CANTO SABES DE GALICIA XXIV

Continúo coa serie Canto sabes sobre Galicia, que pretende facer un percorrido sobre cousas que tod@s deberiamos de coñecer sobre a nosa Comunidade Autónoma. A resposta a pregunta do día anterior é 1.467. Concretamente, na primavera diste ano, nunha situación de conflito social (fame, epidemias e abusos por parte da nobreza galega) e político (guerra civil en Castela). A Santa Irmandade, xurdida e xustificada por tal situación, tornouse nunha revolta como reacción a un sentimento acumulado de agravio polos males e danos que o pobo recibía dos nobres das fortalezas. Esta revolta remataría en 1.469.

Coa unión dinástica entre os reinos de León e Castela en 1230, Galicia converteuse nunha rexión dependente da Coroa de Castela. O gran peso rural na estrutura económica e a enorme influencia nobiliaria, tanto laica como eclesiástica, converteron a Galicia nunha importante parte da Coroa. O gran poder do clero e a nobreza nela supuxeron unha gran molestia para a Coroa. Esta nobreza (os Osorio en Monforte de Lemos e Sarria, os Andrade en Pontedeume, os Moscoso en Vimianzo, os Sarmiento, os Ulloa, os Sotomayor, etc.) cometía numerosos abusos que ían desde o patrocinio do bandolerismo señorial ata o incremento desorbitado da presión fiscal. O campesiñado foi a vítima máis acusada dos abusos señoriais e, por tanto, protagonizou diversas revoltascontra a nobreza. As máis importantes foron a Irmandade Fusquenlla, en contra sobre todo dos señores episcopais, e a Gran Guerra Irmandiña.

E imos coa proposta de hoxe!

24. A Torre de Hércules é unha torre e faro situado na cidade da Coruña, que ten o privilexio de ser o único faro de orixe romana en funcionamento no mundo. Foi construída como faro de navegación a finais do século I ou comezos do II d.C. durante a época de Traxano. Pero o actual aspecto non é o mesmo que o da súa contrucción. De que século data esa remodelación?

- Seculo XVI

- Seculo XVII

- Seculo XVIII

Mañá a solución e unha nova pregunta!

FONTE: Idea orixinal blog.galiciamola.es, portalgalicia.com e gal.wikipedia.org Imaxe: coruña.gal

VENTO DO NORTE

 

Iste tema "Vento do norte" forma parte do disco "Aquel neno que eu fun" do cantante cántabro Sergio Agüeros González (Torrelavega, 1975). Foi gravado en 2006, xunto co seu irmán Nando.

Iste tema foi peticionado con multitude de firmas para que fose o himno oficial de Cantabria, para substiuír a  Himno á Montaña, composto en 1926 polo mestre Juan Guerrero Urreisti, actual himno desa comunidade dende 1987.

Cantabria é unha comunidade autónoma uniprovincial situada no norte de España. Limita con Asturias ao oeste, con Euskadi (provincia de Biscaia) ao leste, con Castela e León (provincias de León, Palencia e Burgos) ao sur, e co mar Cantábrico ao norte. A súa capital e cidade máis poboada é Santander.

Emotiva canción con esta letra:

Me embruja el murmullo del río y del monte
Con lluvia de mayo me quiero mojar
Voy a correr como el lobo en la noche
Pretendo sentir toda tu inmensidad.

Me guía la luz de un rayo de luna
La clara del alba al amanecer.
Me llena de vida toda la hermosura
De esta tierra verde que aprendo a querer.

Quiero saltar de la rama de un roble
Gritar tu nombre y echar a volar
Tengo la fuerza del viento del norte
Y esa bravura que viene del mar.

Un puño de tierra, de arena o de nieve
Hacen tan pequeño lo poco que soy
Que a veces me alienta y otras me hiere
Yo vengo de ti y no se donde voy.

Quiero saltar de la rama de un roble
Gritar tu nombre y echar a volar
Tengo la fuerza del viento del norte
Y esa bravura que viene del mar.

