán, en todo caso, a adecuada representación proporcional 6. O Senado é elixido por catro anos. O mandato dos Senadores termina catro anos despois da súa elección ou o día da disolución da Cámara.

E imos coa pregunta de hoxe!

14. Segundo a Constitución, cantos deputados forman o Congreso?

- 265

- 349

- Un mínimo de 300 e un máximo de 400

Mañá a solución e unha nova pregunta!

FONTE: Adaptación propia da idea orixinal antena3.com  Imaxe: rtve.es

ENCRUCILLADO CXXIII

VERTICAIS: 2. Maior cidade de Turquía, que non é capital do país, e tamén unha das máis poboadas de Europa 3. Mineral de sulfuro de mercurio, que se presenta en cristais de cor vermella e do que se obtén o mercurio. 4. Río máis grande de Canadá 5. Cabo da costa catalá, o punto máis oriental da Península Ibérica, situado ao norte do golfo de Roses 7. Lago máis grande de Cataluña 9. Cría da ovella.

HORIZONTAIS: 1. Río europeo da vertente atlántica, que discorre unicamente por Francia, sendo o máis grande deste país 6. Xeo que queda colgando nalgún sitio ao conxelarse a auga que cae 8. Peixe da familia dos gádidos duns corenta centímetros de lonxitude e cor cincenta ou castaña amarelada no dorso e prateada nos flancos e no ventre, cunha mancha negra na base das aletas pectorais e de nome científico Trisopterus luscus  10. Árbore e arbusto da familia Myrtaceae, chamado comunmente limpatubos ou limpabotellas, pola forma da súa inflorescencia.

#DígochoEu: Concurso (Cebra e Cebrina)

 

Esta semana fomos a un cole de Sarria. Co alumnado do CPR Plurilingüe Nosa Señora da Asunción aprendemos as acepcións de cebra!

#DígochoEu

CANTO SABES SOBRE A CONSTITUCIÓN ESPAÑOLA? XIII

Continúo coa serie sobre a CONSTITUCIÓN ESPAÑOLA do 78. Unha gran descoñecida para boa parte dos españois e que desde aquí pretendo mellorar o seu coñecemento.

A contestación correcta á pregunta de onte é Ningunha confesión ten carácter estatal. O artigo 16.3 fala do estado aconfesional: “Ningunha confesión terá carácter estatal. Os poderes públicos terán en conta as crenzas relixiosas da sociedade española e manterán as consecuentes relacións de cooperación coa Igrexa católica e as demais confesións”. Así memo indica a título individual no memo artigo, nos puntos 1 e 2: “Garántese a liberdade ideolóxica, relixiosa e de culto dos individuos e as comunidades sen máis limitación, nas súas manifestacións, que a necesaria para o mantemento da orde pública protexida pola lei”, e “Ninguén poderá ser obrigado a declarar sobre a súa ideoloxía, relixión ou crenzas”.

E imos coa pregunta de hoxe!

13. O Senado é a cámara de representación territorial e é elexido:

- Polas Comunidades Autónomas

- Por sufraxio universal

- Por sufraxio universal e polas Comunidades Autónomas

Mañá a solución e unha nova pregunta!

FONTE: Adaptación propia da idea orixinal antena3.com  Imaxe: senado.es

POR QUE AS LATAS DE REFRESCO SON CILÍNDRICAS E TEÑEN A BASE CURVA?

Estamos tan habituados a tomarnos un refresco ou unha cervexa nunha lata de 6 cm de diámetro, 12 centímetros de altura e cun contido de 330 ml de líquido que o seu deseño pásanos totalmente desapercibido.

Cando un enxeñeiro senta, colle papel e lapis e pensa no deseño dun recipiente que poida conter un líquido con gas, a primeira idea que se desliza entre as súas neuronas é buscar unha forma na que a presión interior distribúase de forma homoxénea.

Esta primeira formulación lévalle a deseñar latas circulares, cunha circunferencia perfecta.

