HUMOR REAL: ALGO VAI MAL!
Viñeta de hoxe, no xorla El País, do xenial El Roto (Andrés Rábago García, Madrid-1947).
A bos entendedores, poucas pañabras!
RASTRO DUN OASIS EN MARTE
Autorretrato do rover Curiosity, tomado en maio deste ano / NASA/JPL-Caltech
Marte é un dos últimos sitios onde alguén sensato querería vivir. A ausencia de campo magnético e a súa tenue atmosfera non evitan que a radiación solar arrase a súa superficie. O aire é irrespirable e a falta de auga provoca cambios de temperaturas de ata 90 ºC nun mesmo día. Con todo, o robot de exploración Curiosity, da NASA, acaba de descubrir RASTRO DUN OASIS EN MARTEque polo menos unha vez houbo un oasis en Marte.
Un estudo que publicou Nature Geoscience detalla como, hai uns 3.500 millóns de anos, houbo auga salgada en estanques poucos profundos no cráter Gale, a conca de 150 quilómetros de ancho que o Curiosity leva sete anos explorando. Dado que a auga salgada conxélase con máis dificultade, o achado indica que puido haber auga líquida durante unha parte máis extensa da historia de Marte.
En opinión de William Rapin, director da investigación e científico do (Caltech) en EEUU, isto é clave: "Comprender cando e como o clima do planeta comezou a evolucionar é a peza dun quebracabezas: cando e durante canto tempo foi Marte capaz de albergar vida?".
As pegadas xeolóxicas de Marte, hoxe silenciosas e inertes, falan dun pasado húmido, con lagos e océanos. Pero o clima cambiou, a auga secouse e as temperaturas esborralláronse.
Nesta ocasión, as sales examinados no cráter Gale indican a acumulación de auga salgada en estanques pouco profundos e que algunha vez estiveron rodeados por chairas desérticas. A pregunta clave é se algunha vez puideron ser un auténtico oasis para microbios marcianos.
O Curiosity leva anos examinando o interior do vasto cráter Gale. No seu centro, formadas tras un antigo impacto, hai unha elevación (o Monte Sharp) no que están rexistrados diferentes capítulos da historia de Marte. "O cráter encheuse con auga e sedimentos, aos poucos –que reflicten como foi cada época. Despois, o cráter secouse, e posteriormente sufriu unha intensa erosión eólica, que escavou os sedimentos parcialmente, deixando un monte central".
É nese monte central onde Curiosity está a rastrexar as paredes para reconstur a historia xeolóxica de Marte, depositada en capas fai miles de millóns de anos.
Os investigadores examinaron unha capa de rochas sedimentarias, chamada Illa Sutton e que alcanza unha altura de 150 metros, que Curiosity visitou en 2017. A presenza de sales minerais, mesturadas con sedimentos, suxire que cristalizaron nun ambiente húmido: en concreto, nun superficial estanque de auga salgada.
FONTE: Gonzalo López Sánchez/abc.es/ciencia
SABES DE QUE CIENTÍFICO/A ESTOU A FALAR? XIV
A solución á proposta do día anterior é Gregor Mendel (1822-1884). Foi un monxe agostiño católico e naturalista quen formulou as hoxe coñecidas como Leis de Mendel, nas cales se atopa a orixe da Teoría da Herdanza Xenética.
E imos coa proposta de hoxe!
14. O seu descubrimento é un dos que máis vidas salvou na historia da humanidade...
- Alexander Fleming
- Carlos Juan Finlay
- Robert Koch
Mañá a solución e unha nova proposta!
FONTE: nationalgeographic.com.es e muyinteresante.es
APOROFOBIA
“Realmente molestan os estranxeiros, ou o que molestan son os pobres, sexan estranxeiros ou da propia casa?” Con este punto de partida, a filósofa Adela Cortina, catedrática emérita de Ética e Filosofía Política na Universidade de Valencia, acuñou unha nova palabra: “aporofobia”, para definir o rexeitamento ao pobre. O que non se nomea non existe e era necesario inventar este neoloxismo que sinalase a discriminación universal ás persoas sen recursos. “A aporofobia vai en contra da dignidade humana e é excluínte. A democracia ten que ser inclusiva necesariamente. Por iso non pode existir unha sociedade aporófoba e democrática. E todas as sociedades que coñezo son aporófobas”, explica.
Adela Cortina é directora da Fundación Étnor (Ética dos negocios e as Organizacións empresariais) e durante anos liderou a análise contemporánea de filosofía política e ética aplicada, reivindicando a importancia da educación en valores e a filosofía na escola.
Foi a primeira muller que ingresou na Real Academia de Ciencias Morais e Políticas, institución que en 2019 recoñeceu a súa traxectoria filosófica coa publicación do libro ‘Ética e filosofía política: Homenaxe a Adela Cortina’, que reúne a reflexión de medio centenar de autores sobre o seu pensamento e ensinos. Cortina é tamén autora de libros como ‘O quefacer ético’, ‘Para que serve realmente a ética’, polo que recibiu o Premio Nacional de Ensaio 2014 e ‘Aporofobia, o rexeitamento ao pobre’.