FONTE: Musixmatch e wikipedia.org

UN GRAN ASTEROIDE ACHÉGASE Á TERRA A FINAIS DE ABRIL

O 29 de abril, un asteroide de entre 1,8 e 4 quilómetros de diámetro achegarase á Terra, pero non se espera que choque co noso planeta, afortunadamente. Se o fixese, que non vai ser o caso, o asteroide é "o suficientemente grande como para causar efectos globais", segundo a NASA.

O asteroide, bautizado como 52768 (1998 OR2), foi visto por primeira vez en 1998 e catalogado por Sentry como “obxecto potencialmente perigoso” porque pasaba preto da órbita da Terra. O Sistema Sentry da NASA é "un sistema de vixilancia de colisións altamente automatizado que escanea continuamente o catálogo de asteroides máis actual en busca de posibles impactos futuros coa Terra nos próximos 100 anos". Con todo, co curso dos anos, a NASA extraeu este asteroide da lista de ameazas porque non hai perigo de impacto. Pasará a unha distancia de 6 289 km da Terra , é dicir, a máis de 16 veces distánciaa media da Terra á Lúa e a unha velocidade duns 30.000 quilómetros por hora.

Espérase que o sobrevoo teña lugar o mércores 29 de abril ás 4:56 a.m. ET, segundo o Centro de Estudos de Obxectos Próximos á Terra da NASA que se encarga de rastrexar obxectos próximos á Terra que poderían chocar co noso planeta.

 Por que nos interesa, se pasará tan lonxe de nós? Porque trátase dun obxecto de tamaño significativo. Asumindo que é un asteroide pedregoso que reflicte a luz solar de maneira regular, 1198 OR2 non volverá pasar preto de nós ata o 16 de abril de 2079, e mesmo entón estará máis lonxe que a Luna, polo que se presenta como unha boa oportunidade para estudalo.

Aínda que a ameaza dunha colisión de asteroides é escasa nestes momentos, dende a NASA advertiuse que hai posibilidade de que apareza un asteroide mortal no futuro próximo. "Non se trata de Hollywood, non se trata das películas", afirma. "En última instancia, trátase de protexer o único planeta que coñecemos, neste momento, para albergar a vida".

Poderiamos crer que estamos nun lugar seguro dentro do noso sistema solar, con Xúpiter capturando moitos dos asteroides que están a pasar, pero o xigante gasoso non poderá atrapalos todos e, de feito, temos algúns exemplos na historia da Terra. Hai millóns de anos, cando os dinosauros deambulaban pola superficie da Terra, un gran asteroide golpeou nunha área que actualmente é a península de Iucatán de México. As consecuencias foron devastadoras para o noso planeta: todas as formas de vida extinguíronse, xa sexa pola explosión ou pola falta de luz solar. O impacto xerou unha gran cantidade de cinza que se elevou á atmosfera, bloqueando a luz solar durante centos de anos.

Quizá para cando se repita tal escenario a humanidade xa desenvolvese ferramentas o suficientemente avanzadas como para poder desviar ou destruír tal asteroide.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es Imaxe: iStock

CANTO SABES DE GALICIA XXIII

Continúo coa serie Canto sabes sobre Galicia, que pretende facer un percorrido sobre cousas que tod@s deberiamos de coñecer sobre a nosa Comunidade Autónoma. A resposta a pregunta do día anterior é 5. Estas son: Rias Baixas (con 5 subdenominacións: Salnés, Rosal, Condado, Soutomaior e Ribeira do Ulla), Ribeiro, Valdeorras, Ribeira Sacra e Monterrei. Curiosamente, Galicia conta tamén con catro IGP (Indicacións Xeográficas Protexidas), un chanzo por baixo das Denominacións de Orixe (DO), comúnmente denominados Viños da Terra: Barbanza e Iria, Betanzos, Val de Miño-Ourense e Ribeiras do Morrazo.

E imos coa proposta de hoxe!

23. A Revolta Irmandiña foi unha revolta social que tivo lugar en Galicia, e que posiblemente foi a maior revolta europea do século XV. En que ano comezou?

- 1.427

- 1.457

- 1.467

- 1.497

Mañá a solución e unha nova pregunta!

