NOTICIAS DAS CIENCIAS

A FUSIÓN NUCLEAR: O SANTO GRAAL NA PRODUCIÓN DE ENERXÍA

Reacción nuclear de fusión con ganancia neta de enerxía / LAWRENCE LIVERMORE NATIONAL LABORATORY

Investigadores do Lawrence Livermore National Laboratory (California) confirmaron a primeira ganancia neta de enerxía dunha fusión nuclear: produciu máis enerxía da que absorbeu o combustible para creala. Algúns aparellos resultaron danados, pero o resultado pode cambiar a ecuación enerxética.

Científicos do goberno de EE. UU. confirmaron ontee un gran avance na procura de enerxía limpa nun laboratorio en California, tal como anticipara o pasado domingo The Financial Times citando información proporcionada por fontes coñecedoras do experimento. O resultado foi confirmado oficialmente onte martes por Kimberly Budil, directora de Lawrence Livermore, nunha conferencia de prensa.

A reacción de fusión nuclear, levada a cabo no Laboratorio Nacional Lawrence Livermore, produciu por primeira vez máis enerxía que a absorbida polo funcionamento do sistema: conseguiu 3 megajulios de enerxía empregando só dúas, o que implica o histórico 50% de ganancia, segundo informou pola súa partre a directora do laboratorio, Kim Budil.

Tal foi a enerxía producida neste experimento de fusión que algúns dos equipos de diagnóstico resultaron danados, informa o diario británico.

Desde os anos cincuenta do século pasado, os científicos tentaron conseguir que a fusión nuclear xere máis enerxía que a que consome ao producila, e este experimento representa a primeira confirmación experimental de que isto é posible.

Na fusión nuclear, a enerxía libérase cando os núcleos dos átomos combínanse ou se fusionan entre si para formar un núcleo máis grande. Así é como o Sol produce enerxía.

Na fisión nuclear, que é a que usan as centrais nucleares, os núcleos sepáranse para formar núcleos máis pequenos, liberando así enerxía.

En España, José Manuel Perlado Martín, profesor emérito de Física Nuclear e presidente do Instituto de Física Nuclear Guillermo Velarde (IFN-GV) da Universidade Politécnica Madrid (UPM), confirmou a SMC que “as primeiras noticias que se tiveron deste experimento recibíronse o día 7 de decembro 2022 dos nosos colaboradores no Lawrence Livermore National Laboratory (LLNL) e outros laboratorios europeos e americanos asociados ao Instituto de Fusión Nuclear “Guillermo Velarde”.

Segundo estas informacións, o día 5 de decembro de 2022 a National Ignition Facility (NIF) no LLNL en California (EE. UU.) conseguiu unha enerxía neta de 2,5 megajulios cun láser de 2,1 megajulios. Agora confírmase a consecución de ata 3 megajulios.

Isto significa que, por primeira vez na historia da física e da enerxía, un dispositivo de fusión nuclear, a través do método de confinamento inercial usando un láser, conseguiu a ignición e ganancia de enerxía no laboratorio.

Cos experimentos de xaneiro deste ano 2022 (publicados en Nature/Nature Physics o 26 de xaneiro) xa se conseguiu alcanzar 1,3 megajulios cun disparo láser de 1,7 megajulios; pero ademais demostrábase fidedignamente o mecanismo de propagación da onda térmica de queimado no combustible, que dá pé a confiar na obtención de máis e máis enerxía no proceso.

Este feito, continúa Perlado Martín, foi repetido no mes de setembro de 2022 cunha enerxía de 1,2 megajulios.

Agora demóstrase claramente que se coñece o proceso e supérase a límite clave de obter máis enerxía da que se usa na iluminación polo láser do branco combustible de deuterio e tritio.

Trátase dun enorme paso para crer que efectivamente esta pode ser a fonte de alta densidade de enerxía masiva e concentrada que necesita a humanidade, sinala Perlado Martín.

Está claro que queda aínda por percorrer o camiño de facer efectiva esta enerxía extraída da unión dos núcleos do hidróxeno, engade Perlado Martín.

