SOLUCIÓN Á SOPA DE LETRAS VIII
Segunda parte dos pobos de Galicia. Un chisco máis dificil ca anterior. Teremos unha terceira parte, máis difícil!
O XEO MARIÑO QUE RODEA A ANTÁRTIDA TOCA O SEU MÍNIMO PARA UN MES DE MAIO
A Antártida rexistrou o pasado mes a menor cobertura de xeo mariño para maio, antesala do inverno austral, dende que se teñen rexistros.
De acordo co National Snow and Ice Data Center de Estados Unidos, a extensión do xeo mariño ao redor do continente xeado situouse en maio en 820.000 quilómetros cadrados, que ademais representa 13 % por baixo da media de 1981-2010.
A cobertura por baixo da media no leste do Mar de Weddell e o norte do Mar de Amundsen contribuíu ao baixo rexistro histórico do xeo mariño de maio, informa a NOAA.
Doutra banda, a media da extensión do xeo mariño no Ártico foi o segundo máis pequeno no rexistro de 41 anos con 701.000 quilómetros cadrados (8,5 %) por baixo da media de 1981-2010. O récord máis pequeno de maio na extensión do xeo mariño do Ártico estableceuse en 2016 nun 10,3% por baixo da media.
Durante maio de 2019, observouse unha rápida perda de xeo mariño no mar de Bering e no sur do mar de Chukchi. O Mar de Bering tivo unha extensión case récord de baixo xeo mariño por cuarto mes consecutivo.
Moi preocupante!
FONTE: farodevigo.es/cambio climático
SOPA DE LETRAS VIII
PADRÓN SILLEDA CANGAS FERROL
RIBEIRA VIVEIRO VILALBA CORCUBIÓN
SARRIA ALLARIZ MACEDA CELANOVA
TRIVES PONTEDEUME
QUE É, EXACTAMENTE O 5G?
Cada día oímos falar, maís e máis, do 5G. Pero, que é exactamente?
O “G” en 5G significa “Xeración”. A tecnoloxía inalámbrica para teléfonos tecnicamente comezou co 1G e, ao comezo dos anos 90, expandiuse ao 2G cando as compañías comezaron á habilitar que a xente enviase SMS entre dous dispositivos.
Máis adiante, o mundo coñecería o 3G, que deu ás persoas as capacidade de realizar chamadas, enviar mensaxes de texto e navegar por internet. O 4G mellorou moitas desas posibilidades que habilitou o 3G pero a máis velocidade.
As compañías engadiron entón o LTE (Long Term Evolution, evolución a longo prazo en galego) á tecnoloxía 4G. O LTE converteuse na modalidade de 4G máis consistente e máis rápida, competindo contra outras tecnoloxías como WiMAX/Wimax. A diferenza entre WiMAX/Wimax e LTE é similar ás diferenzas entre BluRay e HD DVD: ambas teñen prestacións similares, pero era importante crear un estándar que todo o mundo puidese usar. Iso é o que conseguiu o LTE, e provocou ademais que a tecnoloxía 4G fose aínda máis rápida.
O 5G será construído sobre os cimentos que o 4G LTE creou. Vai permitir enviar textos, realizar chamadas e navegar por internet como de costume, ademais de aumentar radicalmente a velocidade de transferencia. O 5G fará máis sinxelo que a xente descargue e suba contido en Ultra HD e vídeo en 3D. Tamén deixará un pouco de espazo para os miles de dispositivos conectados a internet que van empezar a popularizarse. Imaxina aumentar a túa conectividade utilizando en lugar dunha mangueira de xardín doméstico a dun camión de bombeiros. A diferenza será notoria.
De verdade é o 5G tan, tan rápido comparado co 4G? Dito de maneira breve: si. A velocidade será significativamente maior. Na actualidade, a velocidade de transmisión do 4GLTE chega ata o xigabit por segundo. Iso significa que se tarda ao redor dunha hora en descargar unha película relativamente corta en HD. O problema é que a xente de cando en cando experimenta a velocidade máxima de 4G porque o sinal pode ser alterada por demasiadas cousas: edificios, microondas, outros sinais de wifi... a lista segue e segue.
