A ORIXE DAS PALABRAS

A ORIXE DAS PALABRAS: QUE SE QUERES ARROZ, CATALINA!

Parece ser que en tempos de Juan II de Castela (1406-1454), residía en Sahagún (León) certo xudeu converso, casado cunha muller chamada Catalina, á que lle gustaba tanto o arroz, que non só facía del un gran consumo, senón que o recomendaba a todos como remedio para calquera indisposición. No seu concepto, o arroz era unha especie de panacea universal, como a que buscaban os alquimistas daquela época.

Caeu enferma, para morrerse, e como rexeitase todas as medicinas que tentaban darlle, preguntáronle se quería tomar un pouco de arroz, ao lembrar a debilidade que sentía por esta gramínea. Nada contestaba, ou se o facía era con monosílabos ininteligibles. Repetiron varias veces pregúntaa cuantos rodeaban a súa cama, reiteración que facían en voz alta, dicindo: Que se queres arroz, Catalina!... e Catalina faleceu sen responder.

Que quere explicar o conto? Pois que o de que se queres arroz, Catalina é unha expresión que usamos cando nos contestan cunha incongruencia ou nin sequera contéstannos. É dicir, que non nos fan nin … caso!

FONTE: cervantesvirtual.com      Imaxe: yorokobu.es

A ORIXE DAS PALABRAS: CARGAR CO MORTO!

Esta expresión remóntase a unha curiosa lei na Idade Media que rezaba que se aparecía un cadáver dentro dos límites dun pobo e non se podía resolver o crime, os veciños do pobo debían pagar unha multa. Así que para curarse en saúde, cando se atopaban un falecido descoñecido antes que as autoridades, os habitantes cargaban co morto e deixábano nun pobo veciño ou o facían “desaparecer”, evitando así a multa do rei.

Esta expresión alude así a ter un que facerse cargo do que non é responsable.

FONTE: traducciones.com    Imaxe: confilegal.com

A ORIXE DAS PALABRAS: QUE SANTA LUCÍA CONSÉRVECHA A VISTA!

Que santa Lucía consérveche a vista. É unha expresión popular que se di cando alguén non atopa algo que ten diante dos narices.

Santa Lucía naceu no 283, en Siracusa provincia de Sicilia (Italia), de familia nobre e rica, e educada na fe cristiá. O seu pai faleceu sendo nena e consagrou a súa vida a Deus. Lucia levou á súa nai, Eutiquia, que se atopaba enferma, diante da tumba de Águeda de Catania para que sandara e así sucedeu. Mantivo en segredo o seu voto de virxindade; pero a súa nai, exhortouna a contraer matrimonio cun mozo pagán e Lucia respondeulle, que desexaba consagrarse a Deus e repartir a súa fortuna entre os pobres.

O pretendente indignouse profundamente e denunciou á moza como cristiá ante o Procónsul Pascasio en tempos do emperador romano Diocleciano (A persecución de Diocleciano, esta considerada como a máis sanguenta realizada aos cristiáns no imperio romano). Lucía foi arrestada e presentada ante o xuíz, este presionouna para convencela a que renegase da fe cristiá e ela respondeulle: é inútil que insista, xamais poderá apartarme do amor ao meu Señor Xesucristo.

Foi condenada facer sacrificios pagáns para que abandonase a fe. Pascasio ordenou que fose levada aos peores barrios marxinais de Roma, para que fose tratada con violencia. Pero non puideron levar a cabo a sentenza. Todos os intentos foron en balde. Unha forza estraña impedía que os gardas puidesen mover á moza do sitio en que se achaba. Pascasio mandou aos gardas que lle arrincasen os ollos pero ela seguía vendo. Entón furiosamente condenouna a ser decapitada, morte reservada só aos condenados nobres.  Ela respondeulle: os que cremos en Cristo e tratamos de levar unha vida pura, temos ao Espírito Santo que vive en nós e dános forza, intelixencia e valor.

FONTE E IMAXE: histoptica.wordpress.com

A ORIXE DAS PALABRAS: DOURAR A PÍLULA

Dourar a pílula vén significar cando se describe unha situación na que un individuo tenta obter o favor doutro facéndose o simpático con el ou engatusándolo para obter un beneficio e tamén disimular un dano ou prexuízo; mitigar ou dulcificar dalgún modo unha mala noticia.

Antigamente as medicinas ou os remedios contra as enfermidades do día a día confeccionábanas os chamados boticarios. Na actualidade son desenvoltas por grandes multinacionais farmacéuticas que preparan os fármacos para os cidadáns. Estes boticarios, non só estudaban e buscaban a maneira de curar o mal da persoa que lles pedía unha solución á súa enfermidade, tamén buscaban que o sabor fose bo para a persoa que o tomaba.

Como non existían a cantidade de excipientes que podemos atopar na actualidade, os boticarios facían as mil e unha para mesturar eses remedios con sabores que os fixesen máis comestibles e así atenuar o sabor das pílulas que vendían.

O normal era mergullar as pastillas en concentrados doces que se mesturaban en sabor para que así absorbesen o mellor posible o concentrado doce. Despois secábano a lume lento ata que estes compoñentes doces producían unha capa que envolvía a estes compoñentes máis desagradables para o padal dos pacientes.