Pero este logro debería significar que a investigación nos sistemas de iluminación do branco, fabricación das cápsulas combustibles, sistemas da cámara de reacción e materiais adecuados ás condicións desta liña de fusión, débense incrementar substancialmente, a diferenza do que veu ocorrendo na Unión Europea, conclúe Perlado Martín.

A reacción produciuse ao bombardear unha pinga diminuta de plasma de hidróxeno coa luz de 192 láseres na Instalación Nacional de Ignición do laboratorio. Esta técnica denomínase fusión por confinamento inercial.

As reaccións de fusión, a diferenza das de fisión, non producen carbono nin residuos radioactivos de longa duración, alcanzando efectivamente o santo graal na produción de enerxía.

A fusión pode converterse nunha fonte practicamente inesgotable de produción de electricidade, debido a que o seu combustible son dous isótopos do hidróxeno (deuterio e tritio), que son moi abundantes na natureza pola gran proporción da auga na superficie terrestre.

Ademais, non xera residuos radioactivos de forma intrínseca (o resultado da reacción de fusión é un gas nobre, o helio), aínda que de forma indirecta pode activar os materiais estruturais das centrais de fusión, destaca o Foro Nuclear.

O ITER (Thermonuclear Experimental Reactor), un dos proxectos enerxéticos máis ambiciosos do mundo, fundado en 2007 e que conta coa colaboración de 35 países (entre eles España), propúxose conseguir o primeiro dispositivo de fusión en obter unha ganancia neta de enerxía, así como o primeiro dispositivo que manterá a fusión durante períodos longos de tempo.

Como todos os datos do Lawrence Livermore National Laboratory confirmáronse queda claro que o ITER, aínda en construción, xa non será o primeiro en aproveitar a fusión nuclear para obter enerxía limpa.

A ecuación enerxética pode cambiar nunhas poucas décadas con este logro na fusión nuclear, porque os prazos de tempo son cruciais para provocar un cambio de tendencia no quecemento global antes de que sexa demasiado tarde.

FONTE: Eduardo Martínez de la Fe/farodevigo.es/tendencias21

MISTERIOSAS FORMAS DE VIDA ANTERIORES AOS DINOSAUROS

Representación artística dos fósiles descubertos polos investigadores, tal como se verían en vida / Franz Anthony.

Unha nova investigación internacional liderada por científicos da Universidade de Cambridge, no Reino Unido, e a Universidade de Harvard, en Estados Unidos, lanzou luz sobre algunhas das criaturas oceánicas máis estrañas que existiron no noso planeta no Período Ordovícico, 40 millóns de anos despois da explosión do Cámbrico, aproximadamente hai 460 millóns de anos. Os novos fósiles descubertos non se asemellan a ningunha forma de vida actual, pero poderían tratarse de antepasados nunca antes identificados dos artrópodos.

Algúns dos fósiles máis “populares” da explosión de vida animal que tivo lugar no Cámbrico, hai máis de 500 millóns de anos, son completamente diferentes aos seus parentes actuais. É o caso da Opabinia, unha misteriosa criatura de cinco ollos, ou do depredador Anomalocaris, con rechamantes pezas bucais e apéndices espiñentos. Estas especies, a pesar da súa rareza, xa foron recoñecidas como exemplos extintos da evolución que deu lugar a un dos fíos animais máis numeroso e importantes da Terra: os artrópodos. Vale lembrar que na actualidade este grupo inclúe a especies como cangrexos, arañas, escorpiones e cempés, entre outros.

Agora, un novo estudo publicado recentemente na revista Nature Communications informa do achado na zona de Llandrindod Wells, en Gales, de fósiles de criaturas oceánicas aínda máis estrañas, pero con similitudes con Opabinia e os organismos do Cámbrico. Con todo, pertencen exactamente ao Período Ordovícico, que tivo lugar aproximadamente 40 millóns de anos despois do Cámbrico. Aínda que os científicos aínda non puideron catalogar con exactitude a estes fósiles, teñen algunhas pistas importantes que poderían aclarar o desenvolvemento evolutivo dos artrópodos.

