SABÍAS QUE...

SABÍAS QUE... MIRMECOCORIA

A mirmecocoria é a dispersión de sementes de plantas polas formigas. Trátase dunha relación interespecie de mutualismo na que a planta ofrece alimento ás formigas e estas, a cambio, axudan a levalas dun sitio a outro. Pensade nun un neno pequeno levando faragullas de pan da cociña ao salón. Polo camiño algunhas caerán. É o que ocorre coas formigas, pois no proceso de recolección e consumo selectivo das sementes algunhas vanse quedando polo camiño e nunca chegan ao formigueiro. Ou tamén podería formar parte das pilas de refugallo dos formigueiros. A evolución conxunta das sementes destas plantas e formigas que viven baixo o mutualismo xerou que as sementes teñan certa protuberancia carnosa. Falamos do eleosoma, unha estrutura rica en lípidos que pirra ás formigas. Zámpamse o eleosoma e o resto da semente queda preparada para germinar. Un contrato natural perfecto, ou devandito doutra forma, un exemplo paradigmático de evolución converxente, pois está presente en 11.000 especies diferentes de plantas e podería estalo ata en 23.000.

FONTE: Eugenio Manuel Fernández Aguilar/muyinteresante.es

SABÍAS QUE... AS FORMIGAS E A POLINIZACIÓN

Cando no colexio estudamos a polinización normalmente fannos referencia ás abellas ou, con sorte, a algunhas bolboretas. A abella Maya é moi graciosa, pero este insecto heminóptero non é o único encargado de levar o pole dun lugar a outro. E a verdade é que verías multitude de veces na túa vida unha abella europea (Apis mellifera), tamén chamada abella doméstica ou melífera, precisamente polo seu uso para a elaboración de mel. Pero seguro que tamén atopache bolboretas, abellóns, polillas, moscas e mesmo colibríes furgando nas intimidades das flores. Todos estes pioneiros da fecundación artificial participan no transporte do pole desde o estambre até o estigma.

O que talvez nunca pensache é que as formigas contribúen á polinización. Como sempre indo dunha flor a outra, aínda que non con tanta pericia como insectos alados. Describíronse casos de polinizacón por formigas en máis de 40 especies de plantas pertencentes a 20 familias diferentes. De forma tradicional consideráronse malas polinizadoras por varias razóns: o pequeno tamaño en comparación coas flores, os seus hábitos de limpeza que rozan a obsesión, a ausencia de ás nas obreiras e a produción de sustancias antibióticas que pon en risco a integridade do pole. Pero si temos un elevado número de individuos que visitan de forma frecuente as flores a polinización pode ser efectiva. En 1974 o ecólogo James C. Hickman describiu o coñecido como “síndrome de polinización por formigas”, no que explicaba cales deben ser as características para que unha planta sexan polinizadas por formigas. Deben ser de porte pequeno, de pouca sincronía na floración dentro da planta, estas de poboacións densas, ademais de ter un nectario pequeno, con pouca densidade de néctar e con flores abertas e pequenas. Pero é que mesmo hai plantas que evolucionaron para ofrecer resistencia ao antibiótico natural producido polas formigas, son o xénero Conospermum.

FONTE: Eugenio Manuel Fernández Aguilar/muyinteresante.es

SABÍAS QUE... MAGNETAR

Un magnetar (tamén chamado  magnetoestrela) é a variante dunha estrela de neutróns cuxo campo magnético é miles de veces máis potente que o dunha estrela de neutróns normal, equivalente a 1.000 millóns de gauss (por comparar, o campo magnético do Sol é duns 5 gauss).

Os magnetares erupcionan sen previo aviso, durante horas ou meses, antes de comezar a atenuarse e acabar finalmente desaparecendo.

A maioría dos magnetares coñecidos foron detectados por telescopios de raios X por mor dun refacho de alta enerxía, pero tamén se observaron emitindo pulsos de radio moi parecidos aos que emiten os púlsares.

Cando unha supernova se converte nunha estrela de neutróns, a intensidade do seu campo magnético aumenta. Os astrónomos Robert Duncan e Christopher Thompson postularon a súa existencia en 1992 e calcularon que este, normalmente xa duns 10⁸ tesla, poderían superar en determinadas condicións 10¹¹ tesla (10¹⁵ gauss) . Tal estrela magnética chámase entón magnetar.

FONTE: Sarha Romero/muyinteresante.es e es.wikipedia.org

SABÍAS QUE... AS MOSCAS TEÑEN UN CORAZÓN NA CABEZA

Unha nova investigación desenvolvida na Universidade de Iowa logrou describir con precisión un mecanismo mediante o cal a mosca da froita activa un "corazón" na súa cabeza. A dinámica dun músculo situado no cerebro da mosca é similar á que leva adiante o corazón: permite bombear hemolinfa, o equivalente ao sangue nos insectos, cara ás antenas.