O 5G aumentará a velocidade de descarga ata 10 xigabits por segundo. Iso significa que unha película enteira en HD pode ser descargada en cuestión de segundos. Tamén reducirá a latencia de maneira significativa (ofrecendo por tanto tempos de carga menores). Permitirá, en resumo, darlle á rede as necesidades de conectividade que require para alimentar centos de miles de dispositivos conectados en fogares e lugares de traballo.
Como funciona? Xa hai varios grandes consorcios de teleoperadoras traballando para crear estándares globais de 5G. Aínda que a maioría destes estándares aínda non solidificaron de todo, os expertos esperan que sexa retrocompatible (co 4G e o 3G) ademais de engadir interoperabilidade ao longo e ao ancho do globo.
Por dicilo dunha maneira moi simple, os teléfonos móbiles son realidade radios de dobre sentido. Cando chamas a alguén, o teléfono converte a voz nun sinal eléctrico. Transmítea entón ata a torre de telefonía máis próxima usando ondas. A torre rebota o sinal a través da rede de torres ata que finalmente alcanza ao receptor. O mesmo ocorre cando envías outro tipo de datos (por exemplo fotos ou vídeo por WhatsApp).
Normalmente cando unha nova tecnoloxía de transmisión inalámbrica chega ao mercado (como ocorre co 5G), asígnaselle unha frecuencia máis alta. Por exemplo, o 3G ocupa a frecuencia de bandas ata os 20 Mhz. No caso do 5G, probablemente acabe na banda que chega ata o 6 Ghz. A razón pola que estas novas tecnoloxías ocupan bandas superiores é porque usualmente estas non están xa ocupadas e ademais moven información a máis velocidade. O problema, en cambio, é que os sinais con frecuencias máis altas non viaxan tan lonxe como as máis baixas, así que se necesitarán varias antenas (Mimos) que probablemente se usen para ampliar o sinal alá onde se ofreza 5G.
Cando estará dispoñible? Aínda que as operadoras e fabricantes de móbiles están facendo os seus primeiros anuncios relacionados con su implantación, non esperes, con todo, que chegue xa. A maioría de expertos predín que non estará completamente dispoñible ata 2020. Na actualidade Samsung é a empresa con mási familias de patentes neste campo, cun total de 1.194, seguida da china Huawei, con 986, que ten un gran problema con Estados Unidos.
Merecerá a pena. Se hai algo que ultimamente parece poñer a case todo o mundo de acordo é que este tipo de conexión é cada vez máis necesaria. E se queremos que unha visión do futuro onde miles de millóns de dispositivos permanecen conectados á rede, fai falta un novo protocolo. Iso será o 5G.
Para ampliar esta información, o vídeo da parte superior tena.
FONTE: es.gizmodo.com
RESOLTO O MISTERIO DAS POLONIAS DA ANTÁRTIDA
Imaxe dunha polinia, un buraco no medio do xeo, formada en 2017, e co tamaño de Aragón / NASA
En 2016 e 2017 os científicos fotografaron dúas enormes polinias, espazos abertos de auga rodeados de xeo mariño, en metade do Mar de Weddell, ao oeste da Antártida. O buraco de 2016 tiña uns 33.000 quilómetros cadrados, pero o de 2017 tiña unha extensión de preto de 50.000 quilómetros cadrados, máis ou menos como a comunidade de Aragón. Por que aparecen estes enormes buracos en metade do xeo?
Un grupo de investigadores da Universidade de Washington (EE.UU.) tratou de pescudalo, recorrendo a imaxes por satélite, robots e focas equipadas con sensores. Tal como acaban de concluír en Nature, a orixe deste fenómeno está na acumulación dunha serie de anomalías oceánicas.
"Pensabamos que este gran buraco era algo raro, quizais un proceso que desaparecera. Pero os sucesos de 2016 e 2017 mostráronnos que non era así", indica o director da investigación. "As observacións mostráronnos que as recentes polinias abríronse por mor dunha combinación de factores: uns son as inusuais condicións do océano e os outros unha serie de intensas tormentas que se arremolinaron en torno ao Mar de Weddell con case a forza dun furacán".
Segundo os científicos, o proceso detrás da formación das polinias podería ter un impacto significativo en termos de cambio climático.
