UNHA NOVA ILLA NA ANTÁRTIDA: ILLA DE SIF

Os investigadores viron por primeira vez este afloramento rochoso en Pine Island Bay, na Antártida Occidental, a principios de febreiro / Gui Bortolotto/nature.com

Durante os primeiros días de febreiro, unha expedición científica que percorría as costas da Antártida fixo un descubrimento excepcional: unha nova illa, que non aparece nos mapas. Os investigadores, que non regresarán a porto ata o próximo 25 de marzo, comunicaron o achado á comunidade científica internacional, que lles espera agora con impaciencia para empezar a facer os primeiros estudos.

Segundo publica Nature, trátase dunha proba máis do rapidamente que o continente branco está a cambiar como resultado do cambio climático.

"Creo que estou a ver rochas!!", berrou un dos oficiais do RV Nathaniel B. Palmer mentres o barco pasaba pola baía de Pine Island, na Antártida occidental. Tras consultar os mapas, a tripulación deuse conta de que o que estaban a ver era unha illa completamente nova. Segundo relata Julia Wellner, xeóloga mariña da Universidade de Houston, en Telxas, que dirixe da expedición, "houbo unha conmoción cando todos a bordo apresuráronse a ver o  afloramiento rochoso cuberto de xeo". Ao principio o equipo empezou a suxerir posibes nomes, entre eles o de Illa de Sif (en honra a unha deusa nórdica asociada coa terra), pero o alboroto deu paso rapidamente á emoción sobre as implicacións científicas do achado.

Ata o momento, o principal obxectivo desta misión era colleitar mostras da costa para a súa análise, pero agora todo cambiou por completo e Wellner anunciou que inspeccionar a illa converteuse na "prioridade absoluta". Algo que os científicos só fixeron moi brevemente a causa do mal tempo.

Grazas a esa primeira ollada "in situ", con todo, os investigadores puideron confirmar que a illa está feita de granito volcánico e que mesmo alberga unha pequena colonia de focas. Non hai máis  afloramientos rochosos visibles en 50 km. á redonda.

A illa, que ten uns 350 metros de lonxitude, está cuberta de xeo pero elévase sobre o océano sobre unha capa rochosa de cor marrón que se diferencia perfectamente dos glaciares de ao redor. Se non foi identificada antes por satélite, explica a investigadora, é precisamente porque a súa superficie xeada camuflouna ata o de agora entre o xeo circundante. A zona, ademais, é moi pouco transitada, así que é case seguro que os membros da expedición foron os primeiros en divisala. Os investigadores non saben desde cando a nova illa está sobre o nivel do mar.

Utilizando imaxes de satélite, outro dos membros do equipo, fixo un modelo temporal que mostra como a retirada constante da plataforma de xeo desde 2011 deixou a Sif Island illada e soa no medio da baía de Pine Island. Desde arriba, confúndese facilmente cun iceberg solitario.

A falta de confirmalo con máis estudos, os investigadores cren que poden explicar por que a nova illa xurdiu do mar precisamente agora. A medida que os glaciares se van retirando na Antártida occidental, explican, exercen menos presión sobre a cortiza terrestre, o que permite que a terra firme "rebote" e elévese. Colleitar mostras da nova illa podería axudar aos científicos para determinar como de rápido está a elevarse o continente como consecuencia da redución do pesado e groso manto de xeo que o recubre desde fai centos de miles de anos.

Un "rebote" demasiado rápido podería aumentar a tensión sobre a capa de xeo restante, facendo que rompa máis rápido, aínda que toda unha plataforma continental en ascenso tamén podería ter o efecto contrario, e "ancorar" os glaciares, aumentando a súa estabilidade e retardando a súa marcha cara ao mar. Estudar a fondo a illa será fundamental para descubrir cal das dúas situacións está a producirse na zona.

Para coñecer os primeiros resultados preliminares, con todo, haberá que esperar case un mes, xa que o Palmer non volverá tocar porto ata finais de marzo.

FONTE: José manuel Nieves/abc.es

CANTAS PERSOAS NACERON O MESMO DÍA QUE TI?

A partir dos datos completos do Padrón Continuo desde 1921 ata 2018, pódese consultar nunha infografía interactiva cantas persoas naceron nunha data concreta, en que mes naceron máis bebés e a evolución da natalidade ao longo dos anos en España. No meu caso, o día do meu nacemento, tamén o fixeron 1.424 persoas. Esta nova ferramenta do INE permite, tamén, coñecer a posición no ranking de popularidade que ocupa o día do teu aniversario, no meu caso sería o posto 81 dos nados no meu mes de nacemento.

Se queres probar a ferramenta coa aplicación ao teu caso preme AQUÍ.