O problema desta formulación é que se pensamos na súa suxeición nunha superficie plana resultaría incómoda e moi pouco práctica, ademais de que tanto a almacenaxe como o transporte serían bastante engorrosos. Coa forma esférica o 26% do volume amontoado sería desaproveitado.

A alternativa pasa por unha figura xeométrica ortoédrica, é dicir, un prisma rectangular ortogonal. Neste caso a debilidade está nos bordos, debido a que serían puntos débiles que poderían romper ao ser golpeados ou presionados. En román paladino, aínda que cunha lata ortoédrica optimizariamos o 100% o factor almacenaxe, o custo encareceuse enormemente.

A alternativa é o cilindro. Ao realizar as latas prensadas nun molde con esta forma os ángulos e as esquinas deixan de ser un problema, sendo innecesario reforzar as esquinas para resistir o transporte. Ademais, esta forma resolve de forma satisfactoria o problema do amontoado, cun cilindro somos capaces de aproveitar ata o 91% do volume.

Unha lata cilíndrica, por outra banda, ten unha simetría radial, engadindo unha cúpula na base e redondeando as arestas pódese chegar a simular o estado de membrana, mediante o cal a presión interna aumenta a rixidez e evita a deformidade.

Unha vez que as latas foron elaboradas o seguinte paso é a impresión e vernizado.

O proceso de impresión dun cilindro é máis sinxelo –realízase dunha soa vez- que cando ten forma ortoédrica, xa que precisa catro pasos, sendo, por tanto, máis custoso.

Se pensamos agora no proceso de empaquetado, resulta moito máis sinxelo seguir unha guía cilíndrica que unha cadrada, xa que a elevadas velocidades poderían chocar contra os rieis, mentres que a morfoloxía cilíndrica roda moito mellor.

Calcúlase que para fabricar unha lata de 33 cl é necesario contar con 310 cm² de materia prima no caso dunha forma cilíndrica, unha cifra que se eleva a 340 cm² se se optase por unha forma ortoédrica, polo que a primeira resulta moito máis ecolóxica.

Nestes momentos o 70% do material co que se fabrican as latas procede da reciclaxe, se a isto engadimos que cada segundo fabrícanse unhas 15.000 latas en todo o mundo -case medio trillón ao ano- é fácil comprender que o proceso de fabricación é aínda moito máis eficiente do que poderiamos supoñer a priori.

Por último imos co diámetro das tapas das latas dos refrescos, no últimos seis décadas reduciuse en seis milímetros -pasando de 60 mm a 54 mm- o cal permitiu aforrar uns noventa millóns de quilos de aluminio ao ano.

Así que xa sabes, a próxima vez que abras unha lata, sexa cal for o seu contido, o que toca é brindar pola saúde da enxeñería, a rama da ciencia que fixo posible este fantástico deseño.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia

CANTO SABES SOBRE A CONSTITUCIÓN ESPAÑOLA? XII

Continúo coa serie sobre a CONSTITUCIÓN ESPAÑOLA do 78. Unha gran descoñecida para boa parte dos españois e que desde aquí pretendo mellorar o seu coñecemento.

A contestación correcta á pregunta de onte é Si, e que os poderes públicos promoverán as condicións necesarias e establecerán as normas pertinentes para facer efectivo este dereito. No seu artigo 47, a Carta Magna establece que "todos os españois teñen dereito a gozar dunha vivenda digna e adecuada" e que "os poderes públicos promoverán as condicións necesarias e establecerán as normas pertinentes para facer efectivo este dereito, regulando a utilización do chan #de acordo con o interese xeral para impedir a especulación. A comunidade participará nas plusvalías que xere a acción urbanística dos entes públicos". Unha cousa é a teoría e outra a aplicación real!

E imos coa pregunta de hoxe!

12. Que di a Constitución sobre as crenzas relixiosas?

- O Estado é Católico

- Ningunha confesión ten carácter estatal

- A constitución non se pronuncia sobre iste tema

Mañá a solución e unha nova pregunta!

FONTE: Adaptación propia da idea orixinal antena3.com  Imaxe: nodo50.org