FONTE: Idea orixinal blog.galiciamola.es, portalgalicia.com e gal.wikipedia.org Imaxe: galiciaunica.es

A NOSA GALAXIA ESTÁ DEFORMADA

A galaxia Saxitario, no círculo vermello, nunha imaxe do ceo enteiro / ESA

Cando un imaxina a Vía Láctea, vénnos á mente unha galaxia en espiral, coma se fose un muíño. Así é se a vemos desde arriba, pero se lle botamos unha ollada de lado, parécese máis ben a unha tortita deformada. En efecto, o disco galáctico, onde residen a maioría dos seus centos de miles de millóns de estrelas, non é plano senón que está algo curvado cara arriba por unha banda e cara abaixo polo outro.

Durante décadas, os astrónomos preguntáronse que causa esta curiosa distorsión. Como explicación, propuxeron varias teorías, incluída a influencia do campo magnético intergaláctico ou os efectos dun halo de materia escura, esa misteriosa materia invisible tan diferente á que coñecemos que se espera que rodee ás galaxias. Se ese halo tivese unha forma irregular, a súa forza gravitacional podería dobrar o disco galáctico.

Agora, a espectacular misión Gaia da Axencia Espacial Europea (ESA), que estuda máis de mil millóns de estrelas na Vía Láctea, podería ser clave para resolver o misterio. Os astrónomos que estudan os seus datos suxiren que, en realidade, a distorsión podería ser causada pola colisión continua con outra galaxia máis pequena, que envía ondas a través do disco galáctico como unha rocha arroxada á auga.

Gaia confirmou indicios anteriores de que esta deformación non é estática, senón que cambia a súa orientación co tempo, como cando unha tortiña ou unha masa de pizza é lanzada ao aire. Os astrónomos chaman a este fenómeno precesión e podería compararse tamén co cambaleo dunha buxaina mentres o seu eixo vira.

A velocidade desa precesión é moito máis rápida do esperado, o que descarta a acción do campo magnético intergaláctico ou o halo de materia escura. En cambio, suxire que a deformación debe ser causada por algo máis poderoso, como unha colisión con outra galaxia.

"Medimos a velocidade da deformación comparando os datos cos nosos modelos. Segundo a velocidade obtida, a deformación da galaxia completaría unha rotación ao redor do centro da Vía Láctea en 600 a 700 millóns de anos", comenta a autora principal do estudo, publicado en Nature Astronomy. "Iso é moito máis rápido do que esperabamos en base ás predicións doutros modelos". 

A estrutura da nosa galaxia, a Vía Láctea

Con todo, a velocidade da deformación é máis lenta que a velocidade á que as propias estrelas orbitan o centro galáctico. O Sol, por exemplo, completa unha rotación nuns 220 millóns de anos.

Estas ideas, din os autores, foron posibles grazas á capacidade sen precedentes da misión Gaia de mapear a Vía Láctea en 3D, determinando con precisión as posicións de máis de mil millóns de estrelas no ceo e estimando a súa distancia de nós. O telescopio en forma de prato voador tamén mide a velocidade á que as estrelas individuais móvense no ceo, o que permite aos astrónomos ’reproducir’ a película da historia da Vía Láctea cara atrás e cara a adiante no tempo durante millóns de anos. 

Os astrónomos aínda non saben que galaxia podería estar a causar a onda nin cando comezou a colisión. Unha das candidatas é Saxitario, unha galaxia anana que orbita a Vía Láctea, que se cre que irrompeu no noso disco galáctico varias veces no pasado. Os astrónomos estiman que Saxitario será absorbido gradualmente pola Vía Láctea, un proceso que xa está en marcha.

Iso si, os científicos aseguran que esta deformación non ten efectos notables na vida no noso planeta, así que non podemos culpala dos nosos propios desaxustes persoais. "O Sol está a unha distancia de 26.000 anos luz do centro galáctico onde a amplitude da deformación é moi pequena", indican os investigadores. "As nosas medicións dedicáronse principalmente ás partes externas do disco galáctico, a 52.000 anos luz e máis aló".

FONTE: J. de J. /abc.es/ciencia

FACIVERMIS: A PRIMEIRA CRIATURA QUE PERDEU AS PATAS POR NON USALAS

Facivermis, unha criatura parecida a un verme que vivíu hai uns 518 millóns de anos / FRANZ ANTHONY

Un equipo internacional de científicos descubriu o primeiro exemplo coñecido dun animal que evoluciona para perder partes do corpo que xa non necesita. Trátase do Facivermis, unha misteriosa criatura parecida a un verme que viviu hai aproximadamente 518 millóns de anos no período Cámbrico.