FONTE: Brenda Valverde/Verne/elapís.com

CANTO SABES DE GALICIA XVII

Continúo coa serie Canto sabes sobre Galicia, que pretende facer un percorrido sobre cousas que tod@s deberiamos de coñecer sobre a nosa Comunidade Autónoma. A resposta a pregunta do día anterior é Vigo. Segundo os datos do INE 2019, Vigo conta con 295.364 habitantes, mentres que A Coruña conta con 245.711 habitantes. En canto a provincia é A Coruña a de maior poboación seguida de Pontevedra, Lugo e Ourense.

E imos coa pregunta de hoxe!

17.  A que provincia pertencen o pequeño arquipiélago das Illas Farallóns?

- A Coruña

- Lugo

- Pontevedra

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: Idea orixinal blog.galiciamola.es, portalgalicia.com e gal.wikipedia.org Imaxe: concellodecervo.com

UNHA ESTUDANTE DESCOBRE 17 EXOPLANETAS

Diámetros dos planetas descubertos por Michelle Kunimoto en comparación co de Marte, a Terra e  Neptuno. O verde corresponde ao de KIC-7340288 b / news.ubc.ca/ Michelle Kunimoto

Inspirada pola serie ’Star Trek’, Michelle Kunimoto inscribiuse nun curso sobre exoplanetas e astrobioloxía que a conduciu, aos 23 anos de idade e antes da súa gradación na Universidade de Columbia Británica, en Canadá, ao descubrimento de 17 planetas, incluído un do tamaño da Terra e potencialmente habitable.

Para este logro, Kunimoto analizou a información colleitada e fornecida durante os seus catro anos de misión polo satélite Kepler da Administración Nacional do Aire e o Espazo (NASA) de Estados Unidos, especialmente acerca dos planetas situados na "área habitable" das estrelas próximas, nos que podería existir auga na súa superficie.

Segundo un artigo que publica a revista The Astronomical Journal, os achados de Kunimoto inclúen un planeta, chamado oficialmente como KIC-7340288 b, que ten un tamaño equivalente a unha Terra e media, o cal é suficientemente pequeno como para consideralo rochoso, en lugar de gasoso, como os planetas máis grandes do sistema solar.

"Este planeta atópase a 1.000 anos luz da Terra, de modo que non chegaremos alí moi pronto", di Kunimoto, quen cualificou o seu achado como "excitante" porque ata o de agora os datos recolleitos por Kepler só confirmaran 15 planetas pequenos habitables nesa zona.

O ano en KIC-7340288 b dura 142 días e medio, que é o tempo que tarda en dar un xiro completo ao redor da súa estrela, nunha órbita de 0,444 unidades astronómicas (1 UA é a distancia entre a Terra e o Sol), unha órbita un pouco máis grande que a de Mercurio en torno ao Sol, e recibe da súa estrela aproximadamente un terzo da luz que a Terra recibe do Sol.

Dos outros 16 novos planetas descubertos, o máis pequeno ten un tamaño equivalente a un terzo do da Terra, e é o máis pequeno dos achados por Kepler ata o de agora. O resto ten tamaños de ata oito veces maiores que a Terra.

"Eu estudei as curvas de luz captadas por Kepler, isto é, as medicións do brillo das estrelas co paso do tempo, buscando sinais de tránsito de planetas", explica  Kunimoto.

"Cando un obxecto pasa ’fronte’ a unha estrela, é dicir, transita entre a estrela e quen a observa, bloquea unha porción da luz desa estrela e vese unha pequena diminución  temporarl no brillo", polo que eses sinais, se se producen periodicamente, mostran a posibilidade de que "hai un planeta que orbita esa estrela, e pódese deducir o tamaño do planeta e canto tempo lévalle completar a órbita", explica.

Kunimoto, nunha entrevista dixo que sempre estivo interesada na astronomía pero tivo a certeza de que esta era a súa vocación despois que o seu pai mostroulle "a Serie Orixinal de Start Trek" cando estaba na escola secundaria.

"Fascinoume como Start Trek exploraba grandes ideas acerca do espazo, a sociedade e a ciencia, e presentaba aos científicos como aventureiros plenos de curiosidade", relata. "A serie mostraba unha visión optimista e esperanzada do futuro da humanidade. Certamente inxenua, pero estaba por diante do seu tempo e inspirou a xeracións", comenta a nova.

Kunimoto indica que só analizou 400 curvas de luz nos datos de Kepler, pero "hai miles máis" e gustaríalle "continuar a procura".