De acordo a unha nota de rensa, entre os fósiles desenterrados hai dous restos inesperados e especialmente rechamantes: o espécime máis grande mide aproximadamente 13 milímetros, en tanto que o máis pequeno chega soamente aos 3 milímetros. Os exemplares de Opabinia, en cambio, eran 20 veces máis longos. Estudos exhaustivos revelaron detalles adicionais dos novos especímenes: algunhas destas características tamén se atopan en Opabinia, como patas triangulares e brandas para interactuar co sedimento ou unha cola con aspas en forma de abanico.

A pesar disto, outras características recoñecidas nos novos fósiles, como protuberancias na cabeza ou a presenza de espiñas na probóscide (un órgano bucal en forma de trompa), non se coñecían en Opabinia, noutras especies do Cámbrico nin noutros organismos. Tamén confirmaron a ausencia de ollos e a presenza de aletas redondeadas como medio de propulsión. En principio, os científicos insinuaron unha posible afinidade cos radiodontes, unha orde extinta de artrópodos troncais que se desperdigaron por todo o mundo durante o período Cámbrico.

Posteriormente, concluíron que os novos fósiles do Ordovícico deberían ser considerado verdadeiros opabínidos, ou sexa integrantes da mesma familia de Opabinia, aínda que os primeiros fóra de América do Norte e os máis novos, por 40 millóns de anos de diferenza. Ao parecer, a especie descuberta evolucionaría a par dos radiodontes e de especies como Opabinia, aínda que con características propias que o sitúan como un elo descoñecido na evolución dos artrópodos.

Ata o momento, o grupo de investigadores liderado polo Dr. Stephen Pates e a Dra. Joanna Wolfe soamente puido definir e nomear ao fósil máis grande, denominado como Mieridduryn bonniae. O espécime máis pequeno segue desafiando aos científicos: aínda non puideron resolver se se trata doutra especie nova ou, na súa falta, dunha variedade de Mieridduryn bonniae. En calquera caso, os achados constitúen unha nova e importante peza no crebacabezas evolutivo dos artrópodos. 

FONTE: Pablo Javier Piacente/farodevigo.es/tendencias21

MARTE PUIDO SER AZUL, COMO A TERRA

O planeta vermello puido estar cuberto de auga por completo, mesmo antes de que a Terra terminase de formarse, afirma un novo estudo.

Marte azul (e non, non falamos da triloxía marciana de ciencia ficción de Kim Stanley Robinson). Ese é o tentador achado que os investigadores da Universidade Estatal de Arizona e a Universidade de Stanford anunciaron no seu último estudo recentemente publicado na revista Earth and Planetary Science Letters.

Os científicos viron evidencia dos primeiros lagos, ríos e mesmo océanos no pasado de Marte. Pero agora, os novos modelos atmosféricos máis os datos do rover Curiosity apoian a posibilidade dunha atmosfera temperá de hidróxeno molecular.

A evidencia mostra que Marte foi unha vez cálido e húmido e tivo unha atmosfera. Tamén tiña auga superficial, sería azul, como a Terra, polo que é posible que Marte fose habitable (aínda que iso non significa necesariamente que estivese habitado). Sería cálido e húmido mentres a Terra aínda estaba a se formar, sendo unha bóla de rocha fundida neses momentos, que se arrefriaba lentamente.

Así, segundo a nova investigación, Marte puido ser un "punto azul pálido" cuberto de océanos. Este descubrimento podería permitir novas investigacións sobre un período previamente pasado por alto na historia xeolóxica de Marte e a formación e evolución do sistema solar.

"Unha medición recente realizada polo rover Curiosity do Laboratorio de Ciencias de Marte da NASA de arxilas de >3 Gyr lanza unha relación D/H 3x SMOW, o que demostra que a maior parte do enriquecemento produciuse ao principio da historia de Marte. O depósito de auga superficial, tivo que conter unha alta concentración de deuterio (cuxas moléculas son máis pesadas e non escapan ao espazo tan rápido como o hidróxeno)", reza o estudo. Os científicos din que a única forma de ter tanto deuterio é que o gas de hidróxeno foise perdendo no espazo.

O documento suxire que en lugar dunha atmosfera espesa de dióxido de carbono, a atmosfera primitiva de Marte era principalmente hidróxeno. A súa presenza axudaría a resolver o paradoxo de como o planeta podería ser o suficientemente cálido para albergar auga líquida cando o sol estaba un 30% máis escuro que na actualidade.