De feito, a mestura das augas podería traer á superficie enormes cantidades de carbono provenientes de animais que morreron ao longo dos séculos. Este proceso, se se repite co tempo, podería influír no aumento das temperaturas media.
FONTE: abc.es/ciencia
EFECTOS ESPACIAS NO CINEMA DE HOXE
Moitas das películas que mellores momentos (e tamén peores) fixeron pasar aos espectadores teñen como elemento común a utilización dos efectos visuais ou efectos especiais para crear a ilusión de mundos ou criaturas imaxinarios. Ás veces fermosos e ás veces terribles, pero sempre, mesmo con tecnoloxías moi precarias, asombrosos. Xa nunha data tan temperá como o ano 1933, Merian C. Cooper conseguiu aterrorizar a medio mundo co seu King Kong, o simio xigantesco que é desde entón unha icona da cultura popular. Contan mesmo que nunha primeira edición da película, o público se desmaiaba ou saía despavorido da sala ante algunhas escenas que foron posteriormente eliminadas. En realidade, a lenda é máis fermosa que a realidade, debido a que ao parecer as míticas escenas foron cortadas por Cooper por algo moito máis prosaico: retardaban o ritmo do relato. Outros magos pioneiros como George Pal ou Ray Harryhausen conseguiron crear auténticas fantasías visuais con marionetas, debuxos, miniaturas, latex, maquetas e explosións. Hoxe, en cambio, todos estes trucos foron substituídos por softwares moi sofisticados e potencia de computación, pero hai algo que permanece: a imaxinación para facer parecer real algo que non existe.
Darren Hendler, director de Dixital Human Group en Dixital Domain, leva 25 anos dedicándose para os efectos especiais no cinema nalgunhas das películas máis taquilleras das últimas décadas. Polas súas mans, e os seus computadores, pasaron monstros e personaxes que forman parte da nosa memoria cinematográfica; precisamente para manterse na vangarda da industria, o seu traballo tivo que evolucionar: “nos dous últimos anos estiven máis centrado na parte tecnolóxica do cinema, no que é posible facer. E sobre todo na chegada do machine learning e en como podemos transformar o que facemos e levalo máis lonxe”.
As fazañas tecnolóxicas de Dixital Domain inclúen o facer crible a un Brad Pitt ancián na notable fantasía de David Fincher O curioso caso de Benjamin Button, ou lograr que Josh Brolin poida insuflar alma a Thanos, un personaxe esencial da saga Vengadores, grazas aos sofisticados sistemas de captura de movemento cos que rexistraron todos os xestos do actor. Pero, sen dúbida, unha das máis comentadas achegas do estudo á recente historia do cinema foi o "resucitar" a unha moza Carrie Fisher para facer unha aparición estelar en Rogue One: unha historia de Star Wars. Detrás do rostro de Fisher escondíase a actriz norueguesa Ingvild Deila, quen asegura que afrontou o reto interpretativo dunha forma “moito máis técnica” do habitual, fixándose en “as cousas que facía cos ollos Carrie ou como movía a boca”.
A posibilidade de volver contar con rostros icónicos da historia do cinema grazas á tecnoloxía aínda que os actores ou actrices falecesen, abriu un debate na industria que non ten pinta de ir pecharse en breve. Mentres, Darren Hendler cre que as posibilidades dos efectos visuais continuarán crecendo: “vai levar un pouco de tempo alcanzar ese último 5% que nos falta para que alguén poida saír a escena e interpretar en directo a unha persoa diferente”. E cando ese límite fose superado, todos teremos que empezar a prepararnos para a invasión de resucitados que se nos virá encima.
FONTE: José L. Álvarez Cedena/elpaís.com
MARGARITA SALAS: PREMIO INVENTOR DO ANO DA UE 2019
Margarita Salas, premio Inventor do Ano da UE 2019
É a única muller española na Academia Nacional de Ciencias de EE UU. O rei emérito Juan Carlos I nomeouna marquesa de Canero, localidade asturiana na que naceu. En 2016, foi a primeira muller en recibir a Medalla Echegaray, outorgada pola Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais. E onte, a científica Margarita Salgas (Carnero-P. de Asturias, 1938), aos seus 80 anos, volveu a facer historia ao converterse na primeira española en gañar o Premio ao Inventor Europeo 2019 na categoría Logro de Toda unha Vida. Salas tamén conseguiu o Premio Popular, elixido polo público.