FONTE: farodevigo.es/astronomía

ATOPAS AS AVOAS DAS ACTUAIS PLANTAS: ALGAS DE HAI MIL MILLÓNS DE ANOS

Fósil de algas de fai 1.000 millóns de anos / VIRGINIA  TECH

Impresas na rocha, nunha área que hoxe é terra firme pero hai millóns de anos correspondía ao leito mariño, os científicos descubriron os restos das algas verdes máis antigas ata a data. Trátase de microfósiles con máis de 1.000 millóns de anos, relacionados desde un punto de vista evolutivo cos devanceiros das primeiras árbores e plantas terrestres. Foron descubertas preto da cidade de Dalian, na provincia de Liaoning, no norte de China. Son apenas visibles ao ollo espido, con dous milímetros de lonxitude, e pertencen a unha especie coñecida como Proterocladus antiquus.

Os investigadores da Universidade de Virginia Tech (EEUU) coñecían a idade e a tipoloxía das rochas  sedimentarias desta rexión, a partir de estudos previos. "Existen mapas de todo o mundo unicamente sobre rochas, algúns moi detallados", explican. "Grazas a eses mapas e aos rexistros establecidos por traballos anteriores, exploramos a zona con martelos de rocha, lupa en man". As diminutas algas mariñas ás que seguían a pista viviron e morreron nun mar pouco profundo, quedaron atrapadas baixo un groso manto de sedimentos e cocéronse debido ás altas temperaturas, conservando a súa forma orixinal pero cambiando a súa cor. "O mesmo que calquera verdura demasiado cocida, as algas acaban por volverse marróns ou mesmo negras", apuntan os investigadores.

Millóns de anos máis tarde o sedimento elevouse desde o leito mariño, que acabaría por converterse en terra firme, e os fósiles puideron ser recuperados polo equipo de xeólogos. Xa no laboratorio, os investigadores aplicaron aceites minerais á superficie para aumentar o contraste e analizáronas baixo un microscopio electrónico. Os seus achados, que aparecen no último número de Nature Ecology & Evolution, revelan o rexistro fósil máis remoto dun alga verde achado ata o de agora, 200 anos máis antigo que o rexistro precedente.

"Estes novos fósiles suxiren que as algas verdes xa eran actores importantes nos ecosistemas mariños moito antes de que os seus descendentes desprazásense e conquistasen terra firme", explican no estudo. Estes exemplares de Proterocladus antiquus mostran múltiples ramas, talos en posición vertical e células especializadas, coñecidas como acinetos, que son moi comúns neste tipo de fósiles. "En conxunto, esas características son as que nos revelan que o fósil é un alga verde cunha complexa  multicelularidade", apuntan, engadindo que actualmente hai algunhas especies de algas verdes que se parecen moito aos fósiles descritos no artigo. "En concreto, un grupo coñecido como sifonocladales, particularmente similares en forma e tamaño".

Existen tres grandes tipos de algas mariñas: pardas (Phaeophyceae), verdes (Chlorophyta) e vermellas (Rhodophyta), ademais de miles de subespecies para cada tipo. En 2017 un equipo de investigadores suecos achou na India fósiles de algas vermellas cunha antigüidade de 1.600 millóns de anos, un achado que atrasaba en 400 millóns de anos a aparición de organismos multicelulares na árbore da evolución. 

O reino vexetal, incluíndo microalgas, supón hoxe a maior parte da biomasa do planeta; en total contén ao redor de 500.000 millóns de toneladas de carbono, máis de catro veces o que acumulan todos os demais seres vivos. Con todo, ata hai 500 millóns de anos os continentes estaban case completamente desprovistos de vida, excepto por pequenas alfombras de bacterias e, talvez, algúns fungos. Pero unha vez que as plantas conseguiron botar raíces en terra, empezaron a crecer bosques, arbustos e pantanos. Construíron unha alfombra de vexetación, asolagaron a atmosfera de osíxeno e fixeron posible que os animais tamén abandonasen os mares.

Con todo, non todos os xeobiólogos están de acordo neste punto. Algúns científicos pensan que as plantas comezaron nos ríos e lagos, e logo conquistaron o océano e a terra máis tarde.

 
Recreación das algas de hai mil millóns de anos / DINGHUA  YANG

FONTE: Amado Herreo/elmundo.es/ciencia

FLEXIBILIDADE NUMÉRICA NO CÁLCULO MENTAL

É unha operación sinxela, pero moitas maneiras de calcular o resultado

Todo empezou cunha pregunta inocente. Que pasa na túa cabeza cando sumas 27 + 89?

     What  happens  in  your  head  when  you  do 27+89?
    —  Axe  Savage-Hunter (@ PrettyboiiDB_9)  February 25, 2020

E por que tanto balbordo? Por que, en catro días, o tweet tivo máis de 14.000 respostas? É moi posible que sexa porque nos estrañe que as respostas non sexan todas “utilizo unha calculadora” e porque os argumentos que se dan sexan moi diferentes dos que nos ensinaron na escola. Xa sabes: coloca os números en dúas filas, emparellando por columnas unidades con unidades e decenas con decenas, suma as unidades (sete máis nove son dezaseis), apunta un seis, lévome unha, logo suma o dous co oito e coa que che levas dá once. Total: 116.