Aínda que xa se coñecía a existencia destes corazóns secundarios nos insectos e, concretamente, a presenza da cabeza-corazón da mosca, ninguén explorara ata o momento con detalle como funcionaba. A investigación foi publicada na revista Journal of Experimental Biology.

Os pulsos rítmicos producidos polo estraño órgano son xerados automaticamente por un pequeno músculo que atravesa o centro do cerebro, de adiante cara atrás, na cabeza da mosca. Un importante avance do novo estudo é lograr filmar a cabeza-corazón en acción nunha mosca viva. A hemolinfa é o líquido circulatorio que presentan certos invertebrados, como os artrópodos e moluscos, parecido ao sangue dos vertebrados. A súa composición varía notablemente dunha especie a outra: no caso da mosca da froita, este líquido é o que precisamente "bombea" o corazón situado no seu cerebro.  Tanto a mosca da froita como outros insectos posúen un corazón principal no abdome, que distribúe a hemolinfa cara a distintos sectores do corpo. Con todo, a potencia desa bomba non é suficiente para chegar co líquido ás extremidades. En función desta limitación, os insectos posúen corazóns secundarios ou alternativos, que permiten que a hemolinfa chegue a determinadas áreas vitais, situadas en sectores externos. É o caso das antenas, encargadas de propiciar o olfacto e a audición.

A cabeza-corazón identificada no novo estudo é un deses corazóns complementarios, que xustamente está destinado a transportar a hemolinfa ata as antenas. Ademais, os biólogos descubriron que o sorprendente órgano posúe unha membrana elástica en forma de bocha, que cumpre unha tarefa de gran importancia.

Se o músculo situado na cabeza contráese, a membrana estírase e abre válvulas que "succionan" a hemolinfa presente nese ambiente, situándoa nunha cámara de 50 micrómetros de ancho. Cando a cabeza-corazón reláxase, as válvulas péchanse e a hemolinfa "resgardada" na cámara é empuxada a través de tubos directamente conectados ás antenas, chegando ás mesmas pola acción do mecanismo elástico.

FONTE: Pablo Javier Piacente/farodevigo.es

SABÍAS QUE... FILTRO DO CAFÉ

Debémoslle o filtro de café á inventora e emprendedora alemá Melitta Bentz quen desenvolveu este invento en 1908. A principios do século XX, o método habitual para facer café era atar os pousos nunha pequena bolsa de tea e colocar a bolsa nunha pota con auga fervendo; o resultado era unha bebida amarga e arenosa. Bentz, probando diversas alternativas, terminou usando papel secante do libro de exercicios escolares do seu fillo Willi e un tarro de latón perforado, vertendo o café a través deste dispositivo de dúas partes, que atrapaba os pousos e permitía que o líquido se filtrase e goteara nunha cunca. Ao obter un café libre de impureza e de sabor menos amargo que obtivo gran éxito, decidiu montar un negocio dedicado a iso.

A Amalie Auguste Melitta Bentz (Dresde, 31 de xaneiro de 1873 – Holzhausen, 29 de xuño de 1950), ama de casa alemana, concedeuselle a patente o 20 de xuño de 1908 e o 15 de decembro a compañía foi matriculada no rexistro comercial con 73 Pfennig baixo o nome de "M. Bentz".

Os seus netos aínda continúan dirixindo a empresa que ela fundou: Grupo Melitta KG.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es e es.wikipedia.org                   Imaxe: mujeresconciencia.com

SABÍAS QUE... O LUGAR MÁIS CALUROSO DO PLANETA

 

Sabías que... Dash -e  Lut (Irán) é considerado, segundo os expertos da NASA, como o máis caloroso e  inhóspito do planeta. A temperatura máxima rexistrada foi de 86, 8°C, a máxima xamais alcadada. Aínda que Irán é, de seu, un lugar bastante caloroso, as novas medicións reflectiron que este deserto, un dos máis grandes do mundo, está bastante por encima do Val da Morte en Estados Unidos con 56,7ºC. A calor é tan insoportable que practicamente ningunha forma de vida pode existir (a non ser que nos acordemos dos nosos irredutibles tardígrados).

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es

SABÍAS QUE... A CURUXA

A curuxa (Tyto alba) é unha rapaz nocturna da familia Tytonidae de tamaño medio. Mide uns 35 cm de altura, o longo dun xornal. As femias adoitan ser un pouco máis grandes que os machos, posúen a parte superior do corpo de cor ocre dourado, salpicado de numerosas  motas en tons  gises, mentres que a parte  ventral é branca, e do mesmo xeito que a parte dorsal, está  punteada de pintiñas grises, sendo as das femias máis numerosas e grandes.