SABES DE QUE CIENTÍFICO/A ESTOU A FALAR? XIII
A solución á proposta do día anterior é Hipatia de Alexandría. Falecida por asasinato, a súa morte ecoou como unha badalada fúnebre no ocaso de Alexandría, o antigo centro da ciencia, a cultura e a arte helenísticos. Natural de Exipto, Hipatia foi unha filósofa e mestra grega que destacou nos campos das matemáticas e a astronomía. Filla e discípula do astrónomo Teón, Hipatia é a primeira muller matemática da que se ten coñecemento razoablemente seguro e detallado. Escribiu sobre xeometría, álxebra e astronomía e entre outras cousas mellorou o deseño dos primitivos astrolabios.
E imos coa proposta de hoxe!
13. Sesenvolveu algúns dos seus experimentos máis famosos sobre xenética con chícharos...
- Gregor Mendel
- Sir Gregor Clegane
- Carlos Linneo
Mañá a solución e unha nova proposta!
FONTE: nationalgeographic.com.es e muyinteresante.es
SABES DE QUE CIENTÍFICO/A ESTOU A FALAR? XII
A solución á proposta do día anterior é Thomas Alva Edison (1847-1931). É considerado o inventor máis importante de Estados Unidos. Alcumado "O mago de Menlo Park», foi o autor de inventos como o fonógrafo, a cámara de cinema ou unha duradeira lámpada incandescente. Con todo, máis importantes que as súas patentes foi a revolución que provocou a nivel social. Grazas el hoxe podemos gozar de cousas tan cotiás como a luz eléctrica e a subministración pública de electricidade: Edison desenvolveu un sistema de xeración e distribución de enerxía eléctrica ás casas, negocios e fábricas, o cal supuxo un avance crucial para o mundo industrializado moderno.
E imos coa proposta de hoxe!
12. Iluminou a Grecia Clásica coa súa ciencia...
- Hipatia de Alexandría
- Cirene de Isos
- Hipólita de Atenas
Mañá a solución e unha nova proposta!
FONTE: nationalgeographic.com.es e muyinteresante.es
NOVA LEI UNIVERSAL PARA OS SERES VIVOS
Por que non hai elefantes do tamaño de formigas, nin formigas do tamaño de elefantes? Por que os cans máis pequenos camiñan máis rápido que os grandes, ou por que o corazón das criaturas máis miúdas latexa máis rápido que o das máis voluminosas? Este tipo de preguntas teñen unha explicación: a física impón uns límites aos animais. Por exemplo, os pequenos perden proporcionalmente máis calor que os maiores (por mor de que o seu corpo ten unha maior relación entre a superficie e o volume) e adoitan necesitar metabolismos máis rápidos e alimentos máis enerxéticos.
Por mor da relación entre o volume e a superficie, ademais doutros moitos fenómenos, o tamaño de todos os seres vivos, desde bacterias ata baleas azuis, garda unha relación moi clara co metabolismo (as reaccións e transformacións que lles permiten vivir), a súa abundancia, a taxa de crecemento e a mortalidade, constituíndo o que se coñece como «Teoría Metabólica da Ecoloxía». Pois ben, un artigo que se publicou esta semana na revista PNAS suxeriu que hai que reformular esa teoría. Despois de aplicar técnicas de Big data a 2.800 estudos científicos, concluíron que non é só que o tamaño e a velocidade de crecemento limiten o metabolismo, como se sostiña ata o de agora, senón que tamén ocorre ao revés. Ademais, confirmaron experimentalmente que todos os seres vivos réxense por unha mesma función para o crecemento.
A Natureza é unha manifestación dun conxunto de leis e regularidades. Hai constantes que teñen certos valores e non outros, os átomos compórtanse dunha forma predicible tanto dentro das estrelas como dentro dunha célula. Pero os seres vivos, eses misteriosos seres que se reproducen, aliméntanse e relaciónanse co exterior, valéndose precisamente das leis químicas e físicas, son máis complexos. Dita fórmula é o que se coñece como unha «lei potencial», un tipo de función matemática que relaciona dúas magnitudes: o metabolismo está intimamente relacionado coa abundancia, e o crecemento está moi relacionado coa mortalidade.
Pero o máis importante que observaron é que a velocidade de crecemento limita o metabolismo dun animal, dunha forma moi profunda. Aínda que, tamén ocorre ao contrario: o metabolismo limita o crecemento, aínda que sexa dun modo máis superficial.
FONTE: Gonzalo López Sanchez/abc.es/ciencia
SOLUCIÓN CRUCIGRAMA XXI
VERTICAIS: 1. Pandeireta 2. Bomgo 3. Carraca 5. Bombo 8. Triángulo 10. Caixa
HORIZONTAIS: 4. Conga 6. Castañola 7. Címbalo 9. Maraca 11. Pandeiro 12. Gong
Todos, instrumentos de percusión!