Pero facelo mentalmente é distinto. Imos mirar as respostas ao tweet. Entre elas, gustaríame destacar estas catro variantes:

1ª: 89 + 20 + 7. Reordena os números, coloca primeiro o maior, descompón o segundo sumando e logo suma de esquerda a dereita, igual que se len. Ben.

 
2ª: 26 + 90. Aquí o que se fai é que 27 préstalle unha a 89, co que queda moito máis redondo e a dobre levada da suma vólvese moito máis alcanzable. É a que fixen eu.

3ª: (89 + 11) + (27 - 11). A 89 fáltanlle 11 para ser 100. Moi interesante e sofisticado.

4ª: 30 + 90 - 4. Redondea os números tendo en cuenta o erro cometido. Encántame.

Todos estes, e outros, fálannos de flexibilidade numérica no cálculo mental, unha capacidade que se pode adestrar e que forma parte do que os especialistas chaman sentido numérico. O curioso é que quen teña esa flexibilidade é porque a adestrou á parte do procedemento tradicional. Porque o procedemento que nos ensinaron (aos que nolo ensinaron así) non estaba deseñado con ese propósito, senón co de ser eficiente á hora de facer grandes operacións. A eficiencia do método tradicional fai referencia ao pouco tempo que tarda en executarse con lapis e papel, ademais de ocupar pouco espazo nese formato. Aínda que facer os cálculos de cabeza ocupa menos tempo, e ningún espazo.

E ti, cal farías?

FONTE: José Angel Múrcia/Verne/elpaís.com

CANTO SABES DE GALICIA XVI

Continúo coa serie Canto sabes sobre Galicia, que pretende facer un percorrido sobre cousas que tod@s deberiamos de coñecer sobre a nosa Comunidade Autónoma. A resposta a pregunta do día anterior é Antonio Rosón Pérez. Nado en Becerreá o 8 de xuño de 1911 e finado na cidade de Lugo o 19 de agosto de 1986, avogado, foi o primeiro presidente da preautonomía Xunta de Galicia antes aprobación do Estatuto de autonomía de Galicia de 1981, entre os anos 1977-1979. Tamén foi o primero presidente do Parlamento de Galicia (1981-1986). O segundo Presidente, tamén da etapa preautonómica, foi José Quiroga. Xa na etapa autonómica temos a Xerardo Fernández Albor, Fernando Ignacio González Laxe, Manuel Fraga Iribarne, Emilio Pérez Touriño e, na actualidade, Alberto Núñez Feijóo.

E Imos coa pregunta de hoxe!

16. Cal é a cidade máis poboada de Galicia?

- A Coruña

- Pontevedra

- Vigo

- Ourense

- Lugo

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: Idea orixinal blog.galiciamola.es, portalgalicia.com e gal.wikipedia.org Imaxe: elpais.com

SABER É, CLARAMENTE, O QUE NOS FAI LIBRES

O seu icónico pelo vermello e a súa incomparable traxectoria xornalística fan dela una das correspondentes máis emblemáticas da televisión pública en España. Na retina e na memoria quedan aínda as súas incontables reportaxes, conexións en directo e coberturas internacionais. A veterana reporteira Rosa Mª Calaf non só foi unha pioneira do xornalismo televisivo, senón que acabou convertida, a través da pantalla, en testemuña directa de gran parte da historia da segunda metade do século  XX. Co seu estilo directo e innovador, inspirou a futuras xeracións de xornalistas e transportou aos fogares españois a algúns dos lugares máis recónditos do mundo. A súa obsesión sempre foi contar as historias dos que non teñen voz, porque para ela “o xornalismo debe facer visible o invisible e contar o que outros calan”.

Curiosa, entusiasta e incansable, así se definiu hai 50 anos, cando decidiu estudar Xornalismo, e así segue definíndose a día de hoxe. Aos seus 74 anos continúa sendo unha inesgotable viaxeira que percorreu máis de 180 países porque, asegura, “do que máis se aprende é do diferente”.

Tras unha vida de dedicación absoluta ao mundo da información, Rosa Mª Calaf móstrase crítica con algunhas prácticas do xornalismo actual: “É fundamental que os medios de comunicación volvan poñer por diante a información de calidade”. Aos cidadáns, especialmente aos mozos, advírtelles: “Hai que ser moi esixentes e críticos coa avalancha de información que recibimos, para aprender a diferenciar o que é tóxico do que non o é”. Para ela, o exercicio do xornalismo leva consigo unha enorme responsabilidade e é, xunto á educación, un dos alicerces da construción social: “Porque o saber é, claramente, o que nos fai libres”, conclúe.