O equipo desenvolveu o primeiro modelo de evolución atmosférica primordial en Marte que incluía procesos de alta temperatura asociados con diferentes períodos xeolóxicos. Os modelos mostraron que os principais gases que emerxían da rocha fundida eran unha mestura de hidróxeno molecular e vapor de auga e que a atmosfera primitiva de Marte era moito máis densa do que é hoxe.

Os investigadores calcularon que o hidróxeno molecular (o principal compoñente da atmosfera) sería un gas de efecto invernadoiro o suficientemente forte como para permitir que a auga permanecese líquida durante millóns de anos. Estes océanos serían mesmo de auga morna (ou mesmo quente) polo efecto invernadoiro palpable do contido de hidróxeno molecular da atmosfera.

“Atopamos que o quecemento de efecto invernadoiro debido a inventarios plausibles de H₂ produce temperaturas superficiais o suficientemente altas como para estabilizar un océano de auga e producir un ciclo hidrolóxico cedo a través do cal pode circular a auga superficial”, din os autores.

Hai aproximadamente de 4.200 a 3.700 millóns de anos, Marte comezou a transición dun planeta máis cálido e húmido ao ambiente extremadamente frío e seco que vemos hoxe.

A pesar destes achados, mais que interesantes e con base en múltiples liñas de evidencia de orbitadores robóticos, módulos de aterraxes e rovers, aínda quedan preguntas sen resposta sobre canto tempo fluíu a auga líquida na superficie de Marte e se foi intermitente ou constante.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es/ciencia

DESCUBERTA NOS PIRINESOS RESTOS DA MAIOR TARTARUGA MARINA DO MUNDO

Recreación da Leviathanochelys aenigmatica

Investigadores do Institut Català de Paleontoloxía Miquel Crusafont, do Museo da Conca Dellà e da universidade checa de Masaryk Brno (MU) describiron na revista Scientific Reports a nova especie de tartaruga mariña de hai uns 83 millóns de anos: Leviathanochelys aenigmatica. O seu nome científico significa "a tartaruga leviatán enigmática", en referencia ao Leviatán unha besta bíblica mariña de enormes dimensións debido ás peculiares características esqueléticas deste animal, que deixou perplexos aos paleontólogos que a escavaron.

"A sorpresa foi maiúscula. O certo é que non son habituais os restos de réptiles mariños nos Pireneos e menos destas dimensións", explica Óscar Castelo, investigador do Institut Català de Paleontologia Miquel Crusafont (ICP) e o Museo da Conca Dellà (MCD), que asina o artigo de investigación. Os restos fósiles deste réptil, do que só se coñece parte do seu caparazón e a pelvis, permiten estimar unha lonxitude total da cuncha de 3,7 metros de longo. Trátase da tartaruga mariña máis grande de Europa e a segunda do mundo, só superada polo xénero Archelon de América do Norte, que medía ata catro metros e medio de longo.

"A morfoloxía dos fósiles tamén era moi curiosa, no proceso de investigación tivemos claro que se trataba dunha nova especie para a ciencia", afirma o paleontólogo. O estudo científico suxire que Leviathanochelys é un dos representantes máis antigos das Chelonioidea, o grupo que inclúe a todas as tartarugas mariñas actuais.

Máis aló das súas colosais dimensións, a nova especie de tartaruga presenta unhas protuberancias na parte anterior da pelvis nunca vistas en ningunha outra tartaruga, nin terrestre nin mariña. O equipo de investigación cre que estas proxeccións óseas, ligadas á musculatura que controlaba a contracción do ventre do animal, poderían participar en funcións relacionadas co sistema respiratorio de Leviathanochelys. As características anatómicas desta nova especie suxiren que tiña un estilo de vida pelágico e era capaz de alcanzar grandes profundidades.