Presenta un característico disco facial en forma de corazón, que actúa de antena parabólica captando e distribuíndo o son cara aos oídos, cuxo sentido está enormemente desenvolvido. Da súa cara tamén destaca a posición frontal dos seus ollos, o que lles permite calcular a profundidade e ver en tres dimensións. Os seus ollos son completamente negros, a diferenza dos dos bufos, que son amarelos, e teñen a peculiaridade de que non moven o globo ocular, co que para ver lateralmente teñen que virar a cabeza. Para iso, o pescozo permítelles movementos de ata 180º a cada lado. Os seus ollos son o dobre de sensibles á luz que os nosos, o que lles permite ver na escuridade.

O seu voo é incriblemente silencioso grazas ás súas plumas, que teñen unha estrutura especial que permite que a fricción co aire sexa amortecida. Isto permítelles aproximarse ata as súas presas sen ser detectadas.

Aliméntanse principalmente de micromamíferos, como ratos ou pequenas toupas, o cal a converte nunha gran aliada do agricultor. Engolen ás súas presas enteiras, pero non dixiren a pel, nin o pelo nin os ósos, así que os expulsan mediante egagrópilas, que son estes refugallos regurgitados en forma de bólas.

Mostran unha clara preferencia por instalarse en lugares humanizados, con abundancia de campiñas e pasteiros para cazar. Aniña en campanarios, faiados, celeiros, naves, ruínas, etc.

Son incriblemente fieis ás súas parellas. Durante o cortexo, o macho realiza exhibicións de voo á femia, e antes de que esta comece a posta de ovos, el obséquiaa cunha presa. Ela pon entre 4 e 6 ovos, e entre a posta dun ovo e outro pasan dous ou tres días. A femia incúbaos durante pouco máis dun mes, mentres o macho dedícase a conseguir alimento para ambos. Unha vez nacidos as crías, encárganse os dous adultos de fornecer comida ás crías. Varios estudos reflectiron que nos 3 meses que dura a reprodución, unha parella é capaz de achegar ao niño máis de 1.000 roedores.

Permanecen toda a súa vida no mesmo territorio, sempre que o seu hábitat non sexa alterado.

Coma outras aves de rapina nocturnas, pero especialmente no seu caso por ser unha seguidora da agricultura, a curuxa está asociada con moitas supersticións. En moitas rexións o seu berro considérase desavegoso e anuncio dunha morte próxima. Cravábanse curuxas enriba das portas para protexer as casas do lóstrego e as desgrazas. Pola contra, noutras zonas o seu papel coma cazadora de ratos fixo que se lle facilitaran furados axeitados en edificios para que puideran criar.

FONTE: orballo.eu e gl.wikipedia.org

SABÍAS QUE... O ÉRBEDO

O érbedo (Arbutus unedo) é un arbusto da familia das ericáceas.

É un arbusto ou pequena árbore que pode chegar ata 10 m. Sistema radical forte, que forma unha gran cepa. Tronco curto. Cortiza delgada, parda-avermellada, gretada e caediza en pequenas tiras cando vella. Copa baixa, densa e irregularmente ovoide.

Follas persistentes, simples, alternas, algo coriáceas, oblongo-lanceoladas, case enteiras ou serradas, verde escuras e lustrosas na face, verde mate no envés, glabras excepto na base. Flores hermafroditas, corola urceolada, branca tirando de rosa a verdosa; as flores agrúpanse en panículas colgantes situadas ao final das ramas.

Florece en outono ou ao principio do inverno, a polinización é entomógama. O froito é unha baga globosa, verrugosa, pasando de verde, por amarela e escarlata a vermella escura ao final; madura no outono do ano seguinte coincidindo coa nova floración, aparecendo simultaneamente flores do ano e froitos do ano anterior.

Utilizada como ornamental, pois é árbore de aspecto elegante pola beleza da súa follaxe, ao que se engaden as flores e os froitos de cor vermello. Os froitos fermentados úsanse para elaborar licores e, en fresco, para aromatizar augardentes e preparar marmelada.

As follas e a cortiza son adstrinxentes e como tal combaten diarreas e a disentería; as follas tamén teñen propiedades antisépticas. A madeira tense utilizado en tornería; tamén arde moi ben mantendo moito tempo a brasa e dando calor; o carbón obtido é moi bo para as forxas.

Recibe en galego numerosos nomes comúns como: moragueiro, meroteiro, medroñeiro, madroño, esbedro, érbido, erbideiro, erbedro, érbedo, erbedeiro, érbeda, érbado, erbadeiro, ébedro, cabida, arbideiro, albelo, albeldreiro, albedro e albedredo.

Do seu nome parece ser que procede o topónimo Alvedro en Culleredo, lugar onde se instalou o aeroporto da Coruña.

Outra curiosidade, aparece no escudo de Madrid.

FONTE: gl.wikipedia.org      Imaxe: Alberto Díaz/biogeografia.net