Tras doutorarse en Bioquímica en 1963 pola Universidade Complutense de Madrid, traballou durante tres anos co Premio Nobel de bioquímica Severo Ochoa na Universidade de Nova York. Cando regresou España en 1967 fundou o primeiro grupo de investigación en xenética molecular do país no Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) en Madrid. Alí descubriu que un virus bacteriano chamado phi29 podía crear unha encima, coñecida como phi29 ADN polimerasa, que ensamblaba moléculas de ADN moito máis rápido que as alternativas e con moita máis precisión, menos dun erro nun millón de pares de bases.
Salas illou con éxito a encima e demostrou que tamén funcionaba nas células humanas, marcando o comezo de aplicacións innovadoras para as probas de ADN. Por primeira vez, esta replicación de alta precisión permitiu obter resultados fiables a partir de pequenas cantidades de material xenético. Esta técnica utilízase hoxe en día na investigación médica para estudar microbios que non poden ser cultivados no laboratorio. Permite aos oncólogos facer zoom en pequenas subpoblaciones de células que poderían dar lugar a tumores. Tamén presta apoio aos especialistas forenses e aos arqueólogos, xa que as cantidades de rastros de ADN recollidas nas escenas do crime e nos sitios históricos poden agora amplificarse coa phi29 ADN polimerasa para identificar as vítimas, os sospeitosos e mesmo aos fósiles.
Dous das reivindicacións crave durante a carreira de Salas foron denunciar o escaso financiamento que recibe a investigación en España e visibilizar ás mulleres na ciencia. "Para min ao principio foi moi difícil ser muller, discriminábaseme. Cando empecei o meu doutoramento en 1961 case non había mulleres investigando en España. Pensábase que non estabamos capacitadas para facer investigación. Agora superan aos homes que empezan un doutoramento nos nosos laboratorios".
A cerimonia de entrega do Premio ao Inventor Europeo celebrouse onte, xoves, no Wiener Stadthalle (Viena-Austria) e é outorgado anualmente pola Oficina Europea de Patentes (OEP) para distinguir aos inventores destacados de Europa e do resto do mundo que realizasen unha contribución excepcional á sociedade, ao progreso tecnolóxico e ao crecemento económico.
Parabéns!
FONTE: mai Montero/elpaís.com/ciencia
COMEZA O VERÁN
Solsticio de verán / Imaxe: astronomia.ign.es
O pasado 1 de xuño arrincaba o verán meteorolóxico, pero o verán considerado como tal, o astronómico, non se inicia ata que dea comezo o Solsticio de Verán, algo que sucederá hoxe, venres 21 de xuño, ás 17:54.
O inicio das estacións vén dado, por convenio, por aqueles instantes en que a Terra atópase nunhas determinadas posicións na súa órbita ao redor do Sol. No caso do verán, esta posición dáse no punto da eclíptica no que o Sol alcanza a súa posición máis boreal. O día no que isto sucede, o Sol acada a súa máxima declinación Norte (+23º 27’) e durante varios días a súa altura máxima ao mediodía non cambia. A esta circunstancia chámaselle tamén solsticio (“Sol quieto”) de verán. Neste instante, no hemisferio sur iníciase o inverno. O día do solsticio de verán corresponde ás de máis horas de luz do ano. Ao redor desta data atópanse o día en que o Sol sae máis pronto e aquel en que se pon máis tarde. Un feito circunstancial non relacionado co inicio das estacións dáse tamén nesta época: o día do afelio, é dicir, o día en que o Sol e a Terra están máis afastados entre si ao longo do ano. É este maior afastamento ao Sol a causa e que a Terra móvase máis lentamente ao longo da súa órbita elíptica durante o verán (segundo a coñecida como segunda lei de Kepler) e por tanto esta estación sexa a de maior duración.
Durará 93 días e 15 horas, rematando o 23 de setembro (día de Santa Trega) co comezo do outono ás 09:49.
Bo verán a tod@s!