O rexistro fósil dos Pireneos é coñecido mundialmente polos numerosos restos de dinosauros que se escavaron e que permitiu describir novas especies para a ciencia. Nos últimos anos describíronse tres especies únicas destes animais nesta rexión, como son o xigantesco Abditosaurus, un titanosaurio de máis de 15 metros de longo, o diminuto e escurridizo carnívoro Tamarro e o hadrosaurio primitivo Fylax. Estas especies son algúns dos últimos representantes de dinosauros que viviron en Europa hai uns 70 millóns de anos, pouco antes de que se extinguisen por todo o mundo.

FONTE: elmundo.es/ciencia

ALGO ESTRAÑO SUCEDE NA FRONTEIRA DO SISTEMA SOLAR

Na ilustración, as sondas Voyager 1 e 2 abandonan a heliosfera e penétranse no espazo interestelar / NASA/JPL-Caltech

Algo raro e imprevisto está a suceder no bordo exterior do Sistema Solar: a heliopausa, o límite entre a heliosfera (a burbulla de vento solar que rodea o noso sistema planetario) e o medio interestelar (o vasto espazo que hai entre as estrelas) está ondulando e formando ángulos oblicuos que ninguén cría posibles.

A idea de que a heliopausa pode cambiar a súa forma non é nova, e durante os últimos anos diversos estudos levados a cabo con datos das sondas Voyager 1 e 2 (os únicos enxeños humanos que por agora conseguiron saír do Sistema Solar) e do satélite IBEX (Interstellar Boundary Explorer), xa descubriron que esa ’fronteira’ non é algo estático e inmutable.

"As naves espaciais Voyager -explica Eric Zirnstein, físico espacial da Universidade de Princeton e autor principal dun estudo recentemente publicado en Nature Astronomy- proporcionan a única medida directa in situ das localizacións destes límites. Pero só nun punto no espazo e o tempo". E a misión IBEX axuda a completar esas medidas.

Con eses datos, os investigadores viñeron creando modelos que predín como cambia a heliopausa. E foi así como déronse conta de que, en poucas palabras, os ventos solares e o medio interestelar empúxanse e tiran uns doutros para crear un límite que está en constante movemento.

Pero traballos recentes sobre a heliopausa presentaron datos contraditorios que poñen en dúbida os achados anteriores. Durante un período de varios meses en 2014, por exemplo, IBEX capturou o brillo de átomos neutros enerxéticos (ENA), que se crean cando os ventos solares e o medio interestelar interactúan, e descubriron unha serie de asimetrías na heliopausa. Só despois os científicos déronse conta de que esas asimetrías eran incongruentes cos modelos existentes.

Ao revisar os datos da Voyager 1 e a Voyager 2, Zirnstein e o seu equipo descubriron que a heliopausa cambiou drasticamente nun período de tempo moi curto. O cal, en parte, axuda a explicar por que pasou tanto tempo entre as entradas das dúas sondas ao espazo interestelar, que tivo lugar, con seis anos de diferenza, en 2012 e 2018, respectivamente, a pesar de que ambas foron lanzadas con apenas uns días de diferenza, o 20 de agosto e o 5 de setembro de 1977.

E agora, no seu novo artigo, Zirnstein cualifica esas discrepancias como ’intrigantes e potencialmente controvertidas’. Os seus plans, por suposto, son seguir estudando a heliopausa, coa esperanza de obter máis información da sonda de aceleración e mapeo interestelar da NASA, un satélite novo e mellorado que pode detectar ENA e cuxo lanzamento está programado para 2025.

Ata entón, só podemos reflexionar sobre este inquietante fenómeno que ocorre nos extremos máis afastados do Sistema Solar, e preguntarnos a que pode ser debido.

FONTE: José Manuel Nieves/abc.es/ciencia

ASÍ SE PREPAROU A TERRA PARA ALBERGAR VIDA

Na ilustración, un corte da Terra primitiva que destaca os seus principais procesos Xeodinámicos. As liñas de campo magnético debúxanse en azul e vermello e emanan do núcleo líquido que as xerou, mentres que as forzas tectónicas de placas reorganizan a superficie e xogan un papel na circulación axitada do manto rochoso que hai debaixo / Alec Brenner

Un novo estudo dirixido polos xeólogos Alec Brenner e Roger Fu, ambos da Universidade de Harvard, acaba de achegar novas e valiosas pistas sobre como unha serie de cambios xeolóxicos axudaron a preparar á Terra para albergar vida.