Por isto comezou a utilizarse esta expresión de maneira literal porque os boticarios o que facían era dourar a pílula para facela máis comestible.

FONTE E IMAXE: Fernando Burgos/okdiario.com

A ORIXE DAS PALABRAS: ABRACADABRA

Abracadabra é unha palabra usada como feitizo ou encantamento en trucos de maxia escénica e por pequenos grupos tribais primitivos europeos que profesaban animismo e panteísmo. Historicamente críase que tiña poderes curativos cando estaba inscrita nun amuleto.

A primeira mención coñecida da palabra foi no século II nun libro chamado Liber Medicinalis (ás veces coñecido como De Medicina Praecepta Saluberrima) creado por Serenus Sammonicus,​ médico do emperador romano Geta, quen no capítulo 52 prescribiu que os enfermos de malaria levasen un amuleto que contiña a palabra escrita en forma de triángulo.​ O poder do amuleto, explicou, fai que as enfermidades letais desaparezan. Outros emperadores romanos, como Alejandro Severo, foron seguidores dos ensinos médicos de Serenus Sammonicus e tamén poderían usar o encantamento.

Os gnósticos da seita de Basílides utilizábana como fórmula máxica para invocar a axuda dos espíritos benéficos contra as enfermidades e os infortunios. Atópase nas pedras de abraxas que se usaban como amuletos. Posteriormente, o seu uso estendeuse máis aló dos gnósticos.

O ministro puritano Increase Mather descartou a palabra por carecer de poder. Daniel Defoe tamén escribiu despectivamente sobre os londinienses que colocaron a palabra nas súas portas para protexerse da enfermidade durante a gran peste de Londres, pero Aleister Crowley considerouna como posuidora de gran poder, dicindo que a súa verdadeira forma é «abrahadabra».

FONTE e IMAXES: es.wikipedia.org

A ORIXE DAS PALABRAS: CUSTAR UN OLLO DA CARA

 

Retrato de Diego de Almagro /Domingo Mesa/Museo histórico nacional de Chile.

Custar un ollo da cara. Esta expresión fai referencia a cando algo che supón moito esforzo e fixeches un gran sacrificio.

A orixe é máis literal do que podemos pensar, xa que ao creador da expresión é verdade que lle custou un ollo da cara. Quen perdeu un ollo por unha fazaña?

O protagonista é o navegante e conquistador Diego de Almagro, que no século XVI dedicouse a realizar expedicións de exploración e ocupación por Colombia, Ecuador, Bolivia, Perú e Chile (desta última considéraselle descubridor).

Durante unha expedición realizada entre finais de 1.524 e principios de 1.525 na que Diego de Almagro foi a socorrer a Francisco Pizarro (que quixo tomar o Fortín do Cacique das Pedras, na actual Colombia) foi atacado brutalmente e ferido pola frecha dun indíxena nun ollo, quedándo chosco.

Ao cabo do tempo, Diego de Almagro entrevistouse co monarca Carlos I explicándolle: O negocio de defender os intereses da Coroa custoume un ollo da cara.

Debido aos riscos que viviu Almagro, esta frase pronto se usaría para facer mención do dificultoso que poderían resultar certas accións, evolucionando co tempo e dándolle o significado que actualmente ten.

FONTE: aulafacil.com

A ORIXA DAS PALABRAS: ERES MAÍS FEO QUE PICIO

Utilizamos a expresión “ser máis feo que Picio” cando nos referimos a algunha  persoa que é extremadamente fea.
 
A súa orixe atópase na época de dominación napoleónica (1808-1813), cando Francisco Picio, un zapateiro natural da localidade granadina de Alhendín (España) foi condenado á morte.
 
Non se sabe de certo cal foi o delito do que o acusaron, pero foi condenado á morte, e  xusto no momento que se atopaba a piques de recibir o castigo, estando en capela, comunicáronlle que a súa pena fora revogada.
 
Picio quedou en liberdade por tanto, pero debido á impresión que lle produciu o estar tan preto da morte o seu corpo empezou a transformarse.
 
Caeulle todo o pelo (cabeza, cellas…) e empezáronlle a saír vultos e quistes pola cabeza e a cara, que deformaron a súa fisionomía de forma atroz. O seu aspecto cambiou ostensiblemente, chamando a atención de todas as persoas que se cruzaban con el.

Dise que déronlle a unción sacramental cunha cana, polo asustado que estaba o párroco que impartía o sacramento, ao non querer arrimarse.

Pobre Picio!

FONTE: blogs.20minutos.es

A ORIXE DAS PALABRAS: SALVARSE POLOS PELOS

Antigamente un dos principais medios de locomoción eran os barcos. Estes non só servían para trasladarse dun porto a outro (xa fose entre países ou distintos continentes), senón para loitar na guerra e explorar novas terras, ademais de trasladar mercadorías.

Por tal motivo necesitábase unha gran cantidade de persoal que traballase nas embarcacións. O problema radicaba en que non todos os mariños sabían nadar e, en moitas ocasións, por un motivo ou outro, podían acabar caendo á auga. Un dos trucos para ser salvado polos compañeiros era que se agarrasen polo cabelo da cabeza, polo cal debían deixarse crecer a melena. Este acto orixinou a famosa expresión salvarse polos pelos.

FONTE: Rocío Carmona/lavanguardia.com