Facivermis, cuxos fósiles foron atopados ben conservados na biota de Chengjiang na provincia de Yunnan, suroeste de China, tiña un corpo longo e cinco pares de brazos espiñentos preto da cabeza, o que suxire que podería ser un «elo perdido» entre os vermes cicloneurais sen patas e un grupo de animais fósiles chamados lobopodios, que emparellaran membros ao longo dos seus corpos.

Pero o novo estudo, realizado pola británica Universidade de Exeter, a de Yunnan e o Museo de Historia Natural de Londres, revela que Facivermis era en si mesmo un lobopodios que vivía nun tubo vital ancorado no fondo do mar, e que evolucionou para perder as súas extremidades inferiores.

"Unha evidencia clave foi un fósil no que a porción inferior dun Facivermis estaba rodeada por un tubo", di o autor principal do estudo publicado en Current Biology. "Non coñecemos a natureza do tubo en si, pero mostra que a porción inferior do verme estaba ancorada no seu interior por un extremo traseiro inchado", engade. Vivindo así, os seus membros inferiores non serían útiles, e co tempo a especie deixou de telos.

"A maioría dos seus parentes tiñan de tres a nove pares de patas para camiñar, pero os nosos achados suxiren que Facivermis permaneceu no seu lugar e usou as súas extremidades superiores para filtrar os alimentos da auga", sinala o investigador. Este é o primeiro exemplo coñecido de «perda secundaria», visto despois en casos como a perda de patas nas serpes.

O período Cámbrico coñécese como o amencer da vida animal, unha explosión de vida que conduciu á repentina aparición de practicamente todos os grupos de animais modernos. Por ese motivo, aos investigadores fascinoulles atopar unha especie que evolucionou para ser «máis primitiva» mesmo nesta etapa temperá da evolución.

Estudos como este axudan aos científicos para comprender a forma da árbore da vida e descubrir de onde proveñen as adaptacións e partes do corpo que agora vemos. Desta forma, saben que Facivermis entra no grupo lobopodia do Cámbrico, que deu lugar a tres grupos de animais modernos: Artrópodos (incluídos insectos, camaróns e arañas), tardígrados (osos de auga) e onicóforos (vermes de veludo).

FONTE: abc.es/ciencia

CANTO SABES DE GALICIA XXII

Continúo coa serie Canto sabes sobre Galicia, que pretende facer un percorrido sobre cousas que tod@s deberiamos de coñecer sobre a nosa Comunidade Autónoma. A resposta a pregunta do día anterior é Francisco Asorey González. Nado en Fefiñáns, Cambados (Pontevedra) o 4 de marzo de 1889 e finado en Santiago de Compostela o 2 de xullo de 1961, comunmente citado como Asorey, foi considerado por algúns críticos como unha das figuras mais relevantes da renovación da arte escultórica española do século XX. Está soterrado no Panteón de Galegos Ilustres.

E imos coa pregunta de hoxe!

22. Con cantas rexións vitivinícolas conta Galicia?

- 4

- 5

- 6

- 7

Maná a solución e unha nova proposta!

FONTE: Idea orixinal blog.galiciamola.es, portalgalicia.com e gal.wikipedia.org Imaxe: sientegalicia.com

PANDEMIA?

Viñeta de El Roto (Andrés Rábago García - Madrid, 1947) no xornal El País do 08/03/2020

Recentemente a Organización Mundial da Saúde (OMS) advertiu que o mundo debería facer máis para prepararse para unha posible pandemia de coroavirus, aínda que varios expertos sosteñen que xa a hai. 

Unha epidemia é cando unha enfermidade preséntase con frecuencia inusual dentro dun determinado país e durante un período de tempo. Con todo, prodúcese unha pandemia cando xorde un novo virus que se propaga polo mundo e a maioría das persoas non teñen inmunidade contra el. A esta acompáñaselle o aumento extraordinario do número de casos dunha enfermidade infecciosa.

Xuzgade vós memos!