Nun artigo recentemente publicado en PNAS, en efecto, os científicos explican como ao analizar algunhas das rochas máis antigas do planeta acharon probas de que, hai 3.250 millóns de anos, a codia terrestre xa mostraba unha actividade similar á tectónica de placas moderna. E ao mesmo tempo acharon a evidencia máis antiga que se coñece dun investimento de polaridade, cando os polos norte e sur magnéticos intercambian as súas posicións.

O traballo centrouse en gran parte no chamado cratón de Pilbara, no oeste de Australia, unha das pezas máis antigas da codia terrestre. Usando toda unha serie de novas técnicas, os investigadores lograron demostrar que polo menos esa parte da antiquísima superficie da Terra xa se movía a unha velocidade de 6,1 cm por ano e 0,55 graos cada millón de anos, máis do dobre que o estimado polos mesmos científicos nun traballo anterior. A explicación máis lóxica para a velocidade e a dirección desa deriva é, segundo os autores, a tectónica de placas.

"Hai moito traballo que parece suxerir que, ao principio da historia da Terra, a tectónica de placas non era a forma dominante na que se liberaba a calor interna do planeta tal e como o fai hoxe -explica Brenner-. Pero esta evidencia permítenos descartar con moita máis confianza outras explicacións que non involucran a tectónica de placas".

Por exemplo, os investigadores agora poden descartar outros fenómenos que tamén poden causar que a superficie da Terra desprácese pero que non teñen que ver coa tectónica de placas, como é o caso do chamados desprazamento polar verdadeiro e tectónica de tapa estancada. Os resultados de Brenner e Fu, en efecto, apuntan claramente a un temperán das placas tectónicas porque a taxa de velocidade recentemente descuberta é incompatible cos outros dous procesos.

No seu estudo, os científicos tamén describen o que cren que é a evidencia máis antiga de investimento de polaridade, cando os polos magnéticos norte e sur da Terra intercambiaron a súa posición hai máis de 3.200 millóns de anos. Este tipo de investimentos magnéticos son comúns na historia xeolóxica do planeta, e rexistráronse ata 183 delas nos últimos 83 millóns de anos e varios centos nos últimos 160 millóns de anos, segundo datos da NASA.

Un investimento de polos tan temperá di moito acerca de como era o campo magnético terrestre naquela época afastada. Pero o máis importante é que o campo magnético probablemente era xa o suficientemente estable e forte como para evitar que os ventos solares erosionasen a atmosfera. Esta idea, combinada cos resultados da tectónica de placas, ofrece valiosas pistas sobre as condicións nas que se desenvolveron as primeiras formas de vida.

"Estes dous feitos pintan a imaxe dunha Terra primitiva que xa era xeodinámicamente madura -di Brenner-. Tiña moitos dos mesmos tipos de procesos dinámicos que dan como resultado unha Terra con condicións ambientais e de superficie esencialmente estables, o que fai que sexa máis factible que a vida evolucione e desenvólvase".

Na actualidade, a capa exterior da Terra consta duns 15 bloques móbiles de codia, ou placas, que sosteñen os continentes e océanos do planeta. Durante eones, as placas xuntáronse e separado unha e outra vez, formando novos continentes e montañas e expoñendo novas rochas á atmosfera, o que conduciu a reaccións químicas que, no seu día, estabilizaron a temperatura da superficie terrestre durante miles de millóns de anos.

É difícil atopar evidencia de cando comezou a tectónica de placas porque as pezas máis antigas da codia son empuxadas a gran profundidade, cara ao manto interior, para nunca volver saír á superficie. De feito, só o 5 por cento de todas as rochas da Terra teñen máis de 2.500 millóns de anos, e ningunha supera os 4.000 millóns de anos de idade.

No seu conxunto, o estudo de Brenner e Fu súmase á idea de que o movemento tectónico ocorreu relativamente cedo na historia da Terra (cuxa idade é duns 4.500 millóns de anos) e que as primeiras formas de vida xurdiron nun ambiente máis moderado do que se pensou durante moito tempo. En 2018, os investigadores volveron visitar o cratón de Pilbara, que ten ao redor de 480 km de ancho. Perforaron a laxa primordial e grosa da codia para colleitar mostras que despois, en Cambridge, foron analizadas para pescudar a súa a súa historia magnética.

Para logralo, os investigadores tiveron que crear un conxunto de novas técnicas coas que poder determinar a idade e a forma en que as mostras se magnetizaron. O cal permitiulles á súa vez determinar como, cando e en que dirección desprazouse a codia, así como a influencia magnética procedente dos polos magnéticos terrestres.

Para estudos futuros, Brenner e Fu planean seguir estudando o cratón de Pilbara e outros restos de codia antiga en todo o mundo para achar evidencia aínda máis antiga do movemento de placas e de investimento magnético.

"Ao final -di Fu-, poder ler de maneira confiable estas rochas tan antigas abre unha chea de posibilidades para observar un período de tempo que a miúdo se coñece máis a través da teoría que dos datos sólidos. En última instancia, temos unha boa oportunidade de reconstruír non só cando comezaron a moverse as placas tectónicas, senón tamén como os seus movementos, e por tanto os procesos profundos do interior da Terra que os impulsan, cambiaron ao longo do tempo".

FONTE: abc.es/ciencia

E SE O BIG BANG NON FOSE O QUE NOS DIXERON?

A inflación cósmica é unha explicación popular para a fase máis temperá da evolución do Universo. Pode descartarse? / A. Ijjas, PJ Steinhardt, A. Loeb, Scientific American

Un novo estudo expón que a inflación cósmica, un punto na infancia do Universo cando o espazo-tempo expandiuse exponencialmente e que é crucial na teoría do Big Bang, podería descartarse rapidamente como posibilidade a partir de novos descubrimentos. Estes achados serían posibles nas próximas décadas, da man dun gran desafío técnico e científico.

O astrofísico Sunny Vagnozzi, da Universidade de Cambridge, en Reino Unido, e o seu colega Avi Loeb, da Universidade de Harvard, en Estados Unidos, postulan nun novo estudo publicado recentemente na revista The Astrophysical Journal Letters que a teoría da inflación cósmica sería imposible de comprobar e, por tanto, podería descartarse rapidamente como posibilidade para explicar a expansión do Universo nos seus momentos iniciais.

Desenvolta inicialmente polo físico e cosmólogo estadounidense Alan Guth en 1981, a inflación cósmica é unha das bases que sustentan a idea do Big Bang: case inmediatamente logo do estalido inicial, o Universo "inflouse" rapidamente e de maneira exponencial. Esta expansión acelerada explicaría, entre outras cousas, por que o cosmos actual é tan diferente do Universo primitivo.

Aínda que esta idea parece en principio elegante e resolve distintos enigmas sobre os momentos iniciais do cosmos, algúns científicos, entre eles o propio Avi Loeb, marcaron as súas preocupacións sobre a inflación cósmica e a posibilidade real de comprobala, logo que en 2013 o satélite Planck da Axencia Espacial Europea (ESA) publicase as súas primeiras medicións do fondo cósmico de microondas (CMB), ou sexa a luz máis antiga do Universo.

Nesa ocasión, os resultados presentáronse como unha comprobación da teoría da inflación cósmica, pero para Loeb e outros científicos foron precisamente todo o contrario: segundo a súa visión, os datos de Planck mostraban que a inflación cósmica expuña máis enigmas dos que resolvía, e que era hora de considerar novas ideas sobre os comezos do Universo.

Isto indicaría que se o Universo non se expandiu aceleradamente nos seus inicios, probablemente non xurdiu desde un estalido primigenio e, en consecuencia, o Big Bang tamén podería descartarse. Como xurdiría entón o cosmos? Por exemplo, Loeb cre que pode comezar mediante un “rebote” dun cosmos que se contraía previamente.

Máis aló da catarata de novas teorías que poderían xurdir se a inflación cósmica e o Big Bang descartásense, no novo estudo os astrofísicos cren que existe unha forma de comprobar que a inflación cósmica como explicación da expansión ultrarrápida do Universo non ten sustento en si mesma como teoría, e que nunca podería verificarse por fóra da súa relación indisoluble co modelo do Big Bang.

Segundo unha nota de prensa, Vagnozzi e Loeb explican que isto podería lograrse ao rastrexar os gravitones, partículas que median a forza da gravidade. Os científicos indicaron que o Universo era transparente aos gravitones desde o primeiro instante rastrexado pola física coñecida: unha vez que o Universo permitiu que os gravitóns viaxasen libremente sen dispersarse, debería xerarse un fondo “reliquia” desta radiación inicial, un equivalente ao fondo cósmico de microondas pero aplicado a estas partículas: o fondo cósmico de gravitóns (CGB).

Estas radiacións iniciais alcanzarían un nivel que será detectable polas sondas cosmolóxicas de próxima xeración, o que podería proporcionar a primeira detección indirecta do CGB. Para os astrofísicos a cargo do novo estudo, esa información podería brindar precisións sobre a taxa de expansión do Universo primitivo, refutando ou verificando a inflación cósmica e, por conseguinte, consolidando ou deixando moi febles os cimentos sobre os cales se sustenta o Big Bang.

FONTE: Pablo Javier Piacente/farodevigo.es/tendencias21

ATOPAN UN DINOSAURO, PARECIDO A UNHA AVESTRUZ, DE 800 QUILOS, UN DOS MÁIS GRANDES DO SEU TIPO

Os ornitomimosaurios era un grupo de dinosauros parecidos fisicamente (só fisicamente) ás avestruces: posuían cabezas pequenas en comparación ao resto do corpo, pescozos e extremidades longas e tres falanxes nos membros dianteiros. Ademais, tiveron moito éxito: estendéronse hai entre 130 e 66 millóns de anos nos territorios que hoxe son Asia, América do Norte e España. De feito, os restos atopados aquí, concretamente en Cuenca, aínda seguen revelando sorpresas. Agora, uns restos de dous especímenes achados en América do Norte engaden unha peza máis do quebracabezas destes dinosauros, coñecidos tamén como os lagartos imitadores de aves. Os resultados acaban de publicarse na revista PLOS ONE.

O estudo, encabezado por Chinzorig Tsogtbaatar, do Museo de Ciencias Naturais de Carolina do Norte, estudaron os novos fósiles, datándoos nuns 85 millóns de anos, un período pouco coñecido da evolución dos dinosauros de América do Norte. Ao comparar as proporcións destes fósiles e os patróns de crecemento dos ósos, os autores determinaron que os fósiles probablemente representan dúas especies diferentes de ornitomimosaurios, unha relativamente pequena e outra moi grande. Tan grande como que o espécime probablemente pesaba máis de 800 quilos, a pesar de que aínda estaba en período de crecemento cando morreu. Isto convérteo nunha das especies máis grandes coñecidas no seu tipo.

Estes fósiles dan unha valiosa información sobre os ecosistemas de dinosauros do Cretácico superior do leste de América do Norte, unha zona e un período aínda con moitos interrogantes.

Seccións transversais paleohistolóxicas de elementos seleccionados de (A) individuos de corpo grande e (B) de corpo mediano dos ornitomimosaurios Eutaw, e (C) tamaño corporal relativo dos ornitomimosaurios Eutaw dentro de taxóns de ornitomimosaurios coñecidos ao longo dun tempo xeolóxico / Tsogtbaatar e outros

Doutra banda, tamén lanzan luz sobre a evolución dos ornitomimosaurios: os tamaños corporais xigantes e as múltiples especies que viven unha á beira da outra son tendencias recorrentes para estes dinosauros en América do Norte e Asia. É de esperar que un estudo adicional aclare as razóns detrás do éxito destas estratexias de vida.

Os autores agregan: "A coexistencia de taxones de ornitomimosaurios de corpo mediano e grande durante o Santoniano do Cretácico superior de América do Norte non só proporciona información crave sobre a diversidade e distribución dos ornitomimosaurios norteamericanos da masa terrestre dos Apalaches, senón que tamén suxire evidencia máis ampla de múltiples especies de dinosauros ornitomimosaurios que cohabitan nos ecosistemas do Cretácico tardío de Laurasia".

FONTE: abc.es/ciencia